Sağlıklı beslenme konusunda yıllardır kullanılan öneriler, yeni bilimsel çalışmalarla yeniden değerlendiriliyor. Farklı ülkelerin beslenme rehberlerini inceleyen uluslararası araştırmacılar, günlük beslenmede hangi gıdalara ağırlık verilmesi ve hangilerinin daha ölçülü tüketilmesi gerektiğini gösteren yeni bir beslenme piramidi oluşturdu. İki yaş ve üzerindeki bireylere yönelik hazırlanan modelde bitkisel besinler ön plana çıkarken kırmızı et, işlenmiş et ürünleri ve şekerli içeceklerin azaltılması tavsiye edildi.
YENİ BESLENME PİRAMİDİNİN TEMELİNDE HANGİ GIDALAR VAR?
Brigham Young Üniversitesinden beslenme bilimci Karen Della Corte liderliğindeki ekip, Kanada, Almanya, Hollanda, Çin, Avustralya ve İskandinav ülkelerinin beslenme önerilerini değerlendirdi. 22 uluslararası bilim insanının katkısıyla hazırlanan çalışma, 250'den fazla bilimsel yayından elde edilen bulguları da bir araya getirdi.
Modelin en geniş bölümünde sebze, meyve ve tam tahıllı ürünler bulunuyor. Fasulye, mercimek, nohut, kuruyemiş, tohumlar ve soya gibi bitkisel kaynaklar da günlük beslenmede öne çıkarılıyor. Araştırmacılar, doymuş yağlar yerine zeytinyağı ve kanola yağı gibi doymamış yağ kaynaklarının tercih edilmesini öneriyor.
KIRMIZI ET VE İŞLENMİŞ GIDALAR İÇİN TÜKETİM UYARISI
Yeni beslenme modelinde kırmızı et ve işlenmiş et ürünlerinin daha sınırlı tüketilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Araştırmada kırmızı et için günlük yaklaşık 15 gramlık miktar esas alınırken balık, tavuk ve yumurta gibi hayvansal protein kaynaklarının da dengeli şekilde tüketilmesi öneriliyor.
Beyaz ekmek, rafine tahıllar, şekerli yiyecekler ve cipsler de azaltılması tavsiye edilen ürünler arasında yer alıyor. Uzmanlar, rafine tahıllar yerine lif bakımından daha zengin tam tahıllı seçeneklerin tercih edilmesinin önemini vurguluyor.
MAKARNA VE PİRİNÇ TÜKETMEK TAMAMEN YASAK DEĞİL
Beslenme piramidinde karbonhidrat içeren bütün yiyeceklerin sofradan çıkarılması gerektiği yönünde bir öneri bulunmuyor. Bulgur, basmati pirinci, makarna ve pirinç eriştesi gibi ürünlerin türüne ve hazırlanma biçimine dikkat edilerek dengeli beslenme düzeninde yer alabileceği belirtiliyor.
Tahıl tüketiminin en az yarısının tam tahıllardan karşılanması önerilirken beyaz ekmek gibi rafine ürünlerin daha az tercih edilmesi gerektiği aktarılıyor.
ŞEKERLİ İÇECEKLER YERİNE SU TERCİH EDİLMELİ
Yeni modelde özellikle gazlı ve şeker ilaveli içeceklerin tüketiminin azaltılması gerektiğine işaret ediliyor. Araştırmacılar, şekerli içeceklerin uzun vadede Tip 2 diyabet gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildiğini kaydediyor.
Meyve ve yoğurt gibi doğal besin kaynaklarındaki şekerin ise şekerli içeceklerle aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiği ifade ediliyor. Su ve şekersiz içecekler, günlük sıvı ihtiyacını karşılamak için daha uygun seçenekler arasında gösteriliyor.
PROTEİN İHTİYACI İÇİN TEK SEÇENEK ET DEĞİL
Beslenme piramidinin dikkat çeken bir diğer yönü, bitkisel protein kaynaklarına verdiği önem oldu. Mercimek, fasulye, nohut, soya ve kuruyemişler protein ihtiyacını karşılamaya yardımcı olabilecek besinler arasında sıralanıyor.
Araştırmada sağlıklı beslenmenin yalnızca tek bir besin grubuna ağırlık vermekle sağlanamayacağına dikkat çekiliyor. Farklı besin gruplarının dengeli biçimde tüketilmesi, kişisel ihtiyaçların ve yaşam koşullarının dikkate alınması gerektiği vurguluyor.
