Rusya ile NATO arasındaki gerilim Baltık ülkeleri üzerinden yeni bir boyut kazanıyor. Litvanya’da nükleer silahların ülke topraklarında bulunmasına yönelik mevcut kısıtlamaların değiştirilmesi ihtimali Moskova’nın tepkisine neden olurken Kremlin olası bir konuşlandırmanın askeri sonuçları konusunda Vilnius’u doğrudan uyardı.
Rus Pervıy Kanal televizyonuna konuşan Peskov, Litvanya’nın atacağı böyle bir adımın Rusya tarafından tehdit olarak değerlendirileceğini belirtti.
“NÜKLEER SİLAH KOYARSANIZ HEDEF OLURSUNUZ”
Peskov, nükleer silahların bir ülkeye konuşlandırılmasının belirli bir rakibe karşı caydırıcılık amacı taşıyacağını savunarak Litvanya’daki olası silahların hedefinin Rusya olacağını ileri sürdü.
“Eğer topraklarınızda nükleer silah konuşlandırıyorsanız, bunun birilerine karşı olması gerekir” diyen Peskov, söz konusu silahların Batı’ya değil doğuya, yani Rusya’ya karşı yerleştirileceğini söyledi.
Kremlin Sözcüsü ardından Moskova’nın olası karşılığını açık şekilde dile getirerek, “Eğer bir ülkede bize karşı nükleer silah varsa, o ülkenin toprakları nükleer silahlarımızın hedefi haline gelir” ifadelerini kullandı.
Peskov, böyle bir gelişmenin Baltık bölgesindeki güvenlik durumunu ciddi şekilde gerginleştireceğini de belirtti.
LİTVANYA NÜKLEER YASAĞINI TARTIŞIYOR
Litvanya’daki tartışmanın merkezinde ülke topraklarında nükleer ve diğer kitle imha silahlarının bulunmasını sınırlandıran mevcut hukuki düzenlemeler yer alıyor. Vilnius’ta bu hükümlerin NATO’nun değişen caydırıcılık stratejisine uyum sağlayacak şekilde değiştirilmesi seçeneği gündeme taşındı.
Böyle bir değişiklik doğrudan Litvanya’ya nükleer silah konuşlandırılacağı anlamına gelmiyor. Ancak hukuki engellerin kaldırılması, gelecekte NATO kapsamında nükleer silahların ülkeye yerleştirilmesi veya geçici olarak konuşlandırılması ihtimalinin önünü açabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Litvanya’nın Rusya’nın Kaliningrad bölgesi ve Belarus ile sınırının bulunması, tartışmanın Moskova açısından önemini daha da artırıyor.
KALİNİNGRAD FAKTÖRÜ
Litvanya, Rusya’nın ana karasından kopuk durumdaki Kaliningrad bölgesi ile yaklaşık 300 kilometrelik sınıra sahip. Rusya’nın Baltık Denizi’ndeki en önemli askeri merkezlerinden biri olan Kaliningrad, füze sistemleri ve gelişmiş hava savunma unsurları nedeniyle NATO-Rusya rekabetinin kritik noktalarından biri olarak görülüyor.
Litvanya aynı zamanda Belarus ile de uzun bir sınırı paylaşıyor. Rusya’nın Belarus topraklarına taktik nükleer silah konuşlandırmış olması, Vilnius’un güvenlik hesaplarında nükleer caydırıcılık meselesinin giderek daha fazla öne çıkmasına neden oluyor.
Bu coğrafi tablo nedeniyle Litvanya, NATO’nun doğu kanadında Rusya’ya en yakın ülkelerden biri konumunda bulunuyor.
RUSYA BELARUS’A NÜKLEER SİLAH YERLEŞTİRDİ
Litvanya’daki tartışmanın arka planında Moskova’nın Belarus’taki nükleer yapılanması da bulunuyor. Rusya son yıllarda Belarus topraklarına taktik nükleer silah konuşlandırdığını açıklamış, iki ülke nükleer caydırıcılık alanındaki askeri koordinasyonunu artırmıştı.
Moskova bu adımı NATO’nun Avrupa’daki nükleer paylaşım politikasına karşı bir denge unsuru olarak savunurken Baltık ülkeleri ve Polonya ise Belarus’taki Rus nükleer silahlarının kendi güvenlikleri açısından doğrudan tehdit oluşturduğunu belirtiyor.
Bu nedenle Vilnius’taki tartışma yalnızca Litvanya’nın iç hukukuyla ilgili bir değişiklik değil, NATO ile Rusya arasında giderek genişleyen nükleer caydırıcılık mücadelesinin bir parçası olarak görülüyor.
NATO’NUN NÜKLEER PAYLAŞIM MODELİ GÜNDEMDE
ABD’nin Avrupa’daki nükleer caydırıcılığı NATO’nun “nükleer paylaşım” mekanizması üzerinden yürütülüyor. Bu sistem kapsamında Amerikan nükleer silahları bazı Avrupa ülkelerinde konuşlandırılırken müttefik ülkelerin hava kuvvetleri de gerekli eğitim ve altyapıya sahip tutuluyor.
Rusya’nın Ukrayna savaşı sonrasında nükleer söylemini sertleştirmesi ve Belarus’taki konuşlandırması, NATO’nun doğu kanadındaki ülkelerde mevcut sistemin genişletilip genişletilmemesi tartışmalarını güçlendirdi.
Polonya da geçmiş yıllarda NATO’nun nükleer paylaşım programına katılmaya açık olduğunu defalarca dile getirmişti. Litvanya’daki hukuki değişiklik tartışması hayata geçirilirse Baltık ülkelerinin de benzer seçenekleri değerlendirmesinin önü açılabilir.
MOSKOVA’NIN MESAJI NATO’YA DA YÖNELİK
Peskov’un açıklamasında doğrudan Litvanya hedef alınsa da Kremlin’in mesajının daha geniş ölçekte NATO’ya yönelik olduğu değerlendiriliyor. Moskova uzun süredir Amerikan nükleer silahlarının Rusya sınırlarına daha fazla yaklaştırılmasını kendi ulusal güvenliği açısından kabul edilemez bir tehdit olarak tanımlıyor.
Litvanya gibi Rusya ve Belarus ile doğrudan sınırı bulunan bir NATO ülkesine nükleer silah yerleştirilmesi halinde Rusya’nın askeri planlamasını değiştirmesi beklenebilir.
Böyle bir senaryoda Kaliningrad, Belarus ve Rusya’nın batısındaki füze birliklerinin NATO’nun yeni konuşlanmasına karşı yeniden yapılandırılması gündeme gelebilir.
BALTIK’TA NÜKLEER GERİLİM RİSKİ
Litvanya’daki tartışmalar henüz ülkeye nükleer silah konuşlandırılması yönünde alınmış nihai bir karar anlamına gelmiyor. Bununla birlikte hukuki engellerin kaldırılması ihtimali bile Moskova’nın sert tepki göstermesine yetti.
Rusya açısından Litvanya’ya nükleer silahların yerleştirilmesi NATO’nun nükleer kapasitesinin Rus sınırlarına daha fazla yaklaşması anlamına gelirken Vilnius açısından tartışmanın temelinde Rusya ve Belarus’tan kaynaklandığı düşünülen güvenlik tehdidi bulunuyor.
