Washington, Sky Phoenix, S Sistem ve Mes Cargo’nun ABD yaptırımları altındaki İranlı Mahan Air’e uçak, parça ve lojistik destek sağladığını öne sürdü. Toplam 36 kuruluşu hedef alan yeni paketle birlikte ABD’nin İran’a yönelik yaptırım politikası Türkiye’deki şirketlere kadar uzanırken, Washington yaptırım kapsamındaki kuruluşlarla çalışan üçüncü tarafları da finansal sonuçlarla karşılaşabilecekleri konusunda uyardı.
ABD ile İran arasındaki gerilim ekonomik ve askeri cephede tırmanırken Trump yönetiminden Tahran’ın uluslararası bağlantılarını hedef alan yeni bir hamle geldi. İran havacılık sektörüne yönelik geniş kapsamlı yaptırım paketinde Türkiye, BAE, Kazakistan ve Malezya’da faaliyet gösteren şirketler de hedef alındı.
Washington’ın suçlamalarının merkezinde ise uzun yıllardır ABD yaptırımları altında bulunan İranlı Mahan Air yer alıyor. ABD yönetimi, yeni listeye eklenen şirketlerin Mahan Air’in uluslararası operasyonlarını sürdürmesine yardımcı olan tedarik ve lojistik ağının parçaları olduğunu ileri sürüyor.
ABD’DEN TÜRKİYE’DEKİ 3 ŞİRKETE YAPTIRIM
Yeni yaptırım paketinde Türkiye merkezli Sky Phoenix, S Sistem ve Mes Cargo şirketlerinin isimleri yer aldı. ABD yönetimi, üç şirketin farklı yöntemlerle Mahan Air’in operasyonlarına destek sağladığını iddia etti.
Washington’ın açıklamalarına göre şirketlerin faaliyetleri uçak transferlerinden parça ve endüstriyel ekipman sevkiyatına, kargo operasyonlarından satış temsilciliğine kadar uzanıyor. ABD, bu ağların İran havacılık sektörünün uluslararası yaptırımların etkisini aşmasına yardımcı olduğunu savunuyor.
BOEING 777 TRANSFERİ SUÇLAMASI
Listede en dikkat çeken şirketlerden biri Sky Phoenix oldu. ABD’nin iddiasına göre şirket, 2026 yazında ECT Aviation Support ile birlikte BAE ve Umman üzerinden en az üç ABD menşeli Boeing 777 uçağının Mahan Air’e ulaştırılmasına aracılık etti.
Washington, bu transferleri İran havacılık sektörüne yönelik ihracat kısıtlamalarının aşılması çabalarının bir parçası olarak değerlendiriyor. Uçakların ABD menşeli olması ise yaptırım ve ihracat kontrolü açısından dosyanın önemini artırıyor.
S SİSTEM’E İHA PARÇASI İDDİASI
ABD yönetiminin suçlamalarında S Sistem hakkında da dikkat çekici ayrıntılar yer aldı. Washington, şirketin Mahan Air adına insansız hava araçlarında kullanılabilecek parçalar ile çeşitli endüstriyel ekipmanların İran’a gönderilmesini koordine ettiğini öne sürdü.
Mes Cargo’nun ise Mahan Air’in genel satış temsilcisi olarak faaliyet gösterdiği ve havayoluyla bağlantılı gönderilerin taşınmasında rol aldığı iddia edildi. Böylece üç Türk şirketi, ABD’nin İran’ın havacılık ve lojistik ağlarını hedef alan yeni yaptırım paketinin doğrudan kapsamına girdi.
MAHAN AIR 15 YILDIR ABD’NİN HEDEFİNDE
Yeni yaptırımların merkezindeki Mahan Air, ABD’nin kara listesine ilk kez 2011 yılında Barack Obama yönetimi döneminde alınmıştı. Washington, havayolunu İran Devrim Muhafızları Ordusu’na destek vermek ve İran’ın bölgedeki müttefiklerine personel ve çeşitli malzemelerin taşınmasına yardımcı olmakla suçluyor.
ABD’nin Mahan Air’e yönelik baskısı sonraki yönetimler döneminde de devam etti. Bu nedenle Washington yalnızca İranlı havayolunu değil, şirketin uçak temini, bakım, yedek parça, kargo ve finansman ağlarında rol oynadığını düşündüğü yabancı kuruluşları da hedef alıyor.
