Hangi baharat ne işe yarar? Zerdeçal, zencefil, tarçın ve karabiberin kullanım alanları

Baharatlar, bitkilerin tohum, kök, kabuk, meyve veya çiçek gibi farklı bölümlerinden elde edilen ve yemeklere tat, koku ve renk kazandıran doğal ürünlerdir. Kimyon bitkisinin tohumlarından, tarçın ağacın kabuğundan, zencefil ve zerdeçal ise bitkinin toprak altındaki gövdesinden elde edilir.

Baharatların mutfaktaki işlevi yalnızca yemeklere lezzet katmakla sınırlı değil. Bazı baharatlar güçlü aromaları sayesinde yemeklerde tuz ve şeker kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca içerdikleri bitkisel bileşenler nedeniyle beslenme ve sağlık araştırmalarında da inceleniyor.

Baharatların günlük beslenmedeki başlıca kullanım alanları şöyle:

• Yemeklerin lezzetini ve aromasını zenginleştirir.

• Aynı malzemelerle hazırlanan tariflere farklı tatlar kazandırır.

• Güçlü aromaları sayesinde tuz kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir.

• Bazıları antioksidan özellikleriyle araştırılan bitkisel bileşenler içerir.

• Çorbalardan et yemeklerine, içeceklerden tatlılara kadar pek çok tarifte kullanılır.

EN FAYDALI BAHARAT HANGİSİ?

Baharatlar arasında herkes için geçerli tek bir en faydalı seçenek bulunmuyor. Çünkü her baharatın içeriği, kullanım amacı ve yemeklere sağladığı katkı farklı.

Zerdeçal, zencefil ve tarçın sağlıkla ilişkili özellikleri nedeniyle araştırılan baharatlar arasında yer alırken karabiber, kimyon ve kekik mutfaktaki geniş kullanım alanlarıyla öne çıkıyor.

Ancak bir baharatın bazı araştırmalarda olumlu etkiler göstermesi, hastalıkları önlediği veya tedavi ettiği anlamına gelmiyor. Baharatları dengeli beslenmenin bir parçası olarak, uygun miktarlarda tüketmek gerekiyor.

ZERDEÇAL NE İŞE YARAR, NASIL KULLANILIR?

Zerdeçal, sarı-turuncu rengi ve kendine özgü aromasıyla bilinen baharatlardan biri. Özellikle çorbalarda, sebze yemeklerinde, pilavlarda ve çeşitli soslarda kullanılıyor.

Zerdeçala rengini veren başlıca bileşenlerden biri kurkumin. Antioksidan özellikleri ve iltihaplanmayla ilişkili süreçler üzerindeki olası etkileri nedeniyle araştırılan kurkumin, bilimsel çalışmaların ilgi alanında bulunuyor.

Ancak yemeklerde kullanılan zerdeçal ile yüksek miktarda kurkumin içeren takviyeler aynı şekilde değerlendirilmemeli.

Nasıl kullanılır? Mercimek çorbasına, sebze yemeklerine, pilava ve soslara az miktarda eklenebilir. Belirgin ancak baskın olmayan bir aroma verdiği için ölçülü kullanılması yeterli.

ZENCEFİL NE İŞE YARAR, MİDE BULANTISINA İYİ GELİR Mİ?

Zencefil, keskin ve hafif yakıcı tadıyla tanınan bir baharat. Hem taze hem de toz hâlinde kullanılabiliyor. Çaylarda, çorbalarda, sebze yemeklerinde ve bazı hamur işi tariflerinde tercih ediliyor.

Zencefilin en çok araştırılan özelliklerinden biri bulantı üzerindeki olası etkileri. Bazı bilimsel çalışmalarda zencefil içeren ürünlerin belirli bulantı türlerinde yarar sağlayabileceğine ilişkin bulgular elde edilmiş olsa da etkisi bulantının nedenine ve kullanım şekline göre değişebiliyor.

Zencefilin her türlü mide sorununu giderdiği düşünülmemeli. Fazla tüketilmesi bazı kişilerde mide yanması, karın rahatsızlığı veya ağızda tahrişe neden olabilir.

