Başbakan Binyamin Netanyahu’nun, ordunun artan finansman ihtiyacı nedeniyle muhalefet lideri Yair Lapid ile görüşmek istediği bildirildi. İsrail’in 2026 savunma bütçesi yıl içerisinde yapılan artışlarla yaklaşık 184 milyar şekele ulaşırken, ordudan fon sıkıntısının operasyonel faaliyetleri etkileyebileceği yönünde uyarılar geliyor.
İsrail’in Gazze, Batı Şeria, Lübnan ve İran ekseninde sürdürdüğü askeri faaliyetlerin oluşturduğu maliyet, ülkenin savunma harcamalarında büyük bir artışı beraberinde getirdi. Netanyahu yönetimi bir yandan ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için yeni kaynak ararken diğer yandan artan savunma harcamalarının bütçe üzerinde oluşturduğu baskıyla karşı karşıya.
NETANYAHU LAPİD’LE GÖRÜŞMEK İSTİYOR
İsrail basınında yer alan haberlere göre Netanyahu, savunma bütçesindeki ek finansman ihtiyacını görüşmek üzere ana muhalefet lideri Yair Lapid ile görüşme talebinde bulundu.
Görüşmenin temel gündem maddesinin İsrail Savunma Kuvvetlerinin finansman ihtiyacı olması bekleniyor. Netanyahu’nun bütçeye ilişkin siyasi desteği genişletmeye çalışacağı belirtilirken toplantıya Genelkurmay Başkan Yardımcısı Tümgeneral Tamir Yadai’nin de katılmasının planlandığı bildirildi.
Lapid ise daha önce ordunun ek bütçe taleplerine mesafeli yaklaşmış ve ihtiyaçların mevcut mali çerçeve içerisinde karşılanması gerektiğini savunmuştu. Bu nedenle Netanyahu-Lapid görüşmesi yalnızca askeri değil, siyasi açıdan da kritik önem taşıyor.
İSRAİL ORDUSUNDA MALİ KRİZ ALARMI
İsrail ordusu son haftalarda bütçe kaynaklarının zamanında aktarılmaması halinde ciddi tedbirler alınmak zorunda kalınabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. İsrail basınına yansıyan bilgilere göre finansman sorunlarının sürmesi halinde yedek kuvvetlerin kullanımından istihbarat faaliyetlerine ve gelecekteki askeri hazırlıklara kadar çeşitli alanlarda kesintiler gündeme gelebilir.
Ordunun özellikle kuzey ve güney cephelerindeki yedek kuvvetlerin sayısını azaltmak zorunda kalabileceği belirtilirken İran’a yönelik askeri hazırlıklar ve ABD ile yürütülen silah tedarik süreçlerinin de finansman sorunundan etkilenebileceği uyarısı yapıldı.
Bu tablo, İsrail’in üç yılı aşkın süredir devam eden yoğun askeri faaliyetlerinin yalnızca mühimmat ve personel üzerinde değil, ülkenin mali kaynakları üzerinde de giderek daha ağır bir baskı oluşturduğunu gösteriyor.
SAVUNMA BÜTÇESİ 143 MİLYARDAN 184 MİLYAR ŞEKELE ÇIKTI
İsrail’in 2026 savunma bütçesi başlangıçta yaklaşık 143 milyar şekel seviyesinde belirlendi. Knesset bünyesindeki ortak savunma bütçesi komitesi mart ayında bu rakamı onaylarken Amerikan askeri yardımları ve diğer gelirleri kapsayan yaklaşık 22 milyar şekellik gelire bağlı harcama kalemi de ayrıca öngörüldü.
Ancak savaşın maliyetinin yükselmesi ve güvenlik ihtiyaçlarının artması üzerine Netanyahu yönetimi savunmaya ayrılan kaynakları yeniden artırma kararı aldı. Hazine ve Savunma Bakanlığı arasında uzlaşma sağlanamamasının ardından Netanyahu’nun talimatıyla 40 milyar şekellik kademeli ek kaynak kararlaştırıldı ve bütçenin 183 milyar şekele ulaşması öngörüldü.
