Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışanlarını bordroda asgari ücretli göstererek maaşın bir bölümünü banka, kalan kısmını ise elden ödeyen işverenlere yönelik denetimlerini sıkılaştırıyor. "Kayıtlı kayıt dışılık" olarak nitelendirilen uygulamanın hem çalışanların sosyal güvenlik haklarını zedelediği hem de kamu gelirlerinde kayba neden olduğu belirtiliyor.
ELDEN MAAŞ ÖDEMESİ NEDEN RİSKLİ?
SGK Uzmanı İsa Karakaş, ücretlerin eksik gösterilerek kalan kısmının elden ödenmesinin çalışanların emeklilik, kıdem tazminatı ve diğer sosyal haklarında ciddi kayıplara yol açtığını söyledi.
Karakaş'a göre bu yöntem, devletin vergi ve sosyal güvenlik prim gelirlerini de olumsuz etkiliyor.
BANKA ÜZERİNDEN MAAŞ ÖDEMESİ ZORUNLU MU?
İsa Karakaş, Borçlar Kanunu, İş Kanunu, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu'nda yapılan düzenlemelerle ücret ve tazminat ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının zorunlu hale getirildiğini belirtti.
Karakaş, konuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
"Borçlar Kanunu, Basın İş, Deniz İş ve İş Kanunu'nda yapılan köklü değişikliklerle tüm ücret ve tazminat ödemelerinin bankalar vasıtasıyla yapılması mecbur kılınmıştır. Kanunun ruhu, şeffaflığı tesis etmektir."
BANKA ZORUNLULUĞU KİMLERİ KAPSIYOR?
Karakaş'ın verdiği bilgiye göre uygulamanın kapsamı yıllar içinde genişletildi.
- 2009 yılında: 10 ve üzeri çalışanı bulunan işyerleri
- 2016 yılında: 5 ve üzeri çalışanı bulunan işyerleri
- Son düzenlemeyle: 3 ve üzeri çalışanı bulunan tüm işyerleri
banka aracılığıyla ücret ödeme zorunluluğu kapsamına alındı.
PTT ÜZERİNDEN ÖDEME YAPILABİLİR Mİ?
Banka şubesinin bulunmadığı yerlerde ücret ödemeleri PTT aracılığıyla yapılabiliyor.
Ancak ödeme dekontunda ücret, prim, ikramiye veya telif gibi ödeme kalemlerinin açık şekilde belirtilmesi gerekiyor.
Karakaş, belirsiz açıklamalarla yapılan ödemelerin mevzuata aykırı sayılabileceğini ifade etti.
İŞVERENLERİ HANGİ CEZALAR BEKLİYOR?
Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre banka üzerinden ödeme zorunluluğuna uymayan işverenler hem idari para cezası hem de SGK yaptırımlarıyla karşılaşabiliyor.
2026 yılı idari para cezaları
- Normal işçi: Aylık 2.734 TL
- Gemi adamı: Aylık 36.211 TL
- Gazeteci: Aylık 45.278 TL
Bunun yanında maaş bordrosunda çalışanın ıslak imzasının bulunmaması ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmaması halinde SGK tarafından fiilin niteliğine göre 396 bin 360 TL'ye kadar idari para cezası uygulanabileceği belirtildi.
ÇALIŞANLAR NEDEN HAK KAYBI YAŞIYOR?
Uzmanlara göre ücretin resmi kayıtlarda düşük gösterilmesi;
- Emekli aylığının düşmesine,
- Kıdem ve ihbar tazminatının azalmasına,
- İşsizlik ödeneğinin düşük hesaplanmasına,
- SGK primlerinin eksik yatırılmasına
neden olabiliyor.
Bu nedenle çalışanların ücretlerinin bordrolarda gerçek tutar üzerinden gösterilmesi ve tüm ödemelerin banka aracılığıyla yapılması büyük önem taşıyor.