Nasıl kullanılır? Taze zencefil çaylarda ve çorbalarda kullanılabilir. Toz zencefil ise sebze yemeklerine, et tariflerine ve hamur işlerine eklenebilir.

TARÇIN NE İŞE YARAR, KAN ŞEKERİNİ DÜŞÜRÜR MÜ?

Tarçın, özellikle tatlılarda ve sıcak içeceklerde kullanılan aromatik bir baharat. Sütlü tatlılar, yulaf ezmesi, komposto ve meyveli tariflerin yanı sıra bazı et yemeklerinde de tercih ediliyor.

Tarçın, kan şekeri dengesiyle ilişkili olası etkileri nedeniyle bilimsel araştırmalara konu oluyor. Ancak mevcut bulgular, tarçının diyabeti önlediğini veya tedavi ettiğini söylemek için yeterli değil. Bu nedenle ilaçların yerine kullanılmamalı.

Tarçının türü ve tüketim miktarı da önem taşıyor. Özellikle kasya tarçını, yüksek miktarda tüketildiğinde karaciğer açısından risk oluşturabilen kumarin bileşenini içerebiliyor.

Nasıl kullanılır? Süt, yoğurt, yulaf, meyve ve tatlılara eklenebilir. Kendine özgü tatlımsı aroması sayesinde bazı tariflerde ilave şeker ihtiyacını azaltmaya yardımcı olabilir.

KARABİBER NE İŞE YARAR, BESİN EMİLİMİNİ ARTIRIR MI?

Karabiber, Türk mutfağında en sık kullanılan baharatlardan biri. Et, tavuk, balık, çorba, sebze yemekleri ve salatalarda tercih ediliyor. Keskin aroması sayesinde yemeklerin tadını belirginleştiriyor.

Karabiberin önemli bileşenlerinden biri piperin. Bu madde, bazı besin bileşenlerinin vücutta kullanılabilirliği üzerindeki olası etkileri nedeniyle araştırılıyor. Ancak karabiberin her besinin emilimini artırdığı veya tek başına hastalıkları önlediği söylenemez.

Özellikle piperin içeren yoğun takviyeler bazı ilaçların vücutta işlenme biçimini etkileyebilir. Düzenli ilaç kullananların bu tür ürünleri sağlık uzmanına danışmadan kullanmaması gerekiyor.

Nasıl kullanılır? Çorbalara, yumurtaya, et yemeklerine ve sebzelere eklenebilir. Daha belirgin aroma elde etmek için tane karabiberi kullanmadan hemen önce öğütmek tercih edilebilir.

KİMYON NE İŞE YARAR, SİNDİRİME İYİ GELİR Mİ?

Kimyon, kendine özgü kokusu ve sıcak aromasıyla özellikle Türk mutfağında sık kullanılan baharatlardan biri. Köfte, kuru fasulye, nohut, mercimek yemekleri ve çeşitli çorbalarda kendine yer buluyor.

Geleneksel olarak sindirimle ilgili şikâyetlerde de kullanılan kimyonun herkeste gazı veya şişkinliği giderdiğini söylemek mümkün değil. Bu tür şikâyetlerin nedenleri kişiden kişiye değişebiliyor.

Nasıl kullanılır? Köfte harcına, baklagil yemeklerine ve sebze tariflerine az miktarda eklenebilir. Özellikle kuru fasulye, nohut ve mercimek gibi yemeklere karakteristik bir aroma kazandırır.

KEKİK NE İŞE YARAR, HANGİ YEMEKLERDE KULLANILIR?

Kekik, yoğun kokusu ve belirgin aromasıyla mutfaklarda geniş kullanım alanına sahip. Et ve tavuk yemeklerinden fırında sebzelere, soslardan salatalara kadar pek çok tarifte tercih ediliyor.

Kekik ve benzeri aromatik bitkiler çeşitli doğal bileşenler içeriyor. Bu bileşenlerin bazıları laboratuvar araştırmalarında incelense de kekik tüketmenin tek başına enfeksiyonları önlediği veya hastalıkları tedavi ettiği sonucuna varılamaz.

Kekiğin mutfaktaki önemli avantajlarından biri de güçlü aroması sayesinde yemeklerde fazla tuz kullanımını azaltmaya yardımcı olabilmesi.

