Suriye'de savaş ve yaptırımların gölgesinde geçen yılların ardından küçük ama anlamı büyük bir ödeme yapıldı. Başkent Şam'ın tarihi bölgesinde bir kafeye giden Suriye'deki geçici yönetimin Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara, kahvesinin ücretini Visa kartıyla ödedi. Yanında Suriye Merkez Bankası Başkanı Muhammed Safvat Raslan'ın da bulunduğu anlar, hükümete ait resmi hesaplardan paylaşıldı. Görüntülerin kamuoyuna duyurulmasının nedeni ise yalnızca bir kahve ödemesi değildi. Bu basit temassız ödeme, Suriye'nin yıllar sonra uluslararası finans sistemine yeniden bağlanabilmesinin sembolü olarak sunuldu.
“15 YILDAN FAZLA SÜREDİR MÜMKÜN DEĞİLDİ”
Suriye hükümetinin paylaşımında, söz konusu işlemin 15 yılı aşkın süredir gerçekleştirilemediği vurgulandı. Merkez Bankası Başkanı Raslan ise gelişmeyi, Suriye'nin küresel ekonomik sistemdeki konumuna geri dönmesi açısından tarihi bir adım olarak değerlendirdi. Bir kafede yapılan birkaç saniyelik kart ödemesi böylece Suriye'nin ekonomik geleceğine ilişkin daha büyük bir dönüşümün simgesine dönüştü.
ABD'DEN SURİYE İÇİN TARİHİ KARAR
Şam'daki görüntülerin arkasında ise Washington'ın aldığı kritik karar bulunuyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Suriye'nin “teröre destek veren ülkeler” listesindeki statüsünü kaldırdı. Böylece Suriye'nin 1979'dan bu yana devam eden söz konusu listelemesi sona ermiş oldu. Kararın ardından Suriye'nin uluslararası finans sistemine yeniden entegre olmasının önündeki önemli engellerden biri daha kalkmış oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın temmuz ayında Kongre üyelerine yaptığı bildirimin ardından başlatılan 45 günlük inceleme sürecinin tamamlanmasıyla karar yürürlüğe girdi.
SURİYE BANKALARI İÇİN YENİ DÖNEM
Kararın en önemli sonuçlarından biri bankacılık alanında ortaya çıkıyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın açıklamalarına göre Amerikan finans kuruluşlarının artık Suriyeli müşterilere hizmet vermesinin ve Suriye bankalarıyla finansal işlemler gerçekleştirmesinin önü açıldı. Bunun yanı sıra Suriye bankalarının uluslararası bankacılık sisteminde muhabir bankacılık ilişkileri kurabilmesinin de önü açılmış oldu. Bu gelişme, savaş nedeniyle büyük ölçüde küresel finans sisteminden kopan Suriye açısından son derece önemli bir değişim anlamına geliyor. Çünkü uluslararası bankacılık bağlantılarının güçlenmesi; para transferleri, ticaret, yatırım ve yeniden yapılanma projeleri açısından yeni imkanlar oluşturabilir.
YAPTIRIMLARIN TAMAMI KALKMADI
Ancak ortaya çıkan tablo, Suriye'ye yönelik bütün yaptırımların sona erdiği anlamına gelmiyor. Eski Devlet Başkanı Beşar Esad'ın yakın çevresine, insan hakları ihlallerinden sorumlu tutulan kişilere ve captagon kaçakçılığıyla bağlantılı isimlere yönelik yaptırımlar devam ediyor. Suriye ayrıca kara para aklama ve terörizmin finansmanına ilişkin endişeler nedeniyle Mali Eylem Görev Gücü'nün (FATF) gri listesinde bulunmaya devam ediyor. Dolayısıyla Şam açısından yeni dönem başlasa da ekonomik normalleşmenin önünde hâlâ aşılması gereken önemli başlıklar bulunuyor.
