Savaşın yalnızca cephe hattındaki bölgeleri değil, binlerce kilometre uzaktaki küçük yerleşimleri de değiştirdiği ortaya çıktı. Ukrayna’nın Çernihiv bölgesindeki Khrypivka köyü, son üç yılda yaşanan iç göçle birlikte daha önce görülmemiş bir nüfus hareketliliğine sahne oldu. Çatışmaların yaşandığı bölgelerden kaçan aileler, daha güvenli yerleşim arayışıyla köye yöneldi. Bir dönem nüfusu azalan ve çok sayıda boş konutun bulunduğu Khrypivka, kısa sürede göçmen ailelerin tercih ettiği noktalardan biri haline geldi.
BİR ZAMANLAR 2 BİN DOLARDI, ŞİMDİ FİYATLAR KATLANDI
Köydeki konutlara yönelik talebin artması fiyatlara da doğrudan yansıdı. Daha önce yaklaşık 2 bin dolar seviyesinde bulunan evlerin fiyatı, artan taleple birlikte yükseldi. Günümüzde doğal gazı ve merkezi su tesisatı bulunan bakımlı evler 5 bin ila 7 bin dolar arasında değişen fiyatlarla satışa çıkıyor. Altyapısı daha sınırlı olan konutlarda ise fiyat yaklaşık 4 bin dolar seviyesinde. Bu rakamlar Ukrayna’daki genel konut piyasasıyla kıyaslandığında hâlâ oldukça düşük görünse de köy açısından önemli bir değişimi ifade ediyor. Çünkü artan nüfus ve sınırlı konut stoku, daha önce atıl durumda bulunan evleri bir anda değerli hale getirdi.
SATILIK EV KALMADI, KOMŞU KÖYE YÖNELDİLER
Khrypivka’daki talebin boyutunu gösteren en dikkat çekici gelişme ise satılık konut stokunun neredeyse tamamen tükenmesi oldu. Köyde ev bulamayanlar bu kez komşu yerleşim Pivnivshchyna’ya yönelmeye başladı. Burada ise yalnızca iki konutun satışta olduğu belirtiliyor. Söz konusu evlerin her biri için, evrak masrafları hariç yaklaşık 2 bin dolar isteniyor. Böylece savaş nedeniyle başlayan göç hareketi, bölgedeki gayrimenkul piyasasında daha önce görülmeyen bir talep oluşturdu.
BELEDİYEDEN DİKKAT ÇEKEN KONUT PROJESİ
Bölgedeki hareketlilik yalnızca özel konut satışlarıyla sınırlı değil. Yerel yönetim, Kharkiv, Sumy ve Kherson gibi çatışmaların etkilediği bölgelerden gelen ailelerin barınma ihtiyacını karşılamak için farklı bir model uygulamaya başladı. Belediyenin bünyesine aldığı bazı konutlar, hayır kuruluşlarıyla iş birliği yapılarak yenileniyor. Kullanılamaz durumdaki veya altyapısı eksik evlerde onarım çalışmaları gerçekleştiriliyor, gerekli tesisatlar yeniden kuruluyor. Özellikle su altyapısı bulunmayan evlere merkezi su hatlarının çekilmesi için çalışmalar yürütülüyor.
10 YIL SONRA EV SAHİBİ OLABİLİYORLAR
Projeyi dikkat çekici hale getiren ayrıntı ise konutların ailelere yalnızca geçici barınma amacıyla verilmemesi. Yenilenen evlere yerleştirilen ailelerle 10 yıllık kira sözleşmeleri yapılıyor. Sürenin sonunda ise belirlenen koşullar doğrultusunda konutun mülkiyet hakkının ailelere devredilmesi planlanıyor. Böylece savaş nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan aileler hem güvenli bir yaşam alanına kavuşuyor hem de uzun vadede kendi evlerinin sahibi olma fırsatı elde ediyor.
KÖYÜN NÜFUSU ADETA YENİDEN CANLANDI
Göç dalgası, Khrypivka’nın yalnızca emlak piyasasını değil, demografik yapısını da değiştirdi. Khrypivka ve Pivnivshchyna’da 67’den fazla yerinden edilmiş kişinin yaşadığı belirtiliyor. Özellikle genç ailelerin bölgeye gelmesi, daha önce yaşlanan nüfus nedeniyle kan kaybeden köylerde dikkat çekici bir değişim yarattı. Khrypivka’da çocuk sayısının 72’ye yükselmesi, bu değişimin en çarpıcı göstergelerinden biri oldu. Yerel yönetimin verilerine göre köyde harabe durumda bulunan ve kullanılamayan 44 ev dışında yaşam alanlarının tamamı dolmuş durumda.
SAVAŞ BOŞ KÖYÜ HAREKETLENDİRDİ
Khrypivka’nın hikayesi, savaşın yerleşim yerleri üzerindeki beklenmedik etkilerinden birini de gözler önüne seriyor. Yıllar boyunca nüfus kaybeden ve boş konutlarıyla dikkat çeken köy, savaş nedeniyle yerinden edilen insanların gelişiyle yeniden hareketlenmeye başladı. Ev fiyatları yükseldi, satılık konutlar hızla tükendi ve çocuklu ailelerin gelişiyle köyün demografik yapısı değişti. Bir dönem “boş evlerin bulunduğu köy” olarak görülen Khrypivka, bugün ise uygun fiyatlı konut arayanların gözünü çevirdiği bir yerleşim haline geldi. Savaşın yarattığı büyük yıkımın ortasında ortaya çıkan bu sıra dışı tablo, göçün yalnızca insanların hayatını değil, terk edilmiş köylerin ekonomik ve sosyal yapısını da nasıl değiştirebildiğini gösteriyor.