36 KURULUŞ AYNI ANDA HEDEF ALINDI
Türkiye’deki üç şirket, çok daha geniş bir yaptırım dalgasının parçası oldu. Trump yönetiminin açıkladığı pakette toplam 36 kuruluşun hedef alındığı, bunların arasında ticari havayolları, özel havacılık şirketleri ve yabancı kargo hizmet sağlayıcılarının bulunduğu belirtildi.
Washington’ın amacı, İran’ın yaptırımlara rağmen ayakta tuttuğu uluslararası havacılık ağını giderek daraltmak. ABD yönetimi bu ağların yalnızca sivil havacılık amacıyla kullanılmadığını, İran’ın personel, silah ve hassas malzeme taşımacılığına da katkı sağladığını iddia ediyor.
WASHINGTON’DAN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE DE UYARI
Yeni paket yalnızca doğrudan yaptırım uygulanan kuruluşları ilgilendirmiyor. ABD yönetimi, kara listeye alınan kuruluşlarla belirli işlemleri sürdüren yabancı şirket ve finans kuruluşlarının da yaptırım riskiyle karşılaşabileceği mesajını verdi.
ABD’nin yetki alanına giren mal varlıklarının dondurulabilmesi ve Amerikan finans sistemine erişimin kısıtlanabilmesi, yaptırımların en önemli sonuçları arasında bulunuyor. Washington’ın ikincil yaptırım tehdidi ise Amerikan şirketi olmayan kuruluşların dahi İran bağlantılı işlemler konusunda daha temkinli hareket etmesine yol açabiliyor.
TÜRK BANKASI DA GEÇEN HAFTA LİSTEYE ALINMIŞTI
Türkiye açısından yeni kararın dikkat çekici bir başka boyutu ise yaptırımların yalnızca havacılık şirketleriyle sınırlı kalmaması. ABD yönetimi geçtiğimiz hafta Golden Global Yatırım Bankası Anonim Şirketi’ni de İran bağlantılı işlemler yaptığı iddiasıyla hedef almıştı.
Washington, bankanın İran’ın Çin’e gerçekleştirdiği petrol satışlarından elde edilen gelirlerin Türkiye’ye aktarılmasına ve ardından bazı fonların nakit veya altına dönüştürülmesine aracılık ettiğini ileri sürmüştü. ABD ayrıca bankanın daha önce yaptırım listesine alınmış İranlı finans kuruluşlarına bankacılık hizmetleri sağladığını iddia etmişti.
Böylece kısa süre içerisinde bir Türk bankasının ardından üç Türkiye merkezli şirketin daha İran bağlantılı yaptırım listelerine girmesi, Trump yönetiminin Tahran’ın üçüncü ülkelerdeki finans ve lojistik ağlarına yönelik baskıyı artırdığını gösterdi.
İRAN’DAN TRUMP’A: “CİDDİ MİSİNİZ?”
Tahran yönetiminden yeni yaptırım dalgasına sert tepki geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Washington’ın yıllardır uyguladığı ekonomik baskının İran politikasında sonuç vermediğini savunarak Trump yönetiminin yeni kararını eleştirdi.
Araghchi, “Yaptırımlar ya da savaş yoluyla sonuç alamayan ABD’nin yeni çözümü... Daha fazla yaptırım. Ciddi misiniz?” ifadelerini kullanarak Washington’ın ekonomik baskı stratejisinin başarısız olduğunu öne sürdü. İran yönetimi, yaptırımların yalnızca Tahran’ı değil küresel ticaret sistemini de olumsuz etkilediğini savunuyor.
TRUMP İRAN’IN DIŞARIDAKİ DAMARLARINI KESMEYE ÇALIŞIYOR
Trump yönetiminin son hamleleri, İran’a yönelik baskının artık yalnızca İran içerisindeki şirketleri hedef almakla sınırlı olmadığını gösteriyor. Washington, Tahran’ın petrol gelirlerini taşıdığı iddia edilen bankalardan uçak tedarik zincirlerine, kargo şirketlerinden yabancı ticari ortaklara kadar İran ekonomisinin dış dünyaya açılan bağlantılarını hedef alıyor.
Türkiye merkezli üç şirketin aynı pakette yaptırım listesine alınması da bu stratejinin Ankara açısından doğrudan sonuçlar yaratmaya başladığını ortaya koyuyor. Washington’ın önümüzdeki dönemde İran’la çalışan üçüncü ülke şirketlerine yönelik baskıyı daha da artırması halinde, ABD-İran geriliminin ekonomik etkilerinin Türkiye dahil bölgedeki diğer ülkelerde çok daha görünür hale gelmesi beklenebilir.
