Yapay zeka ve mikro robotik teknolojiler, bu kez arı kolonilerinin sağlığını korumak ve tarımsal üretimi artırmak amacıyla kullanılıyor. Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) araştırmacılarının da yer aldığı uluslararası RoboRoyale projesinde, bal arılarının tozlaşma faaliyetlerini artırmaya yönelik robotik sistemler geliştiriliyor.
Avrupa Birliği tarafından desteklenen projede Türkiye, İngiltere, Çekya ve Avusturya’dan araştırmacılar görev alıyor. Çalışmayla arı kolonilerinin sağlığının korunması, arıların daha fazla polen taşıması ve bu sayede tarımsal üretimde verimliliğin yükseltilmesi amaçlanıyor.
ARILARIN DAHA FAZLA UÇUŞ YAPMASI HEDEFLENİYOR
Bitkilerin döllenmesi, meyve ve tohum oluşumu açısından önemli rol oynayan bal arılarının tozlaşma faaliyetleri, projenin temel çalışma alanlarından birini oluşturuyor. ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Araştırma ve Uygulama Merkezinin (ROMER) de yer aldığı çalışmada, arıların daha fazla polen toplamak için uçuş yapmasını teşvik edecek yöntemler üzerinde duruluyor.
Bu kapsamda kovana taşınan polen miktarının kontrollü biçimde sınırlandırılması planlanıyor. Böylece arıların yeniden polen toplamak üzere daha fazla uçuş gerçekleştirmesi hedefleniyor. Ancak polenin larvaların gelişimi için gerekli olması nedeniyle koloninin beslenme dengesinin ve sağlığının korunması da önem taşıyor.
KRALİÇE ARI YAPAY ZEKA İLE TAKİP EDİLİYOR
RoboRoyale projesinde yalnızca tozlaşma faaliyetlerinin artırılmasına odaklanılmıyor. Koloninin devamlılığı açısından kritik öneme sahip kraliçe arının sağlığı da robotik sistemlerle destekleniyor.
Yapay zeka destekli kameralar aracılığıyla kraliçe arının hareketleri, beslenmesi ve yumurtlama davranışları izleniyor. Görüntü işleme teknikleriyle arının konumu ve duruşu belirlenirken mikro robotik sistemler ve pompalar kullanılarak besleme işlemi gerçekleştiriliyor.
MİKRO ROBOTLAR KRALİÇE ARININ BESLENMESİNE DESTEK OLUYOR
Projenin Türkiye ayağını ODTÜ ROMER’den Doç. Dr. Erol Şahin yürütüyor. Araştırma ekibinde Doç. Dr. Ali Emre Turgut, Doç. Dr. Hande Alemdar ve Dr. Babür Erdem de bulunuyor.
Dr. Babür Erdem, projenin öncelikli amacının arı ürünlerinin üretimini artırmak değil, tarımsal üretime katkı sağlamak olduğunu belirtti. Arıların daha fazla tozlaşma yapmasının tarımsal verimliliği yükseltebileceğine dikkati çeken Erdem, robotik sistemlerin bu hedef doğrultusunda geliştirildiğini anlattı.
Kraliçe arının beslenmesine ilişkin yöntemi de açıklayan Erdem, “Bunun için de mikro robotik sistemlerle kraliçe arıyı temiz arı sütü ile besleyip kraliçe arının da refahını yüksek tutuyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bu sistemlerle kraliçe arının sağlığının korunması ve koloninin devamlılığının desteklenmesi amaçlanıyor. Böylece arıların daha fazla tozlaşma yapması hedeflenirken kolonilerin kaybedilmesinin de önüne geçilmesi planlanıyor.
YAPAY ZEKA KOVANA GİREN ÇIKAN ARILARI DA SAYIYOR
Projede yapay zeka, kraliçe arının takibinin yanı sıra kovandaki hareketliliğin izlenmesinde de kullanılıyor. Kovana giren ve çıkan arıların sayısı yapay zeka temelli algoritmalarla belirleniyor. Petek gelişimi ve koloni içindeki bazı davranışlar da takip ediliyor.
Erdem, araştırmanın Science Robotics dergisinde yayımlandığını belirterek yapay zekanın projenin birçok aşamasında aktif rol oynadığını aktardı.
HEDEF: DAHA AZ KOLONİYLE DAHA FAZLA TARIMSAL VERİM
Projenin başarıya ulaşması halinde daha az sayıda arı kolonisiyle daha fazla tozlaşma sağlanması ve tarımsal verimliliğin yükseltilmesi hedefleniyor.
Erdem, çalışmanın hedefini, “Bu projeyi başarılı olarak tamamladığımız durumda şuna ulaşmış olacağız, arıları kaybetmeden daha az sayıda arı kolonisiyle daha fazla tarımsal verimi yükseltme imkanını sağlamış olacağız.” sözleriyle anlattı.
Araştırmacılar, arı kolonilerinin sağlığını korurken tozlaşma faaliyetlerini artırmaya yönelik bu teknolojilerin tarımsal üretime katkı sunmasını amaçlıyor. Tarımsal verimliliğin artmasının gıda fiyatları üzerinde de etkili olabileceği değerlendiriliyor.
