Breslov Hasidilerinin Rabbi Nachman’ın mezarını ziyaret etmek amacıyla kente gelmesi bazı yerel sakinlerin tepkisine neden olurken, ziyaretlerin giderek büyüyen ölçeği üzerinden sosyal medyada “Ukrayna’ya Yahudileri yerleştirmeye yönelik bir proje mi var?” sorusu da gündeme getiriliyor. Ancak söz konusu ziyaretlerin kalıcı bir Yahudi yerleşim projesinin parçası olduğunu ortaya koyan doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor.
Ukrayna-Rusya Savaşı’nın devam etmesine rağmen Uman, Yahudiliğin Hasidik geleneklerinden Breslov hareketinin en önemli ziyaret merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Her yıl dünyanın farklı ülkelerinden gelen on binlerce kişi, Yahudi takvimindeki Roş Aşana dönemini Uman’da geçiriyor.
ON BİNLERCE HASİDİK YAHUDİ UMAN’A GELİYOR
Uman’ın dini açıdan taşıdığı önemin merkezinde, Breslov Hasidizminin kurucusu Rabbi Nachman’ın mezarı bulunuyor. 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında yaşayan Rabbi Nachman, takipçileri açısından önemli bir dini figür olarak kabul ediliyor.
Bu nedenle Roş Aşana döneminde Uman’a İsrail başta olmak üzere dünyanın farklı ülkelerinden büyük bir ziyaretçi akını gerçekleşiyor. Kentin nüfusuyla kıyaslandığında oldukça yüksek rakamlara ulaşan ziyaretçi sayısı, belirli bir dönem boyunca Uman’ın günlük yaşamını önemli ölçüde değiştiriyor.
Savaşın ve güvenlik risklerinin devam etmesi dahi ziyaretlerin tamamen sona ermesine yol açmadı. Ukrayna makamlarının güvenlik uyarılarına rağmen binlerce ziyaretçi dini ritüellerini gerçekleştirmek üzere kente gelmeye devam ediyor.
UMAN HALKININ TEPKİSİ: ÇÖP, GÜRÜLTÜ VE KALABALIK
Yoğun ziyaretçi akını Uman’da ekonomik hareketlilik yaratırken bazı yerel sakinlerin tepkisini de beraberinde getiriyor. Özellikle ziyaret dönemlerinde artan çöp miktarı, gece saatlerine kadar devam eden gürültü, yoğun kalabalık ve günlük hayatın aksaması şikâyetlerin başında geliyor.
Her yıl tekrarlanan yoğunluk nedeniyle yerel yönetimin altyapı, temizlik ve güvenlik alanında ek önlemler alması gerekiyor. Kentin belirli bölgelerinde kısa süre içerisinde on binlerce kişinin toplanması, ulaşım ve kamu düzeni üzerinde de ciddi bir baskı oluşturabiliyor.
Tartışmanın diğer tarafında ise ziyaretçilerin Uman ekonomisine sağladığı gelir bulunuyor. Konaklama, ulaşım, restoranlar ve diğer hizmet sektörleri Roş Aşana dönemindeki yoğunluktan ekonomik olarak faydalanıyor. Bu nedenle kentte Hasidik ziyaretlerine ilişkin yaklaşımın tamamen tek yönlü olmadığı görülüyor.
“UKRAYNA’YA YAHUDİLERİ YERLEŞTİRME PROJESİ Mİ?”
Her yıl on binlerce kişinin aynı kente gelmesi ve Uman’da Hasidik ziyaretçilere yönelik konaklama ve hizmet altyapısının giderek genişlemesi, sosyal medyada ziyaretlerin geleceğine ilişkin farklı iddiaların ortaya atılmasına neden oluyor.
Bu tartışmalar içerisinde “Ukrayna’ya Yahudileri yerleştirmeye yönelik bir proje mi var?” sorusu da dile getiriliyor. Özellikle ziyaretlerin savaş şartlarına rağmen devam etmesi, Uman’ın giderek uluslararası bir Hasidik Yahudi merkezi haline gelmesi ve bölgede ziyaretçilere yönelik altyapının gelişmesi, bu iddiayı savunanların öne çıkardığı başlıklar arasında bulunuyor.
Ancak mevcut bilgiler, her yıl Roş Aşana için gerçekleştirilen bu kitlesel hareketliliğin dini ziyaret niteliğinde olduğunu gösteriyor. Hasidik Yahudilerin Uman’a kalıcı olarak yerleştirilmesine yönelik devlet destekli veya organize bir proje bulunduğunu doğrulayan güvenilir bir kanıt ortaya konulmuş değil.
NEDEN ÖZELLİKLE UKRAYNA’NIN UMAN KENTİ?
Uman’ın seçilmesinin temel nedeni günümüz Ukrayna siyaseti veya İsrail-Ukrayna ilişkilerinden çok daha eskiye dayanıyor. Rabbi Nachman 1810 yılında Uman’da hayatını kaybetti ve vasiyeti doğrultusunda burada defnedildi.
Takipçileri açısından Rabbi Nachman’ın mezarının bulunduğu Uman zaman içerisinde önemli bir dini ziyaret merkezine dönüştü. Özellikle Roş Aşana sırasında burada bulunmak Breslov Hasidileri arasında güçlü bir dini gelenek haline geldi.
Dolayısıyla bugün görülen kitlesel ziyaretlerin kökeni yakın dönemde oluşturulmuş bir nüfus hareketinden ziyade yaklaşık iki asırlık dini geleneğe dayanıyor.
SAVAŞ BİLE ZİYARETLERİ DURDURMADI
Rusya-Ukrayna Savaşı ise Uman ziyaretlerine yeni bir boyut kazandırdı. Ukrayna hava saldırılarının ve füze tehdidinin sürdüğü dönemlerde yabancı ziyaretçilere güvenlik uyarıları yapılmasına rağmen Hasidik Yahudilerin önemli bir bölümü Uman’a gitmeyi sürdürdü.
Bu durum Ukrayna açısından güvenlik tedbirlerinin artırılmasını gerektirirken, on binlerce yabancı ziyaretçinin savaş koşullarında aynı noktada bulunması ayrıca tartışma konusu oldu.
Uman’daki tartışma böylece yalnızca dini bir ziyaret meselesi olmaktan çıkarak güvenlik, ekonomi, yerel halkın günlük yaşamı ve kentin geleceği gibi farklı başlıkları kapsayan bir konuya dönüşmüş durumda. Sosyal medyada ortaya atılan “yerleştirme projesi” iddiası doğrulanmış bir plana dayanmıyor olsa da Hasidik Yahudilerin Uman’daki giderek görünür hale gelen varlığı ve her yıl tekrarlanan kitlesel ziyaretler, Ukrayna kamuoyundaki tartışmanın sürmesine neden oluyor.
