İngiltere ile İsrail arasındaki diplomatik ilişkiler son yılların en ciddi krizlerinden biriyle karşı karşıya. Londra yönetiminin işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerini hedef alan yaptırımlarının ardından Tel Aviv yönetiminin Doğu Kudüs’teki İngiliz Başkonsolosluğu’nu kapatma kararı alması, karşılıklı diplomatların gönderilmesine kadar uzanabilecek bir süreci başlattı.
İngiltere, eylül ayında Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen malların ithalatını yasaklayacağını ve yerleşim faaliyetlerini desteklediğini, kolaylaştırdığını veya bunlardan kazanç sağladığını belirttiği kişi ve şirketlere yaptırım uygulayacağını duyurdu. Londra, kararının gerekçeleri arasında genişleyen yerleşim faaliyetleri ile Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetini gösterdi. Fransa ve Kanada da yaptırım kararlarına katıldı.
İSRAİL’DEN KONSOLOSLUĞU KAPATMA KARARI
İngiltere’nin hamlesine İsrail’den diplomatik karşılık geldi. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar, 8 Eylül’de İngiltere’nin Doğu Kudüs’te bulunan Başkonsolosluğu’nu 30 gün içinde kapatmasını istedi.
Yaklaşık 200 yıldır faaliyet gösteren diplomatik temsilciliğin 8 Ekim’de faaliyetlerini sonlandırması bekleniyor. Konsolosluk, İngiltere’nin Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze’deki Filistinlilerle ilişkilerinin yürütülmesinde önemli bir rol üstleniyor.
LONDRA’DAN 27’YE 27 RESTİ
Krizde tansiyonu daha da yükselten gelişme ise İngiltere’nin olası karşılık planının ortaya çıkması oldu.
İsrail basınında yer alan haberlere göre İngiltere’nin İsrail Büyükelçisi Simon Walters, İsrailli yetkililere Londra’nın mesajını iletti. Buna göre Doğu Kudüs’te görev yapan 27 İngiliz diplomatın diplomatik statüsünün sona erdirilmesi halinde İngiltere de Londra’daki İsrail Büyükelçiliğinde görev yapan 27 diplomatı ülkeden çıkaracak.
Planın, Doğu Kudüs’te görevini kaybeden her İngiliz diplomata karşılık bir İsrailli diplomatın gönderilmesi şeklinde uygulanabileceği belirtiliyor. İngiltere’nin Tel Aviv Büyükelçiliği ise söz konusu haber hakkında yorum yapmadı.
KRİTİK TARİH 8 EKİM
İsrail’in verdiği sürenin 8 Ekim’de dolacak olması nedeniyle gözler önümüzdeki iki güne çevrildi. Kararın uygulanması halinde İngiltere’nin misillemesinin İsrail’in Londra Büyükelçiliğinin faaliyetlerini önemli ölçüde etkileyebileceği belirtiliyor.
İsrail’in Londra’daki diplomatik misyonunda 27’den fazla diplomat bulunmasına rağmen toplam sayının bu rakamın çok üzerinde olmadığı bildiriliyor. Bu nedenle olası toplu sınır dışı kararının diplomatik temsilciliğin çalışma kapasitesi üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
SON DAKİKA GÖRÜŞMELERİ SONUÇ VERMEDİ
Diplomatik krizi çözmek için kapalı kapılar ardında temaslar da gerçekleştirildi. İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı Jonathan Powell’ın geçen hafta kamuoyuna duyurulmayan bir ziyaret kapsamında İsrail’e gittiği ortaya çıktı.
Powell, İsrailli yetkililerle görüşerek Doğu Kudüs’teki konsolosluğun açık kalmasını sağlayacak bir formül bulmaya çalıştı. Ancak görüşmelerde anlaşmaya varılamadı. Diplomatik temasların buna rağmen devam ettiği bildiriliyor.
KRİZİN MERKEZİNDE DOĞU KUDÜS VAR
Konsolosluğun konumu ve görevi krizi yalnızca iki ülke arasındaki karşılıklı yaptırım tartışması olmaktan çıkarıyor. Doğu Kudüs’ün Şeyh Cerrah bölgesinde bulunan İngiliz Başkonsolosluğu, İngiltere’nin Filistinlilerle siyasi ve diplomatik ilişkilerinin yürütülmesinde merkezi bir konuma sahip.
İngiltere, İsrail’in yerleşim politikalarının iki devletli çözüm ihtimalini zayıflattığını savunurken İsrail yönetimi Londra’nın yaptırımlarına sert tepki gösteriyor. Dışişleri Bakanı Sa’ar, İngiltere’nin politikalarını İsrail’e karşı düşmanca bir yaklaşım olarak nitelendiriyor.
İki ülke arasındaki anlaşmazlığın 8 Ekim’e kadar çözülememesi durumunda kriz, konsolosluğun kapatılmasının ötesine geçerek karşılıklı geniş çaplı diplomat sınır dışı kararlarına dönüşebilir. Böyle bir gelişme, İngiltere-İsrail diplomatik ilişkilerindeki gerilimi daha da derinleştirecek yeni bir aşama anlamına gelecek.