Nasıl kullanılır? Izgara etlerde, tavuk yemeklerinde, fırında sebzelerde, domatesli soslarda ve salatalarda kullanılabilir. Taze ve kurutulmuş kekik farklı aroma yoğunluklarına sahip olduğundan miktar tarife göre ayarlanmalı.

PUL BİBER VE ACI BİBER NE İŞE YARAR?

Pul biber ve acı biber, yemeklere acılık ve belirgin bir tat kazandırıyor. Çorbalarda, et yemeklerinde, baklagillerde ve soslarda yaygın olarak kullanılıyor.

Acı biberin içerdiği kapsaisin, vücutta sıcaklık hissi oluşturmasının yanı sıra ağrı ve metabolizmayla ilişkili etkileri nedeniyle de araştırılıyor. Ancak acı biber tüketmenin tek başına yağ yakımını hızlandırdığı veya kalıcı kilo kaybı sağladığı düşünülmemeli.

Acıya hassasiyeti olan kişilerde fazla miktarda pul biber tüketmek mide yanmasını ve sindirim sistemi rahatsızlıklarını artırabilir.

Nasıl kullanılır? Çorbalara, yumurtaya, sebze yemeklerine ve soslara eklenebilir. Acı tüketmeye alışkın olmayanların küçük miktarlarla başlaması daha uygun.

SARIMSAK TOZU NE İŞE YARAR?

Sarımsak tozu, taze sarımsağın aromasını pratik şekilde yemeklere katmak için kullanılan bir baharat. Et ve tavuk yemeklerinde, çorbalarda, soslarda ve çeşitli baharat karışımlarında tercih ediliyor.

Sarımsak, kalp ve damar sağlığıyla ilişkili bazı etkileri nedeniyle araştırılan besinlerden biri. Bununla birlikte, yemeklerde kullanılan sarımsak tozunun veya taze sarımsağın tek başına yüksek tansiyonu ya da kolesterolü tedavi ettiği söylenemez.

Hazır sarımsak tozu satın alırken ürünün içindekiler listesini kontrol etmek de önemli. Bazı hazır karışımlarda ilave tuz veya başka katkı maddeleri bulunabiliyor.

Erkekler avlanırken kadınlar konuştu: Dilin doğuşuna dair teori

İçeriği Görüntüle

Nasıl kullanılır? Çorbalara, soslara, fırın yemeklerine ve et marinasyonlarına eklenebilir. Taze sarımsak ile toz sarımsağın aroma yoğunluğu farklı olduğundan miktar tarife göre ayarlanmalı.

BAHARATLAR TÜKETİLİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Baharatların yemeklerde düzenli kullanılması, farklı lezzetler elde etmenin pratik yollarından biri. Ancak daha fazla tüketmenin mutlaka daha fazla sağlık faydası sağlayacağı düşünülmemeli.

Baharatlardan uygun şekilde yararlanmak için şu noktalara dikkat edilmeli:

• Ölçülü tüketin: Yoğun aromalı baharatların küçük miktarları bile yemeklere yeterli lezzeti verebilir.

• Güvenilir ürünleri tercih edin: Ambalajı sağlam, içeriği açıkça belirtilmiş ürünleri satın alın.

• Nemden koruyun: Baharatları kapalı kaplarda, serin ve kuru bir ortamda saklayın.

• Ürün kalitesini kontrol edin: Koku, renk ve görünümünde belirgin değişiklik olan baharatları kullanmayın.

• İlaç kullanıyorsanız dikkatli olun: Özellikle yoğun bitkisel takviyeler bazı ilaçlarla etkileşime girebilir.

• Tedavi amacıyla kullanmayın: Baharatlar, doktorun önerdiği ilaçların veya tedavilerin yerine geçmez.

Özellikle hamilelik, emzirme, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı söz konusuysa yüksek miktarda baharat içeren kapsül, özüt ve takviyeler kullanılmadan önce sağlık uzmanından görüş alınmalı.

Baharatların yemeklerde ölçülü kullanılması ile yoğun içerikli takviyelerin tüketilmesi arasında önemli fark bulunuyor. Bu nedenle mutfakta lezzet amacıyla kullanılan baharatlarla tedavi amacı taşıyan ürünler birbirine karıştırılmamalı.