HTŞ DE ABD'NİN TERÖR LİSTESİNDEN ÇIKARILDI
Washington'ın kararında dikkat çeken bir başka gelişme daha yaşandı. Beşar Esad yönetiminin devrilmesine yol açan operasyonlara liderlik eden eski silahlı grup Heyet Tahrir Şam (HTŞ) da ABD'nin özel olarak belirlenmiş küresel terör örgütleri listesinden çıkarıldı. Bu karar, Suriye'deki geçiş sürecinin uluslararası alanda nasıl karşılandığı açısından da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
SEZAR YASASI DA KALKMIŞTI
Suriye'ye yönelik ekonomik normalleşme aslında bir süredir devam eden sürecin yeni aşaması. ABD, 2025 yılının ortalarında kapsamlı yaptırım programının büyük bölümünü kaldırmıştı. Bunun ardından ABD Kongresi, Suriye ekonomisini ağır biçimde etkileyen Sezar Yasası kapsamındaki yaptırım rejimini Aralık 2025'te kabul edilen savunma bütçesi yasasıyla sona erdirmişti. Ancak “teröre destek veren ülkeler” statüsü devam ettiği için bankalar ve uluslararası yatırımcılar açısından ciddi riskler sürüyordu. Şimdi bu statünün kaldırılmasıyla birlikte uluslararası finans kuruluşlarının Şam'la çalışma alanı daha da genişlemiş oldu.
“YATIRIMLARA YEŞİL IŞIK”
Ekonomistler açısından da gelişmenin en kritik boyutu Suriye'nin yeniden inşası. Dubai merkezli gelişmekte olan piyasalar araştırma şirketi Tellimer, Suriye'nin listeden çıkarılmasını yeniden inşa yatırımları açısından fiilen yeşil ışık olarak değerlendirdi. Özellikle bankacılık, teknoloji ve telekomünikasyon sektörlerinin uluslararası finans sistemine yeniden bağlanmadan önemli ölçüde faydalanabileceği belirtiliyor. Bu durum Suriye'nin savaş sonrası yeniden yapılanması açısından milyarlarca dolarlık yatırım beklentisini de yeniden gündeme getiriyor.
AVRUPA DA ŞAM'LA YENİ SAYFA AÇTI
Suriye konusunda yalnızca ABD değil, Avrupa Birliği de ekonomik normalleşme yönünde adımlar attı. AB Konseyi, Mayıs 2025'te Suriye'ye yönelik ekonomik yaptırımları kaldırmıştı. Ancak silahlar ve halka yönelik baskıda kullanılabilecek bazı teknolojilere ilişkin güvenlik yaptırımları devam etti. AB daha sonra Şam'la ilişkilerinde yeni adımlar attı. 2011'den bu yana büyük ölçüde askıya alınan AB-Suriye İşbirliği Anlaşması yeniden tamamen yürürlüğe konuldu. Ayrıca Suriye ile iç savaş öncesinden bu yana gerçekleştirilen ilk üst düzey siyasi diyalog da hayata geçirildi. AB, geçiş yönetiminin kontrolündeki İçişleri ve Savunma bakanlıklarının da aralarında bulunduğu yedi kuruluşu yaptırım listesinden çıkardı.
ŞAM'DAKİ BİR KAHVEDEN DAHA FAZLASI
Şam'ın tarihi sokaklarında gerçekleştirilen o temassız ödeme bu nedenle sıradan bir alışveriş olarak görülmüyor. Bir fincan kahvenin parasının Visa kartıyla ödenmesi, Suriye'nin yıllardır süren finansal izolasyonunun ardından küresel ekonomik sisteme dönüşünün sembolü haline geldi. Önümüzdeki dönemde asıl soru ise Suriye'nin bu yeni finansal erişimi yatırıma, ticarete, bankacılık sisteminin güçlenmesine ve savaşın yıktığı ülkenin yeniden inşasına ne ölçüde dönüştürebileceği. Şam'daki o birkaç saniyelik kart işlemi, bu açıdan bakıldığında Suriye için yeni dönemin en dikkat çekici görüntülerinden biri olarak kayıtlara geçti.
