Washington, Rusya’nın müzakereye açık olduğu mesajını Kiev’e taşırken Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ortada yeni bir müzakere süreci bulunmadığını söyledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise geri adım atmayarak eylül sonunda Trump, Putin ve kendisinin yer alabileceği üçlü bir görüşme için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Rusya-Ukrayna savaşında bir tarafta yoğun diplomasi trafiği yürütülürken diğer tarafta sahadaki çatışmalar devam ediyor. Trump’ın özel temsilcileri Witkoff ve Kushner’ın hafta sonu gerçekleştirdiği Moskova ve Kiev temasları, tarafların yeniden müzakere masasına oturabileceği beklentisini güçlendirmişti.
Ancak Moskova’dan gelen açıklamalar, barış sürecinin başlamaktan henüz uzak olduğunu ortaya koydu. Kremlin üçlü görüşme ihtimaline kapıyı tamamen kapatmazken Lavrov’un açıklamaları Rusya’nın mevcut koşullarda kapsamlı bir müzakere sürecine girmeye hazır olmadığı mesajını verdi.
WITKOFF VE KUSHNER MOSKOVA-KİEV HATTINDA
Trump yönetiminin diplomatik girişiminin merkezinde Steve Witkoff ve Jared Kushner bulunuyor. İki isim hafta sonu Moskova ve Kiev’de gerçekleştirdikleri temaslarda savaşın sona erdirilmesi veya en azından çatışmaların belirli alanlarda sınırlandırılması için tarafların pozisyonlarını değerlendirdi.
Washington’ın temasların ardından Kiev’e Moskova’nın diyaloğa tamamen kapalı olmadığı yönünde mesaj verdiği belirtilirken, Rusya’nın ortaya koyduğu koşulların taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkları koruduğu görülüyor. Bu nedenle diplomatik temasların yeniden başlaması ile gerçek bir barış müzakeresine geçilmesi arasında önemli bir mesafe bulunuyor.
KREMLİN KAPIYI ARALADI, LAVROV KAPATTI
Moskova’dan gelen mesajlardaki farklılık ise dikkat çekti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya’nın ABD ve Ukrayna’nın da yer alacağı üçlü görüşme ihtimaline prensipte açık olabileceğine işaret ederken Lavrov daha sert bir çizgi ortaya koydu.
Rusya Dışişleri Bakanı, mevcut durumda yeni bir müzakere sürecinden söz edilemeyeceğini belirterek Moskova’nın taleplerinin dikkate alınması gerektiğini savundu. Lavrov ayrıca Rusya’nın hedeflerine ulaşmak amacıyla sahadaki askeri faaliyetlerini sürdüreceğinin sinyalini verdi.
Bu açıklamalar, Kremlin’in diplomatik kanalları tamamen kapatmadan askeri baskıyı devam ettirme stratejisi izlediği şeklinde yorumlanıyor.
ZELENSKİ EYLÜL SONUNU İŞARET ETTİ
Moskova’dan gelen sert açıklamalara rağmen Kiev yönetimi üçlü zirve seçeneği üzerinde çalışmaya devam ediyor. Zelenski, ABD, Rusya ve Ukrayna’nın katılımıyla eylül ayının sonuna doğru üst düzey bir görüşme gerçekleştirilmesi için hazırlıkların sürdüğünü açıkladı.
Kiev’in hedefi yalnızca kapsamlı bir barış anlaşmasını gündeme getirmek değil. Tarafların henüz savaşın tamamen sona erdirilmesi konusunda anlaşamaması nedeniyle, çatışmanın belirli alanlarda sınırlandırılmasını sağlayabilecek daha dar kapsamlı düzenlemeler üzerinde de duruluyor.
MASADA ENERJİ, PETROL VE TAHIL VAR
Witkoff ve Kushner ile yapılan görüşmelerde enerji altyapısının karşılıklı saldırıların dışında tutulması, Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatlarının güvenliği ve petrol ile doğal gaz altyapısına yönelik saldırıların sınırlandırılması gibi başlıkların ele alındığı belirtiliyor.
Bu tür adımlar doğrudan bir ateşkes anlamına gelmese de taraflar arasında güven oluşturabilecek ve savaşın özellikle kış aylarında siviller üzerindeki etkisini azaltabilecek sınırlı anlaşmalar olarak değerlendiriliyor.
Enerji altyapısı başlığının öne çıkmasının nedeni ise yaklaşan kış dönemi. Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı olarak enerji tesislerini hedef alan saldırıları, savaşın askeri boyutunun yanı sıra elektrik ve ısınma altyapısı üzerinde de ciddi baskı oluşturuyor.
72 SAATLİK SESSİZLİK BOZULDU, SALDIRILAR YENİDEN BAŞLADI
Diplomatik girişimlere rağmen sahadaki gelişmeler barış beklentilerini gölgede bıraktı. Yaklaşık 72 saatlik görece sakin dönemin ardından saldırıların yeniden yoğunlaşması ve can kayıplarının yaşanması, taraflar arasında henüz kalıcı bir gerilim azaltma mekanizmasının kurulamadığını gösterdi.
Rusya’nın askeri operasyonlarını sürdürmesi, Moskova’nın müzakere sürecine girmeden önce sahadaki konumunu güçlendirmeye çalıştığı değerlendirmelerini beraberinde getiriyor. Kiev ise Rus saldırıları devam ettiği sürece güvenlik garantileri olmadan yapılacak bir anlaşmanın kalıcı olmayacağını savunuyor.
TRUMP İLE PUTİN TELEFONDA GÖRÜŞTÜ
Yoğun diplomasi trafiğine Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki doğrudan temas da eklendi. İki liderin yaklaşık bir saat süren telefon görüşmesi, Washington-Moskova hattındaki iletişim kanallarının açık tutulduğunu gösterdi.
Kremlin danışmanı Yuri Uşakov görüşmeyi “yapıcı ve samimi” olarak nitelendirirken, temasın ardından savaşın sona erdirilmesine yönelik somut bir anlaşma açıklanmadı. Buna rağmen liderler düzeyindeki diyaloğun devam etmesi, olası bir üçlü zirve açısından önemli görülüyor.
