Kıbrıs’ta uzun yıllardır çözüm müzakerelerinin en hassas başlıklarından biri olan Kapalı Maraş yeniden siyasi tartışmaların merkezine yerleşti. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Hristodulidis’in Maraş’ın eski sakinlerine geri verilmesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yürüttüğü çözüm çabalarına katkı sağlayabileceği yönündeki açıklamasına KKTC Başbakanı Ünal Üstel sert tepki gösterdi.
Üstel, Hristodulidis’in “geri döneceğiz” söylemini ve Maraş’ın iade edilmesine yönelik çağrılarını kabul etmediklerini belirterek, bu yaklaşımın taraflar arasındaki güveni daha da zedelediğini savundu.
HRİSTODULİDİS MARAŞ İÇİN “KATALİZÖR” MESAJI VERDİ
Hristodulidis, 14 Ağustos dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada Kapalı Maraş’ın eski sakinlerine geri verilmesinin Kıbrıs sorununa yönelik yeni girişimler açısından önemli bir adım olabileceğini savundu. Rum lider, böyle bir gelişmenin BM Genel Sekreteri’nin çabaları için “katalizör” görevi görebileceğini ve iki tarafın da yararına olacak yeni bir ortam oluşturabileceğini ifade etti.
Maraş meselesi, mülkiyet haklarından bölgenin statüsüne kadar uzanan çok sayıda başlık nedeniyle yıllardır Kıbrıs müzakerelerinin en tartışmalı konuları arasında bulunuyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin ilgili kararlarında da Maraş’ın statüsüne ilişkin önceki kararlar hatırlatılıyor ve bölgede bu çerçeveyle uyumlu olmayan tek taraflı adımlardan kaçınılması isteniyor.
ÜSTEL’DEN SERT TEPKİ GELDİ
KKTC Başbakanı Ünal Üstel ise Hristodulidis’in açıklamalarını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Rum tarafının Maraş üzerinden yaptığı çağrıların Kıbrıs’taki mevcut gerçekleri göz ardı ettiğini savunan Üstel, Rum yönetiminin yaklaşımının çözüm sürecine katkı sunmadığını söyledi.
Üstel, Kıbrıs’ta geçmişte yürütülen çözüm girişimlerinin sonuçsuz kalmasından Rum liderliklerini sorumlu tutarken, kendi hükümetinin çözüm yaklaşımını “egemen iki ayrı devlet” temelinde ifade etti. Hristodulidis’in toprak ve Maraş konusundaki taleplerinin güven ortamını aşındırdığını belirten Üstel, “Rum yönetimi artık gerçekle yüzleşmek zorundadır” mesajını verdi.
GİRNE KALESİ’NDEKİ FESTİVAL DE TARTIŞMAYA DAHİL OLDU
Üstel’in açıklamasında yalnızca Maraş konusu değil, 18 Eylül’de Girne Kalesi’nde yapılması planlanan NEXUS elektronik müzik festivali de yer aldı. Rum tarafında bazı yerel yöneticiler ve siyasi çevreler, uluslararası sanatçıların festivale katılmasına karşı çıkarak etkinliğin engellenmesi için girişimde bulunulmasını istedi. Rum yönetiminin konuyu diplomatik kanallardan ele aldığı bildirildi.
Üstel ise festival konusunda yürütülen girişimleri Kıbrıs Türk toplumunun kültürel ve sanatsal faaliyetlerine yönelik bir baskı olarak değerlendirdi. Rum tarafının bir yandan çözüm mesajları verirken diğer yandan bu tür etkinliklere karşı çıkmasını çelişkili bulduğunu ifade etti.
MARAŞ’IN STATÜSÜ YILLARDIR GÜNDEMDE
Kapalı Maraş’ın geleceği, Kıbrıs sorununa yönelik görüşmelerde onlarca yıldır tartışılan başlıklardan biri. BM Güvenlik Konseyinin 550 ve 789 sayılı kararları bölgenin statüsüne ilişkin temel uluslararası çerçeveyi oluşturuyor. Güvenlik Konseyi daha sonraki kararlarında da bu çerçeveyi hatırlatarak Maraş konusunda gerilimi artırabilecek tek taraflı girişimlerden kaçınılması çağrısında bulundu.
Tarafların konuya yaklaşımı ise farklılığını koruyor. Rum tarafı Maraş’ın eski sakinlerine dönüşünü daha geniş kapsamlı bir çözüm sürecini hızlandırabilecek adımlardan biri olarak değerlendirirken, Üstel başkanlığındaki KKTC hükümeti toprak devrine dayalı bu yaklaşımı reddediyor. Son açıklamalar, Maraş’ın muhtemel yeni müzakere sürecinde de önemli anlaşmazlık alanlarından biri olacağını gösteriyor.
GÖZLER 26 AĞUSTOS’TAKİ GÖRÜŞMEYE ÇEVRİLDİ
Maraş üzerinden yaşanan yeni tartışma, Kıbrıs’ta diplomatik temasların hareketlendiği bir döneme denk geldi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres temmuz sonunda adayı ziyaret ederek Rum lider Hristodulidis ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile ayrı ayrı ve birlikte görüşmeler gerçekleştirdi. BM, temasların ardından kapsamlı çözüme yönelik çabalara desteğini yineledi.
Erhürman ile Hristodulidis’in 26 Ağustos’ta yeniden bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmede yeni geçiş noktaları ve güven artırıcı önlemlerin yanı sıra olası genişletilmiş Kıbrıs toplantısına yönelik hazırlıkların da gündeme gelmesi bekleniyor. Maraş konusunda yükselen söylemin yaklaşan görüşmelerde nasıl bir etkisinin olacağı ise merak konusu.
