ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırılar artık askeri hedeflerin ötesine geçerek bölgedeki petrol ve ticaret trafiğini doğrudan tehdit etmeye başladı. Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi çevresindeki son operasyonlarda tankerlerin hedef alınması, küresel enerji sevkiyatı açısından yeni bir risk oluşturdu.
ABD 5 İRAN PETROL TANKERİNİ VURDU
ABD ordusu, İran Devrim Muhafızları’nın Amerikan savaş gemilerine yönelik balistik füze saldırısı girişimlerine karşılık İran’a ait beş ham petrol tankerini hedef aldığını açıkladı.
M/T Kaviz, M/T Charminar, M/T Horizon 1 ve M/T Riesco’nun Umman Körfezi’nde, M/T Derya’nın ise Hark Adası yakınlarında vurulduğu bildirildi. Amerikan tarafı, saldırılardan önce mürettebatın gemileri terk etmesi için uyarı yapıldığını ve tankerlerin kullanılamaz hale getirildiğini duyurdu.
İRAN: 20 GEMİYİ HEDEF ALDIK
Tahran ise ABD saldırılarının ardından iki ayrı deniz operasyonu gerçekleştirdiğini açıkladı. İran Devrim Muhafızları ilk operasyonda iki ABD savaş gemisi ile sekiz petrol tankerini hedef aldığını ve gemilerde ağır hasar meydana geldiğini öne sürdü.
İran ayrıca Hürmüz Boğazı’nda oluşturduğunu belirttiği “yasaklı ve güvensiz bölgeye” girmeye çalışan 10 geminin daha hedef alındığını duyurdu. Böylece İran’ın son operasyonlarda saldırı düzenlediğini iddia ettiği gemilerin sayısı 20’ye ulaştı.
CENTCOM: HİÇBİR ABD SAVAŞ GEMİSİ VURULMADI
İran, USS Delbert D. Black ve USS John Paul Jones adlı iki Amerikan destroyerini balistik füzelerle vurduğunu ve gemilerde ciddi hasar meydana geldiğini iddia etti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise Tahran’ın açıklamasını reddetti. Komutanlık, hiçbir ABD Donanması savaş gemisinin vurulmadığını ve İran tarafından gerçekleştirilen saldırı girişimlerinin tamamının başarısız olduğunu bildirdi. İran’ın iki destroyeri vurduğu iddiasını doğrulayan bağımsız bir bilgi de bulunmuyor.
TİCARİ GEMİLER DE ATEŞ HATTINDA
Bölgedeki çatışma yalnızca ABD ve İran’a ait unsurlarla sınırlı kalmadı. Irak karasularında yaklaşık 2 milyon varil fuel oil taşıyan Panama bayraklı New Andros tankeri insansız hava aracıyla vuruldu ve gemide yangın çıktı. Mürettebat arasında can kaybı olmadığı bildirildi.
İngiltere Donanması bağlantılı deniz güvenliği merkezi de Basra Körfezi’nin kuzeyi ile Umman Körfezi’nde birden fazla ticari geminin askeri faaliyetler sırasında vurulduğuna ve hareket kabiliyetini kaybettiğine ilişkin bildirimler alındığını açıkladı.
PETROL 100 DOLARI AŞTI
Hürmüz çevresindeki saldırıların yoğunlaşması enerji piyasalarını da harekete geçirdi. Brent petrol gün içerisinde 100 doların üzerine çıkarak temmuz ayından bu yana ilk kez bu seviyeyi aştı.
Dünya petrol ve LNG ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin gerilemesi, tankerlerin doğrudan hedef alınması ve ticari gemilerin çatışmanın içine çekilmesi küresel arz endişelerini büyütüyor. Gerilimin devam etmesi halinde petrol fiyatlarının yanı sıra tanker navlunları ve sigorta maliyetlerinde de yeni yükselişler yaşanması bekleniyor.
TÜRKİYE İÇİN DE KRİTİK RİSK
Hürmüz’deki gerilimin ekonomik etkileri bölgeyle sınırlı kalmayabilir. Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalıcı hale gelmesi, enerji ithalatçısı ülkelerde maliyet baskısını artırabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Türkiye açısından da petrol fiyatlarındaki yükseliş; akaryakıt fiyatları, enerji ithalat faturası ve enflasyon üzerindeki olası etkileri nedeniyle yakından takip ediliyor. Hürmüz’de savaşın ticari gemilere daha geniş ölçekte yayılıp yayılmayacağı ise enerji piyasalarının önündeki en kritik belirsizliklerden biri haline geldi.
