Elektrikli araç almayı düşünenlerin karşısına menzil kadar önemli bir başka soru daha çıkıyor: Araç nerede ve nasıl şarj edilecek? Evdeki normal priz yeterli mi, apartman otoparkına şarj ünitesi kurulabilir mi, AC ve DC arasındaki fark ne?
Türkinform’a konuşan Enerji Mühendisi Cevdet Yaşar, elektrikli araçlarda şarj seçiminin yalnızca aracın özelliklerine göre değil, evin elektrik altyapısı ve günlük kullanım alışkanlıklarına göre de yapılması gerektiğini anlattı.
ELEKTRİKLİ ARAÇ NORMAL PRİZDEN ŞARJ EDİLİR Mİ?
Elektrikli araçların evde şarj edilebildiğini belirten Yaşar, normal ev elektriğiyle yapılabilecek şarj ile özel AC şarj ünitesi arasında önemli bir hız farkı bulunduğuna dikkat çekti.
Uygun şarj ekipmanı kullanıldığında ev tipi elektrik bağlantısından şarj mümkün olsa da alınabilecek güç düşük kalabiliyor. Aracını düzenli olarak evde şarj edecek kullanıcılar açısından ise uygun elektrik altyapısına bağlanan AC şarj cihazları daha pratik bir seçenek oluşturuyor.
Yaşar’a göre burada belirleyici olan yalnızca satın alınan şarj cihazı değil. Evin tek veya üç fazlı elektrik altyapısı, tesisatın kaldırabileceği yük ve aracın kabul edebildiği AC şarj gücü de birlikte değerlendirilmeli.
İncelenen AC şarj cihazı teknik dokümanında tek ve üç fazlı bağlantı seçeneklerinin bulunduğu, üç fazlı sistemlerde 22 kW seviyesine kadar çıkılabildiği görülüyor. Ancak bu, her eve 22 kW cihaz takıldığında aracın 22 kW ile şarj olacağı anlamına gelmiyor.
ÖNCE EVİN ELEKTRİK ALTYAPISINA BAKILMALI
Ev tipi şarj cihazının kurulumu yalnızca bir cihazın duvara monte edilmesinden ibaret değil.
Teknik kurulum dokümanında mevcut elektrik yükünün hesaplanması, uygun kablo kesitinin belirlenmesi, topraklama ve kaçak akım korumasının sağlanması gerektiği belirtiliyor. Kurulum öncesinde mevcut bağlantı türünden emin olunmadığında bir elektrikçiye danışılması da özellikle öneriliyor.
Bu nedenle elektrikli araç almayı düşünen kişinin yalnızca “Evde prizim var” diye düşünmek yerine, “Tesisatım bu aracı düzenli ve güvenli şekilde şarj etmeye uygun mu?” sorusuna da yanıt araması gerekiyor.
APARTMAN VE SİTE OTOPARKINA ŞARJ ÜNİTESİ KURULABİLİYOR
Apartman veya sitede yaşayanlar için de şarj ünitesi kurulması mümkün.
EPDK’nın 2026 yılında güncellediği bilgilere göre şarj ünitesi mevcut iç tesisata bağlanabileceği gibi ayrı bir elektrik aboneliği oluşturularak da kurulabiliyor. Elektrik gücünün artırılması veya tesisatta değişiklik yapılması gerekiyorsa süreç ilgili teknik mevzuata göre yürütülüyor.
Otoparkın niteliği ise izin sürecini değiştiriyor. Bağımsız bölüme ait otopark alanında, ortak alanları veya diğer bağımsız bölümleri etkilemeden ve mevcut elektrik tesisatında değişiklik yapılmadan gerçekleştirilen bazı kurulumlarda kat malikleri kurulu kararı aranmayabiliyor. Ortak kullanım alanındaki otoparkta ise kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla karar alınması gerekiyor.
Kullanıcının yalnızca kendi ihtiyacı için evine veya iş yerine kurduğu ve ticari faaliyet yürütmediği şarj ünitelerinde ayrıca şarj ağı işletmeci lisansı veya sertifikası alınmasına gerek bulunmuyor.
AC VE DC ŞARJ ARASINDAKİ FARK NE?
