Marketlerde satılan çok sayıda gıdanın üretiminde kullanılan aroma vericilerle ilgili önemli bir düzenleme yapıldı. 14 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği ile aroma vericilerin üretimi, kullanımı, piyasaya arzı ve etiketlenmesine ilişkin yeni kurallar getirildi. Yeni düzenlemeyle 2011 yılında yürürlüğe giren eski yönetmelik de kaldırıldı. Düzenlemenin tüketicileri yakından ilgilendiren en önemli bölümlerinden biri ise bazı aroma verici maddelerin artık gıda üretiminde kullanılamayacak olması.
DOMUZ VE BÖCEK KAYNAKLI AROMALARA YASAK
Yeni yönetmeliğe göre domuz ve böcek kaynaklı aroma vericiler, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri ve bunların üretiminde kullanılan kaynak materyaller gıdalarda kullanılamayacak. Üstelik düzenleme yalnızca doğrudan gıdaya eklenen aroma maddeleriyle sınırlı değil. Aroma verici preparatlar, ısıl işlem aroma vericileri, tütsü aroma vericileri ve aroma öncülleri ile bunların üretiminde kullanılan kaynak materyaller de yeni düzenlemenin kapsamına alındı.
10 AROMA MADDESİ İÇİN KRİTİK TARİH
Yeni yönetmelikte bazı aroma verici maddeler için özel bir geçiş takvimi de oluşturuldu. Buna göre FL 04.029, FL 05.100, FL 05.175, FL 05.222, FL 15.029, FL 15.030, FL 15.060, FL 15.119, FL 15.130 ve FL 15.131 numaralı 10 aroma verici madde için piyasaya arz ve gıda üretiminde kullanım süreci sona erecek. Bu maddeler 31 Aralık 2026’dan itibaren piyasaya arz edilemeyecek ve gıda üretiminde kullanılamayacak. Söz konusu maddeleri içeren gıdaların ithalatına da izin verilmeyecek. Başka bir ifadeyle, sektörün yeni kurallara uyum sağlaması için önünde yaklaşık üç aylık bir geçiş süreci bulunuyor.
“DOĞAL” İFADESİNE DE YENİ KURAL
Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer bölümü ise ürünlerin etiketlerinde kullanılan “doğal” ifadesine ilişkin. Bir gıdada veya belirli bir gıda grubuyla bağlantılı olarak “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için aroma verici bileşenin tamamının ya da ağırlıkça en az yüzde 95’inin belirtilen kaynaktan elde edilmesi gerekecek. Bu düzenlemeyle tüketicinin ürünün aroma kaynağı konusunda yanıltılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
ETİKETLERDE DAHA FAZLA BİLGİ YER ALACAK
Yeni dönemle birlikte tüketicilerin aroma vericiler konusunda daha ayrıntılı bilgilendirilmesi de amaçlanıyor. Son tüketiciye doğrudan sunulmayan aroma vericilerin ambalaj veya kaplarında ürünün “aroma verici” olduğunun belirtilmesi gerekecek. Bunun yanı sıra ürünün gıdada kullanımına ilişkin bilgiler, parti numarası, üretici veya dağıtıcının adı ve adresi, net miktar ile tavsiye edilen tüketim veya son tüketim tarihi gibi bilgilerin de ambalajlarda yer alması gerekecek. Kullanımı belirli miktarlarla sınırlandırılmış maddeler için gerekli kullanım bilgilerinin de açık şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
RAFLARDAKİ ÜRÜNLER HEMEN Mİ KALKACAK?
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte tüketicilerin en çok merak ettiği konulardan biri de mevcut ürünlerin akıbeti oldu. Geçiş sürecinden önce piyasaya arz edilmiş ürünler, belirlenen şartlara uygun olmaları halinde raf ömürlerinin sonuna kadar piyasada bulunabilecek. Dolayısıyla düzenleme, mevcut tüm ürünlerin aynı anda market raflarından toplatılacağı anlamına gelmiyor. Ancak üreticilerin yeni kurallara uyum sağlaması ve belirlenen tarihten sonra yasak kapsamındaki maddeleri kullanmaması gerekecek.
ÜRETİCİLER İÇİN YENİ UYUM SÜRECİ
Gıda işletmelerinin yeni yönetmeliğe uyum sağlaması için son tarih 31 Aralık 2026 olarak belirlendi. Bu tarihten sonra yasak kapsamına alınan aroma vericilerin piyasaya arzı ve gıda üretiminde kullanılması mümkün olmayacak. İthalat açısından da aynı tarihten itibaren yeni kısıtlamalar devreye girecek. Yeni kurallara aykırı hareket eden işletmeler hakkında ise 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari yaptırım uygulanabilecek.
MARKETLERDE NE DEĞİŞECEK?
Yeni düzenlemenin etkisinin yalnızca üreticilerle sınırlı kalması beklenmiyor. Aroma vericilerin kullanıldığı çok sayıda işlenmiş gıda bulunduğu için düzenlemenin üretim süreçlerine ve ürün içeriklerine de yansıması bekleniyor. Önümüzdeki aylarda üreticilerin ürün formüllerini yeni mevzuata göre düzenlemesi, bazı ürünlerin içeriklerinin değiştirilmesi veya yasak kapsamındaki aroma vericilerin yerine mevzuata uygun alternatiflerin kullanılması gündeme gelebilecek. Böylece 31 Aralık 2026, hem gıda üreticileri hem de aroma verici sektöründeki işletmeler açısından kritik bir dönüm noktası olacak.
