Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 7 Eylül’de yaptığı açıklamada Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın yakın zamanda Rusya’yı ziyaret edeceğini duyurdu. Peskov, ziyaret için henüz kesin bir tarih belirlenmediğini ancak temasların 2026 yılı sona ermeden gerçekleştirileceğini bildirdi.
PUTİN, PAŞİNYAN’I MOSKOVA’YA DAVET ETTİ
Moskova ziyaretinin temelleri, Putin ile Paşinyan’ın 1 Eylül’de Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında Bişkek’te gerçekleştirdiği görüşmede atıldı. Kremlin ve Ermenistan Başbakanlığı görüşmenin gerçekleştiğini doğrularken, iki lider Rusya-Ermenistan ilişkilerinin geleceğini ve ekonomik iş birliğini ele aldı.
Putin daha sonra yaptığı açıklamada Paşinyan ile Ermenistan’ın gelecekteki entegrasyon planları konusunda diyaloğu sürdürme kararı aldıklarını söyledi. Rus lider, meseleleri iki ülkenin uzmanlarının da katılımıyla ayrıntılı biçimde değerlendirmek amacıyla Paşinyan’ı Moskova’ya davet ettiğini açıkladı.
MASADA “AVRUPA MI, AVRASYA MI?” SORUSU VAR
Kremlin’in bugün yaptığı açıklamalar, yaklaşan ziyaretin en kritik gündem maddesini de ortaya çıkardı. Peskov’a göre Putin ile Paşinyan, Ermenistan’ın Avrupa ve Avrasya yönelimlerini ve ülkenin gelecekte izleyeceği entegrasyon politikasını kapsamlı şekilde görüşecek.
Erivan yönetimi Avrupa Birliği ile yakınlaşma ve Avrupa standartlarına geçiş yönünde adımlar atarken, aynı zamanda Rusya’nın öncülük ettiği Avrasya Ekonomik Birliği’ndeki üyeliğini sürdürüyor. Ermenistan yönetimi iki sürecin birbiriyle uyumlu olduğu müddetçe bu politikayı devam ettirmek isterken Moskova, AB ile daha ileri entegrasyonun mevcut Avrasya ekonomik düzenlemeleriyle çatışabileceğini savunuyor.
REFERANDUM İHTİMALİ DE PUTİN’İN MASASINDA
Görüşmenin dikkat çeken bir başka boyutunu Ermenistan’ın gelecekteki yönelimine ilişkin olası referandum oluşturuyor. Peskov, Putin ve Paşinyan’ın Moskova’daki görüşmeler sırasında Ermenistan’ın kalkınma ve entegrasyon yönünün yanı sıra bu konuda gerçekleştirilebilecek bir referandumu da değerlendirebileceklerini açıkladı.
Bu nedenle yaklaşan Moskova ziyareti yalnızca Rusya-Ermenistan ikili ilişkilerinin değil, Erivan’ın önümüzdeki yıllarda Batı ile Rusya arasında nasıl bir denge kuracağının tartışılacağı kritik bir diplomatik temas niteliği taşıyor.
PUTİN’DEN EKONOMİK SONUÇLAR UYARISI
Moskova özellikle Ermenistan’ın Avrupa standartlarına daha fazla entegre olmasının ekonomik sonuçları üzerinde duruyor. Putin, Avrupa Birliği ile daha ileri bir entegrasyonun Ermenistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği içindeki mevcut ekonomik ilişkileriyle sorunlar yaratabileceğini belirtmişti. Bişkek’teki görüşmede de Avrupa ürünlerinin Ermenistan üzerinden Rus pazarına ulaşması gibi çok sayıda teknik ve ticari meselenin ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.
Kremlin ayrıca Bişkek görüşmesinde iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik iş birliğine ilişkin bazı somut konuların belirlendiğini, ilgili Rus ve Ermeni kurumlarının bunlar üzerinde çalışacağını açıkladı. Böylece Moskova görüşmesinde siyasi yönelimin yanı sıra enerji, ticaret ve ekonomik entegrasyon başlıklarının da önemli yer tutması bekleniyor.
RUS ÜSSÜNÜN GELECEĞİ DE GÜNDEMDE
Rusya-Ermenistan ilişkilerindeki bir diğer hassas dosyayı Gümrü’de bulunan Rus askeri üssü oluşturuyor. Putin, Bişkek’te yaptığı açıklamada üssün geleceğine Ermenistan’ın karar vereceğini belirterek Moskova’nın askeri varlığını Erivan’a dayatmayacağını söyledi. Rus lider, Ermeni tarafının Rus askeri altyapısının ülkede bulunmasını istememesi halinde Moskova’nın buna göre hareket edeceği mesajını verdi.
Bu açıklama, Ermenistan’ın dış politika yöneliminin yalnızca ekonomik entegrasyonu değil güvenlik ilişkilerini de etkileyebileceğini gösteriyor. Dolayısıyla Paşinyan’ın yaklaşan Moskova ziyareti, Erivan’ın Rusya ile geleneksel ittifak ilişkisini hangi çerçevede sürdüreceğine ilişkin önemli ipuçları verebilir.
MOSKOVA-ERİVAN HATTINDA KRİTİK EŞİK
Paşinyan’ın Rusya ziyareti için henüz kesin bir gün açıklanmış değil. Ancak Kremlin ziyaretin 2026 bitmeden yapılacağını doğrularken, görüşmenin gündeminin şimdiden Ermenistan’ın stratejik yönelimine odaklanacağı anlaşılıyor.
Ermenistan’ın Avrupa ile yakınlaşırken Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini koruma politikası, Moskova açısından giderek daha kritik bir meseleye dönüşüyor. Putin-Paşinyan görüşmesi bu nedenle iki lider arasındaki rutin bir temasın ötesinde, Ermenistan’ın önümüzdeki dönemde Rusya ile Batı arasında kuracağı dengenin sınırlarının tartışılacağı önemli bir zirve olmaya aday.
