Aynı tabağı paylaşan iki kişi neden farklı kilo alıyor? Benzer miktarda ve aynı türde besinler tüketilmesine rağmen bir kişinin kilo alırken diğerinin kilosunu koruması, vücudun enerji kullanımından günlük yaşam alışkanlıklarına kadar pek çok faktörle ilişkili. Peki, kilo değişimini belirleyen unsurlar neler ve aynı beslenme düzeni neden herkeste aynı sonucu oluşturmuyor? Diyetisyen Zeliha Ateş, kilo yönetiminde etkili olan faktörleri Türkinform muhabiri Pelin Zengin’e değerlendirdi.
AYNI BESLENME, HERKESTE AYNI SONUCU OLUŞTURMUYOR
Kilo değişimini yalnızca tüketilen yemek miktarıyla açıklamak mümkün değil. Vücudun aldığı enerjiyi nasıl kullandığı ve gün içerisinde ne kadar enerji harcadığı da bu süreçte belirleyici oluyor. Ateş, genetik özelliklerin enerji harcaması, iştah düzeni ve yağ depolama eğilimi üzerinde etkili olabileceğini belirtti.
Bazı kişiler fazla enerji alımına karşı daha fazla ağırlık artışı gösterirken bazılarında bu artış daha sınırlı kalabiliyor. Ancak bu durum, bazı insanların istedikleri kadar yemek tüketmelerine rağmen kilo almayacağı anlamına gelmiyor.
GÜNLÜK HAREKETLİLİK KİLO DENGESİNİ DEĞİŞTİRİYOR
Kilo yönetiminde öne çıkan faktörlerden biri de gün boyunca yapılan hareketler. Spor salonuna gitmek veya düzenli egzersiz yapmak dışında yürümek, ayakta durmak, ev işleriyle ilgilenmek ve iş sırasında hareket etmek de enerji harcanmasını sağlıyor.
Ateş, günlük hareketliliğin önemini şu sözlerle açıkladı:
“Kişi spor yapmasa bile gün içerisinde yürüyerek, ayakta durarak, ev işi yaparak veya iş yerinde hareket ederek enerji harcar. Günün büyük bölümünü oturarak geçiren biriyle gün boyunca daha hareketli olan birinin toplam enerji harcaması aynı olmayabilir.”
Bu farklılıklar kısa vadede fark edilmese de uzun vadede vücut ağırlığına yansıyabiliyor.
METABOLİZMA VE KAS KÜTLESİ NE KADAR ETKİLİ?
Vücudun dinlenme sırasında harcadığı enerji miktarı da kişiden kişiye değişebiliyor. Kas kütlesi, vücut büyüklüğü, yaş ve fizyolojik özellikler bu süreçte rol oynuyor. Ayrıca besinlerin sindirilmesi ve metabolize edilmesi sırasında da enerji harcanıyor.
Ateş, metabolizma ve vücut bileşiminin kilo değişiminde dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor. Benzer besinleri tüketen iki kişinin vücutlarının enerji kullanımının aynı olması beklenmiyor.
UYKU VE STRES İŞTAHI ETKİLEYEBİLİYOR
Kilo değişiminde günlük yaşam alışkanlıkları da önemli bir yer tutuyor. Yetersiz uyku, bazı kişilerde iştahı ve enerji alımını artırırken stresin etkisi kişiden kişiye değişebiliyor. Ateş, uyku ve stresin beslenme alışkanlıkları üzerindeki etkisine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Yetersiz uyku bazı kişilerde iştahın ve enerji alımının artmasıyla ilişkili olabilir. Stres ise kişiden kişiye farklı etkiler gösterebilir; bazı kişilerde yeme isteğini artırırken bazılarında azaltabilir.”
Bu nedenle kilo yönetiminde yalnızca beslenme programına odaklanmak yeterli değil. Uyku düzeni, stres düzeyi ve günlük alışkanlıkların da birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
AYNI YEMEĞİ YEMEK, AYNI MİKTARDA ENERJİ ALMAK MI?
İki kişinin aynı yemeği tükettiğini düşünmesi, gerçekte aynı miktarda enerji aldığı anlamına gelmeyebiliyor. Porsiyon büyüklüğü, yemek hazırlanırken kullanılan yağ ve soslar, içecekler ve gün içerisindeki küçük atıştırmalıklar toplam enerji alımını değiştirebiliyor.
Tartıdaki değişimlerin de her zaman yağ artışı veya kaybı anlamına gelmediğini belirten Ateş, vücuttaki sıvı değişimlerinin ve diğer vücut bileşenlerinin ağırlığı etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
“KİLO YÖNETİMİNDE HERKES İÇİN AYNI YAKLAŞIM UYGULANAMAZ”
Kilo değişimini tek bir nedene bağlamanın doğru olmadığını vurgulayan Ateş, genetik özellikler, enerji harcaması, günlük hareketlilik, uyku düzeni ve beslenme alışkanlıklarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Ateş’in değerlendirmelerine göre aynı tabağı yemek, herkeste aynı sonucu oluşturmuyor. Kilo yönetiminde önemli olan yalnızca ne kadar yemek tüketildiği değil, kişinin enerji ihtiyacı, günlük yaşam koşulları ve beslenme alışkanlıklarının bir bütün olarak ele alınması.
