Biogenesis Biyoteknoloji Genel Müdürü Uzman Biyolog Buğra Güldiken, Türkinform'a özel yaptığı açıklamada mikroorganizmaların gıda, tarım, çevre ve sanayide üstlendiği yeni rolü anlattı. Güldiken'e göre hassas fermantasyon girişimlerin projesi olmaktan çıktı ve dünyanın en büyük gıda şirketlerinin stratejik önceliği haline geldi.
MAYA VE BAKTERİ FABRİKAYA DÖNÜŞTÜ
"Hassas fermantasyonda mayalara ya da bakterilere küçük birer üretim tesisi gibi davranıp belirli bir proteini ürettiriyoruz. İnek olmadan süt proteini elde etmek buna iyi bir örnek" diyen Güldiken, küresel tarım ve gıda şirketi ADM'nin üst yöneticisinin de üç aylık sonuçları açıkladığı toplantıda şirketin yeni büyüme alanını hassas fermantasyon olarak tarif ettiğini anlattı.
Güldiken'in öne çıkardığı bir başka eşik süt proteini kazeinde yaşandı. Alman Formo ile Belçika'dan Those Vegan Cowboys, mikroorganizmalarla ürettikleri kazein için Haziran'da ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) güvenlik değerlendirmesine itiraz edilmediğini bildiren yazıyı aldı. "Kazein sütün temel proteini, peynirin erimesini, uzamasını, dokusunu ona borçluyuz. Yakın gelecekte inekten hiç süt alınmadan yapılan ama gerçek peynir gibi eriyen ürünleri raflarda görebiliriz" dedi.
Güldiken'in aktardığına göre anne sütünün de içinde yer alan alfa-laktalbümin proteinini hayvan kullanmadan üretmek için ABD'de Dyadic ile BRIG BIO arasında ortaklık kuruldu. Curia adlı şirket de İspanya'da 5 milyon euro harcayarak gıda, kozmetik, tarım ve ilaç sanayisine ürün verecek bir fermantasyon tesisini devreye aldı.
TARIMDA MİKROP KİMYASALIN YERİNİ ALIYOR
Tarım şirketi Syngenta ile Almanya'dan BRAIN Biotech, 4 Kasım'da stratejik iş birliğine gitti. Ortaklığın amacı, geniş bir mikroorganizma koleksiyonundan ve sentetik biyolojiden yararlanarak bitkiyi daha sağlıklı, dayanıklı ve verimli kılacak biyolojik ürünler üretmek. Güldiken, "Tarlada kimyasal ilacın adım adım yerini mikroorganizmaya bıraktığını hayal edin. Anlaşma, gidilen yönü gösteren adımlardan biri" dedi.
Çevre alanındaki çalışmalardan da söz eden Güldiken, tarım atığından oksijen olmadan yakılarak üretilen biyokömürün mikroorganizmalarla birlikte kullanıldığında kirlenmiş toprağı temizlemede etkili olduğunu anlattı. Güldiken'in aktardığı derlemeye göre bazı organik kirleticilerde parçalanma yüzde 97'yi aştı, topraktaki mikrobiyal çeşitlilik ortalama yüzde 30 civarında arttı. Güldiken, "Mikroplar kömürdeki küçük boşluklara yerleşip kendine yuva kuruyor" dedi.
Konstanz Üniversitesi'ndeki bilim insanlarının Ekim'de bazı plastikleri parçalayan, bakteriden elde edilen yeni bir enzim tanımladığını hatırlatan Güldiken, şekli nedeniyle "Pac-Man" adı verilen enzimin penisilini de parçalayabildiğini söyledi. "Plastiği yiyen bakteriler ile antibiyotiğe direnç arasında hiç beklenmeyen bir ilişki olabilir. Çöp alanlarındaki mikropların hikayesi düşündüğümüzden çok daha karışık" dedi.
VERİMLİLİK YARIŞI REAKTÖRDE KIZIŞIYOR
Eskişehir'deki şirketiyle mikroorganizma üretimi üzerine çalışan Güldiken, cihaz tarafında çığır açan bir yenilik olmadığını, ama verimlilik yarışının üç noktada yoğunlaştığını söyledi. İlk başlık, contası olmayan biyoreaktörler. Tetra Pak'in yazın tanıttığı ilk endüstriyel biyoreaktörde karıştırıcı manyetik sistemle çalışıyor ve kirlenmenin en sık kaynağı olan mekanik conta ortadan kalkıyor. Şirket, işletme maliyetinin yüzde 12'ye kadar düştüğünü açıkladı.
"Beni en çok heyecanlandıran, kesintisiz fermantasyon. Hassas fermantasyonda üretim bugün neredeyse hep partiler halinde ilerliyor. Reaktörü dolduruyor, mikrobu çalıştırıyor, ürünü alıp temizliyor, sonra her şeye baştan başlıyorsunuz. Avrupa'daki bir konsorsiyum hücreleri küçük kümeler halinde reaktörde tutup ürünü kesintisiz almaya çalışıyor. Deneme tutarsa tek bir reaktörden alınan ürün katlanacak" dedi.
Üçüncü başlığın ölçek küçültme reaktörleri olduğunu anlatan Güldiken, laboratuvarda iyi çalışan bir mikrobun büyük tankta oksijen eşit dağılmadığı için farklı davranabildiğini söyledi. "Büyük tanktaki ortamı küçük bir düzenekte yeniden kurarak mikrobun fabrikadaki davranışını önceden görmek mümkün oluyor. Fabrika ölçeğine geçerken milyonlarca liraya mal olan hataların önüne böyle geçiliyor" dedi. Güldiken, enzimdeki küçük değişikliklerin çalışma hızına etkisini önceden tahmin eden derin öğrenme modellerinin de yıllar süren deneme yanılma sürecini kısaltacağını söyledi.