Elektrikli araç şarjında sürücülerin sık karşılaştığı AC ve DC ifadeleri temel olarak şarjın ne kadar hızlı yapılabileceğini belirleyen sistemleri ifade ediyor.
EPDK’ya göre AC şarjda elektrik, araçta bulunan dönüştürücü üzerinden bataryaya aktarılıyor ve şarj daha uzun sürüyor. DC hızlı şarjda ise enerji doğrudan bataryaya aktarıldığı için çok daha yüksek güçlere ve daha kısa şarj sürelerine ulaşılabiliyor. Ev, iş yeri ve aracın uzun süre park ettiği alanlarda AC; şehirler arası yolculuk ve hızlı şarj ihtiyacında ise DC öne çıkıyor.
Yaşar da DC ünitelerin özellikle AVM, akaryakıt istasyonu ve şehirler arası yol güzergâhlarında daha sık görüldüğünü, ev kullanımında ise AC şarjın daha uygun olduğunu belirtti.
22 KW İLE 240 KW ARASINDA NE FARK VAR?
Yaşar’ın saha gözlemlerine göre AC şarj cihazlarında 22 kW seviyeleri yaygın olarak görülürken, DC hızlı şarj cihazlarında 240 kW ve daha yüksek güçlere ulaşılabiliyor.
Haberde incelenen teknik ürünlerde de AC cihazın maksimum gücü 22 kW, DC istasyonun nominal gücü ise 240 kW olarak belirtiliyor.
Ancak istasyonda “240 kW” yazması, her aracın 240 kW güçle şarj olacağı anlamına gelmiyor. EPDK, gerçek şarj gücünün aracın kabul edebildiği maksimum güç, bataryanın teknik özellikleri ve doluluk seviyesi gibi etkenlere göre değişebildiğini belirtiyor.
Bu nedenle sürücünün yalnızca istasyonun kaç kW olduğuna değil, kendi aracının AC ve DC şarjda kaç kW kabul edebildiğine de bakması gerekiyor.
EVDE ŞARJ MI, HIZLI ŞARJ MI DAHA AVANTAJLI?
Yaşar, günlük kullanımda aracın uzun süre park halinde bulunduğu ev veya iş yerinde AC şarjın daha uygun olduğunu, DC hızlı şarjın ise süre avantajı nedeniyle özellikle uzun yolculuklarda öne çıktığını belirtti.
Maliyet tarafında da tek bir şarj fiyatından söz etmek mümkün değil. EPDK’ya göre halka açık istasyonlarda fiyatlar şarj ağı işletmecileri tarafından serbest piyasa koşullarında belirleniyor ve AC ile DC için farklı tarifeler uygulanabiliyor. Fiyatlandırma kullanılan enerji başına TL/kWh üzerinden yapılıyor.
Yaşar’a göre evde şarj imkânı bulunan kullanıcılar günlük kullanımda AC şarjı tercih ederek daha uygun maliyetli bir kullanım sağlayabilirken, halka açık DC istasyonlar özellikle zaman kazanılması gereken durumlarda avantaj sağlıyor.
UZUN YOLA ÇIKMADAN ŞARJ ROTASI BELİRLEYİN
Elektrikli araçla uzun yola çıkacak sürücülerin yolculuktan önce güzergâhtaki şarj noktalarını planlaması gerektiğini belirten Yaşar, yalnızca en yakın istasyonu seçmenin yeterli olmadığını söyledi.
İstasyonun AC veya DC olması, sunabildiği güç, aracın soketiyle uyumluluğu ve o anda kullanılabilir olup olmadığı da önem taşıyor.
Bu noktada EPDK’nın Şarj@TR uygulaması sürücülere rehberlik ediyor. Uygulamada Türkiye genelindeki halka açık istasyonların konumu, soket sayısı ve tipi, güç değerleri, ödeme yöntemleri, güncel fiyatları ve anlık müsaitlik durumu görüntülenebiliyor.
Yaşar, özellikle uzun yol öncesinde güzergâh üzerindeki şarj noktalarının belirlenmesini ve mümkünse alternatif istasyonların da plana dahil edilmesini önererek, elektrikli araç kullanımında şarjın yolculuk başlamadan önce planlanmasının önemine dikkat çekti.
