Kommersant'ın haberine göre Çin, 1 Ocak'tan itibaren Rusya'dan elektrik alımını tamamen durdurdu. Çin, minimum sözleşme hacmi olan yaklaşık 12 MW'lık alımı bile kabul etmiyor. Kaynaklar, 2026 yılında ihracat fiyatlarının Çin iç piyasasındaki elektrik fiyatlarını aşmasının, Pekin için alımları kârsız hale getirdiğini ve bu nedenle elektrik ithalatının yeniden başlamasının pek mümkün görünmediğini belirtiyor.
Inter RAO, esas olarak RusHydro hidroelektrik santralinden üretilen fazla elektriği Uzak Doğu'dan Çin'e ihraç ediyordu. 2012 yılında Çin Devlet Şebeke Şirketi ile imzalanan tedarik sözleşmesi 2037 yılına kadar geçerli. Sözleşme kapsamında Çin'e toplamda yaklaşık 100 milyar kWh, yılda ise yaklaşık 4 milyar kWh elektrik tedarik edilmesi öngörülmüştü.
Elektrik fiyatlarının durumu hala açıklanmadı ancak muhtemelen Uzak Doğu'daki tek oranlı fiyat (enerji artı elektrik) ve Amurskaya-Heihe sınır ötesi enerji hattı ile Inter RAO marjını içeren ana ağ tarifelerine bağlı. Çinli ithalatçılar elektriği tüketicilere perakende fiyatlarla satıyor.
ELEKTRİK FİYATLARI YÜZDE 42 YÜKSELDİ
Çin'deki elektrik fiyatı neredeyse değişmedi ve şu anda 1 MWh başına yaklaşık 350 yuan (3,9 bin ruble) seviyesinde. Buna karşılık Uzak Doğu'da piyasanın serbestleşmesiyle fiyatlar 2026 başından itibaren hızla yükseldi. Ocak ayının ilk yarısında Uzak Doğu Federal Bölgesi'nde 1 MWh elektrik fiyatının ay sonunda yaklaşık 4,3 bin rubleye ulaşması bekleniyor. Bu, geçen yılın Ocak ayı fiyatından %42 daha yüksek.
Inter RAO, Kommersant'a yaptığı açıklamada ihracat sözleşmesinin geçerliliğini koruduğunu belirtti. Şirket, "Şu anda taraflar aktif olarak elektrik ticareti fırsatlarını araştırıyor. Rusya tarafının inisiyatifiyle ihracat sözleşmesini feshetme planı yok. Sürekli iletişim halinde olduğumuz Çin tarafı da sözleşmeyi feshetme konusunda herhangi bir ilgi göstermiyor." dedi.
Uzak Doğu enerji sisteminde elektrik tüketimi yılda %4 veya daha fazla hızla artıyor ve üretim sıkıntısı yaşanıyor. Bu durum ihracat fırsatlarının azalmasına ve Çin'e yapılan arzın sınırlanmasına neden oldu.
UZAK DOĞU ENERJİ KAPASİTESİNDE SIKINTI ORTAYA ÇIKTI
2012-2020 yılları arasında ihracat yılda ortalama 3 milyar kWh seviyesinde kaldı. Çin'in kuzeydoğu bölgelerindeki enerji açığını kapatmak amacıyla 2021'de ihracat %30 artarak 3,97 milyar kWh'ye yükseldi. 2022'de ise teslimatlar 4,7 milyar kWh ile zirve yaptı. Ancak anlaşma başlangıçta fazla elektriğin satışı için yapıldığı için, Uzak Doğu enerji sisteminde kapasite sıkıntısı ortaya çıktı ve ihracat Ağustos 2023'ten itibaren azalarak geçen yıl minimum seviyeye geriledi.
Enerji Bakanlığı Kommersant'a yaptığı açıklamada, Çin'den talep gelmesi ve karşılıklı yarar sağlayan işbirliği koşullarının oluşması durumunda Rusya'dan Çin'e elektrik ihracatının yeniden başlatılabileceğini ifade etti. Bakanlık ayrıca, Rusya Federasyonu'nun önceliğinin Uzak Doğu'nun hızla gelişen ekonomisine öncelikli elektrik sağlamak olduğunu belirtti.
Kept'ten Sergei Rozhenko, Çin'in elektrik şebekesinin kurulu kapasitesinin Doğu IPS'nin kapasitesinden yaklaşık 100 kat fazla olduğunu ve dolayısıyla Rusya'dan gelen arzın Çin'in yerel üretimiyle karşılaştırıldığında oldukça küçük kaldığını söyledi. Rozhenko, "Denge açısından bakıldığında, Çin enerji sistemi bu hacimlerin yerini alabilir" dedi. Ayrıca bazı sınır bölgelerinde yerel termik santraller için kömür bulunmasında kısıtlamalar olduğunu ve tedariklerin ekonomik nitelikte olduğunu vurguladı.
