Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 21 Eylül'de açıkladığı eylül verilerinde mevsimsellikten arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE-MA) 0,1 puan artışla 102,5'e çıktı, imalat sanayi kapasite kullanım oranı ise 0,7 puan artışla yüzde 74,2'ye yükseldi. Mevsimsellikten arındırılmamış güven endeksi 0,8 puan düşüşle 102,0'a geriledi. Sanayicinin güvenini genel gidişat, mevcut sipariş ve istihdam beklentisi yukarı taşıdı, ihracat siparişi ve yatırım beklentisi ise aşağı çekti. Firmaların 12 ay sonrası için yıllık üretici enflasyonu beklentisi 0,2 puan gerileyerek yüzde 31,0'a indi.
Endeksin 100'ün üzerinde kalması, iyimser yanıt veren firmaların kötümser yanıt verenlerden fazla olduğu anlamına geldi. RKGE-MA ağustosta 1,2 puanlık artışla 102,4'e çıkmıştı, eylüldeki 0,1 puanlık artış bu seviyeyi korudu. Kapasite kullanım oranı ise ağustosta üst üste ikinci ay gerileyerek yüzde 73,5'e inmişti, eylülde iki aylık düşüşün ardından ilk kez yükseldi. Mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanımı 0,6 puan artışla yüzde 74,1 oldu ve geçen yılın eylülündeki yüzde 73,8'in üzerine çıktı.
İÇ SİPARİŞ ARTTI, İHRACAT SİPARİŞİ GERİLEDİ
Son üç aya ilişkin değerlendirmelerde üretim hacmindeki olumlu görünüm ağustosa göre güçlendi. İç piyasa siparişlerinde görünüm tersine döndü, ağustosta siparişlerin azaldığını bildiren firmalar ağırlıktayken eylülde artış bildirenler öne geçti. İhracat siparişlerinde ise değişim ters yönde oldu, ağustosta artış bildirenlerin ağırlıkta olduğu görünüm eylülde azalış bildirenlerin lehine döndü. Mevcut toplam siparişlerin normalin altında olduğunu belirtenlerin oranı azaldı, mamul mal stoklarının normalin üzerinde olduğunu bildirenlerin ağırlığı arttı.
Gelecek üç aya ilişkin beklentilerde iç piyasa siparişlerinde artış bekleyenler güç kazandı, üretim ve ihracat siparişlerinde artış bekleyenlerin ağırlığı ağustosa göre azaldı. İstihdam beklentisi olumlu yöne döndü, gelecek üç ayda istihdam artışı bekleyen firmaların ağırlığı yükseldi. Gelecek 12 aya yönelik sabit sermaye yatırımı beklentisi ise zayıfladı.
MALİYET VE SATIŞ FİYATI BEKLENTİSİ YÜKSELDİ
Son üç ayda birim maliyetinin arttığını bildiren firmaların yanı sıra gelecek üç ayda maliyet artışı bekleyenlerin ağırlığı da yükseldi. Gelecek üç aya ilişkin satış fiyatlarında artış bekleyenlerin oranı güçlendi. Firmaların 12 ay sonrasına ilişkin yıllık ÜFE beklentisi ise yüzde 31,2'den yüzde 31,0'a indi. Beklenti, TÜİK'in ağustos için açıkladığı yüzde 31,51'lik yıllık tüketici enflasyonuyla aynı bantta kaldı.
YATIRIM MALINDA KAPASİTE KULLANIMI 3,4 PUAN ARTTI
Kapasite kullanım oranındaki artışın büyük bölümü yatırım malı üreten sektörlerden geldi. Alt gruplardaki eylül değerleri ve ağustosa göre değişim şöyle sıralandı.
Yatırım malları yüzde 69,7'den yüzde 73,1'e çıktı, 3,4 puanlık artışla en yüksek yükselişi kaydetti.
Dayanıksız tüketim malları: yüzde 72,2'den yüzde 72,5'e çıktı.
Ara malları: yüzde 74,7'den yüzde 74,5'e indi.
Tüketim malları: yüzde 71,6'dan yüzde 71,4'e indi.
Dayanıklı tüketim malları: yüzde 68,2'den yüzde 66,4'e indi, 1,8 puanlık düşüşle en sert gerilemeyi yaşadı.
Yatırım malı üretiminde kapasite kullanımının artması, ağustosta güven endeksini yukarı çeken ihracat ve üretim beklentisinin eylülde fiili üretime yansıdığını gösterdi. Dayanıklı tüketim malı grubu, beyaz eşya, mobilya ve otomotiv gibi kredi faizine duyarlı ürünleri kapsadı ve eylülde en sert düşüşü bu grup yaşadı. TCMB'nin politika faizi yüzde 37 seviyesinde bulundu.
Veriler, TCMB'nin imalat sanayinde faaliyet gösteren firmalara uyguladığı İktisadi Yönelim Anketi'ne dayandı. Ankette firmalar sipariş, üretim, stok, istihdam, fiyat ve yatırım başlıklarında son üç ayı ve gelecek üç ayı değerlendirdi. Ekim verileri, Türkiye ekonomi takviminde ekim ayının son on gününde açıklanacak.
