Türkinform muhabiri Almila Kerküklü’ye özel değerlendirmelerde bulunan Uzman Psikolog Hayriye Hasret Güneş, birini tanıyalı çok kısa süre olmuşken evlilik planı yapmanın her zaman sağlıksız bir durum olarak değerlendirilemeyeceğini söyledi. Güneş, asıl önemli noktanın ilişkinin ne kadar hızlı ilerlediğinden çok, bu hızın arkasındaki duygusal ihtiyaçlar ve kişinin karar verirken ne kadar özgür olduğu olduğunu belirtti.
AŞK MI, KAYBETME KORKUSU MU?
Yeni başlayan bir ilişkide kısa sürede evlilik planları yapmak, çiftler açısından yoğun bir heyecanın göstergesi olabilir. Ancak bu durumun tek başına ilişkinin sağlıklı veya sorunlu olduğunu göstermediğini belirten Uzman Psikolog Hayriye Hasret Güneş, ilişkinin hızından çok bu hızın nedenine bakılması gerektiğine dikkat çekti.
Güneş, bazı kişilerin gerçekten güçlü bir uyum hissettikleri için gelecek planlarını erken dönemde yapabileceğini, bazı kişilerde ise belirsizliği ortadan kaldırma ve ilişkinin kaybedilmeyeceğinden emin olma ihtiyacının bu süreci hızlandırabileceğini ifade etti.
Peki bir çift, aşkın heyecanıyla mı ilerliyor yoksa terk edilme korkusuyla mı acele ediyor?
Uzmanlara göre bu ayrımı yapabilmek için ilişkinin tamamına bakmak gerekiyor.
EVLİLİK KARARINI HIZLANDIRAN GİZLİ ETKEN: BELİRSİZLİK
Uzman Psikolog Hayriye Hasret Güneş, yetişkin bağlanmasının yalnızca belirli kişilik etiketleriyle açıklanamayacağını, kaygı ve kaçınma boyutlarının da dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Bağlanma kaygısı yüksek bir kişinin, ilişkideki belirsizliği azaltmak ve terk edilmeyeceğinden emin olmak amacıyla ilişkiyi hızlı biçimde resmileştirmek isteyebileceğini ifade eden Güneş, ancak erken evlilik isteğinden yola çıkarak bir kişiye bağlanma biçimi üzerinden tanı koymanın doğru olmadığını vurguladı.
Başka bir ifadeyle, “Çok hızlı evlenmek istiyor, demek ki terk edilmekten korkuyor” şeklinde kesin bir sonuca varmak mümkün değil. Asıl belirleyici olan; kişinin belirsizlik karşısında nasıl davrandığı, sınırları nasıl karşıladığı ve ilişkide kendi karar alanını koruyup koruyamadığı.
“BİRAZ BEKLEYELİM” DEDİĞİNİZDE NE YAPIYOR?
Güneş’in değerlendirmesine göre ilişkinin sağlıklı bir heyecan mı yoksa temkin gerektiren bir hız mı olduğunu anlamada en önemli göstergelerden biri, zaman istemeye verilen tepki.
Partnerlerden biri “Biraz daha birbirimizi tanıyalım, acele etmeyelim” dediğinde karşı tarafın buna saygı göstermesi önemli. Ancak zaman isteyen kişiye suçluluk hissettirmek, baskı kurmak veya sevgisini sorgulamak farklı bir tablo ortaya çıkarabiliyor.
Örneğin “Beni sevseydin beklemezdin” ya da “Evlilik konusunda tereddüt ediyorsan beni sevmiyorsun” gibi yaklaşımlar, kişinin kendi kararını özgürce vermesini zorlaştırabilir.
Sağlıklı bir ilişkide yakınlık artarken bireyin özgürlüğü ve sınırları da korunuyor.
İLK AYLARDAKİ YOĞUN İLGİ YANILTABİLİR
İlişkinin ilk döneminde görülen yoğun ilgi ve romantik yakınlık, partnerin olduğundan daha ideal algılanmasına neden olabilir.
Güneş, şema terapisi açısından terk edilme, duygusal yoksunluk veya kusurluluk gibi erken dönem uyumsuz şemaların kişinin yeni ilişkiye yüklediği anlamı etkileyebileceğine dikkat çekti.
Yoğun ilginin uzun süredir karşılanmadığı düşünülen bir ihtiyaca cevap vermesi durumunda, kişinin henüz yeterince tanımadığı partneri “güvenli bir gelecek sağlayacak kişi” olarak idealize edebileceğini belirtti.
Bu durumda kişi, karşısındaki insanın gerçek özelliklerinden çok, o ilişkinin kendisinde oluşturduğu güven duygusuna bağlanabilir.
Dolayısıyla evlilik kararı verirken yalnızca “Beni çok mutlu ediyor” demek yerine, “Bu insanı farklı koşullarda ne kadar tanıyorum?” sorusunun da sorulması gerekiyor.
GERÇEK KARAKTERİ ANLAMANIN YOLU: ÇATIŞMALAR
Bir kişinin romantik ve mutlu olduğu zamanlardaki davranışları, ilişkinin tamamını göstermeyebilir. Uzman Psikolog Hayriye Hasret Güneş’e göre söz ve davranışların tutarlılığı, sınırların korunması ve çatışmaların nasıl ele alındığı ilişkinin geleceği açısından daha önemli göstergeler arasında.
Çünkü bir insanı yalnızca güzel günlerde tanımakla; öfkelendiğinde, hayal kırıklığı yaşadığında, anlaşmazlık çıktığında veya istediği gerçekleşmediğinde tanımak aynı şey değil.
Evlilik düşüncesi bulunan çiftlerin para yönetimi, ailelerle ilişkiler, çocuk sahibi olma isteği, kariyer, yaşam tarzı, kişisel alan ve sorumluluk paylaşımı gibi konuları da konuşabilmesi gerekiyor.
“YA ONU KAYBEDERSEM?” DİYE DÜŞÜNÜYORSANIZ BİR KEZ DAHA DURUN
Uzman Psikolog Hayriye Hasret Güneş’in değerlendirmesine göre sağlıklı heyecanda kişi hem ilişkiye dair güçlü duygular yaşayabilir hem de kendi karar alanını ve sınırlarını koruyabilir.
Temkin gerektiren hızda ise kaybetme korkusu, suçluluk veya onay ihtiyacı kişinin kendi tereddütlerini bastırmasına neden olabilir. Bu nedenle evlilik kararı öncesinde sorulması gereken en önemli sorulardan biri belki de şu:
“Ben bu kişiyle gerçekten evlenmek istediğim için mi acele ediyorum, yoksa onu kaybetmekten korktuğum için mi?”
Güneş, evlilik kararının sağlamlığının yalnızca duygunun yoğunluğuyla değerlendirilemeyeceğini; karşılıklı tanımanın derinliği, ilişkinin zorluklarla başa çıkma biçimi ve kararın özgürce verilebilmesinin daha belirleyici olduğunu ifade etti.