Daha sonraki acil bir savunma tedariki için yaklaşık 1 milyar şekellik yeni kaynak ayrılmasıyla toplam savunma bütçesi yaklaşık 184 milyar şekele yükseldi. Böylece İsrail’in savunma harcamaları tarihinin en yüksek seviyelerinden birine çıktı.
SAVAŞ İSRAİL’İN KASASINI ZORLUYOR
Savunma harcamalarındaki yükseliş İsrail ekonomisinin geri kalanı açısından da tartışma yaratıyor. İsrail Merkez Bankası daha önce savunma bütçesindeki artışların bütçe açığı ve kamu borcu üzerinde baskı oluşturacağı uyarısında bulunmuştu.
Mart ayında hükümet savunma bütçesine 32 milyar şekellik ilave yapılmasını kararlaştırırken savaşın uzaması ihtimaline karşı savunma ve sivil harcamalar için yaklaşık 13 milyar şekellik ek rezerv de oluşturuldu. Merkez Bankası bu dönemde bütçe açığının milli gelire oranının yükselmesinin kamu borcunu artıracağına dikkat çekti.
Sonraki aylarda savunma harcamalarının daha da yükselmesi, İsrail’in savaşın finansmanını nasıl sürdüreceği sorusunu daha önemli hale getirdi. Savunmaya ayrılacak ilave kaynakların diğer kamu harcamalarından kesinti, yeni vergiler veya daha yüksek borçlanma yoluyla karşılanması ihtimali ülkede tartışılıyor.
MÜHİMMAT STOKLARI DA YENİLENMEK ZORUNDA
İsrail ordusunun finansman ihtiyacının yalnızca mevcut operasyonlardan kaynaklanmadığı belirtiliyor. Üç yılı aşkın süredir farklı cephelerde yürütülen operasyonlar mühimmat ve askeri ekipman stoklarının önemli ölçüde kullanılmasına neden olurken Tel Aviv yönetimi kapsamlı bir yeniden silahlanma programı üzerinde çalışıyor.
İsrail’in önümüzdeki on yılı kapsayan kuvvet geliştirme planının yüz milyarlarca şekellik ek kaynak gerektirmesi bekleniyor. Planın önemli bölümünü hava platformlarının satın alınması, mühimmat stoklarının yenilenmesi ve İsrail’in dışarıdan silah tedarikine bağımlılığını azaltacak yerli üretim hatlarının kurulması oluşturuyor.
Bu nedenle bugün yaşanan bütçe tartışması yalnızca Gazze veya Lübnan’daki mevcut operasyonların finansmanıyla sınırlı değil. İsrail’in önümüzdeki yıllarda nasıl bir askeri yapı kuracağı ve bunun maliyetini kimin karşılayacağı da tartışmanın merkezinde bulunuyor.
NETANYAHU İÇİN MUHALEFET DESTEĞİ KRİTİK
Netanyahu’nun Lapid ile görüşme girişimi bu mali tablo içerisinde dikkat çekiyor. İsrail’de iktidar ve muhalefet arasında sert siyasi anlaşmazlıklar bulunmasına rağmen güvenlik harcamalarındaki olağanüstü artış, savunma bütçesini partiler üstü bir tartışmaya dönüştürmüş durumda.
Netanyahu yönetimi ordunun operasyonel kapasitesinin korunması için ek finansmanın zorunlu olduğunu savunurken muhalefet cephesinde kaynakların nasıl kullanıldığı ve ordunun taleplerinin ne ölçüde karşılanması gerektiği sorgulanıyor.
İsrail’in savunma bütçesinin yaklaşık 184 milyar şekele kadar yükselmesine rağmen ordunun hâlâ finansman ve kaynak aktarımı konusunda uyarılarda bulunması ise savaşın ülke ekonomisi üzerindeki yükünün ulaştığı boyutu ortaya koyuyor. Netanyahu-Lapid görüşmesinden çıkacak sonuç, yalnızca yeni savunma harcamalarının değil İsrail’in savaş ekonomisini nasıl sürdüreceğinin de önemli göstergelerinden biri olacak.
