Türkiye’de tütün ürünleriyle mücadelede yeni bir dönemin hazırlıkları yapılıyor. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan kapsamlı düzenleme taslağı, sigara ve diğer tütün ürünlerinin yanı sıra elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerini de kapsıyor. Henüz yasalaşmayan taslakta, tütün ürünlerinin günlük hayattaki görünürlüğünün ve ulaşılabilirliğinin azaltılması hedefleniyor. Düzenlemenin hayata geçmesi halinde sigara kullanıcılarının alışveriş alışkanlıklarından sigara içtikleri alanlara kadar birçok noktada değişiklik yaşanması bekleniyor. Taslağın önümüzdeki süreçte Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde ele alınması, ardından TBMM'de değerlendirilmesi planlanıyor. Hükümlerin yasalaşması halinde yeni uygulamaların kademeli şekilde hayata geçirilmesi hedefleniyor.
SİGARA PAKETLERİ ARTIK GÖRÜNMEYECEK
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri satış noktalarına ilişkin. Taslağa göre sigara ve diğer tütün ürünlerinin market, büfe ve benzeri satış noktalarında tüketicinin doğrudan görebileceği şekilde sergilenmesine izin verilmeyecek. Ürünlerin kapalı ve dışarıdan görünmeyen dolaplarda tutulması planlanıyor. Böylece alışveriş sırasında sigara paketlerinin tüketicinin karşısında görünür şekilde bulunmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Sadece satış noktalarının düzeni değil, ürünlerin ambalajları konusunda da yeni kurallar gündemde. Sigara paketlerinin boyut ve şekillerinin standartlaştırılması, marka logosu ve sembollerinin kullanımının kaldırılması planlanıyor.
KAFE VE RESTORANLARDA YENİ DÖNEM
Taslakta vatandaşların en çok merak edeceği başlıklardan biri de kafe, restoran ve benzeri işletmelerde sigara kullanımına ilişkin düzenlemeler. Yeni sistemde açık alanlarda tütün ürünlerinin tüketimine yönelik mevcut uygulamaların daha da daraltılması öngörülüyor. Çocuk parkları, spor alanları ve plajlar gibi alanlarda sigara kullanımının yasaklanması planlanıyor. Yeme-içme işletmelerinde ise tütün ürünlerinin yalnızca özel olarak oluşturulacak izole alanlarda tüketilmesine izin verilmesi gündemde. Bu alanların işletmenin toplam büyüklüğünün yüzde 10'unu geçmemesi ve 20 metrekareyi aşmaması planlanıyor. Ayrıca söz konusu bölümlerde müşterilere yiyecek ve içecek servisi yapılmaması öngörülüyor. Bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde özellikle restoran ve kafelerin açık alanlarındaki sigara kullanımı konusunda bugünkünden çok daha farklı bir uygulama ortaya çıkabilecek.
PLAJ VE PARKLARDA SİGARA YASAĞI GENİŞLİYOR
Yeni taslakta yalnızca kapalı mekanlar değil, açık alanlar da mercek altına alınıyor. Çocukların bulunduğu park ve oyun alanları ile spor alanlarının sigarasız bölgeler haline getirilmesi planlanıyor. Plajlarda da sigara kullanımına yönelik yeni sınırlamalar getirilmesi gündemde. Böylece vatandaşların “açık alanda sigara içilebilir” düşüncesiyle hareket ettiği birçok noktada yeni yasakların devreye girmesi söz konusu olabilecek. Özellikle yaz aylarında yoğun olarak kullanılan plajlar ve sahil bölgeleri için getirilecek uygulamaların kapsamının ise yasama sürecinde netleşmesi bekleniyor.
OTELLERDE DE AYRI ALAN DÜZENLEMESİ
Taslakta oteller için de dikkat çeken bir düzenleme bulunuyor. Tütün ürünü kullanan müşteriler için özel odalar oluşturulması planlanıyor. Böylece sigara kullanılan alanlarla dumansız alanların birbirinden tamamen ayrılması hedefleniyor. Bu uygulamanın hayata geçmesi durumunda otellerde oda seçimi ve konaklama koşullarında da yeni bir dönem başlayabilir.
OKUL VE HASTANE ÇEVRELERİNDE SINIR GENİŞLİYOR
Sigara kullanımının yasak olduğu bölgelerin genişletilmesi de taslağın önemli maddeleri arasında. Okullar, hastaneler, kamu binaları ve ibadethanelerin çevresinde uygulanan kısıtlamaların genişletilmesi planlanıyor. Bu yapıların girişleri ve yakın çevresinde tütün ürünü kullanımına ilişkin yeni mesafe ve alan kurallarının getirilmesi gündemde. Düzenlemeyle özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünleriyle karşılaşmasının azaltılması amaçlanıyor.
ELEKTRONİK SİGARA VE ISITILMIŞ TÜTÜN DE KAPSAMDA
Yeni düzenlemenin yalnızca klasik sigaraya yönelik olmaması da dikkat çekiyor. Elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün ürünleri ve diğer yeni nesil nikotin ürünleri de taslağın kapsamına alınıyor. Böylece kullanıcıların geleneksel sigaradan elektronik veya ısıtılmış ürünlere yönelerek kısıtlamaların dışında kalmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu nedenle düzenleme yasalaşırsa yalnızca klasik sigara kullanıcılarının değil, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünü kullananların da yeni kurallardan etkilenmesi bekleniyor.
EN DİKKAT ÇEKEN TARİH
Taslağın en çarpıcı bölümü ise uzun vadeli hedef olarak gösterilen 1 Ocak 2040 tarihi. Taslakta, bu tarihten itibaren tütün ürünlerinin satışının veya tüketim amacıyla başkalarına sunulmasının tamamen yasaklanması hedefleniyor. Yani düzenleme yalnızca bugün uygulanan sigara yasaklarının genişletilmesini değil, uzun vadede Türkiye'nin tamamen “dumansız” bir ülke haline getirilmesini amaçlıyor. Ancak burada kritik bir ayrıntı bulunuyor: 2040 hedefi şu anda yürürlükte olan bir yasak değil. Söz konusu hükümler henüz taslak aşamasında ve TBMM'de yapılacak çalışmalar sonucunda değişikliğe uğrayabilir.
TASLAKTA BAŞKA NELER VAR?
Yeni düzenlemeyle birlikte tütün ürünlerinin satış ve tüketim sürecinin daha sıkı denetlenmesi hedefleniyor. Satış noktalarında ürünlerin görünürlüğünün kaldırılması, yaş doğrulamasının elektronik sistemler üzerinden yapılması, paketlerin standartlaştırılması ve tütün ürünlerinin kullanılabileceği alanların daraltılması gibi adımlar öne çıkıyor. Bunun yanı sıra mevcut sigara yasaklarının denetiminin artırılması ve kurallara uymayanlara yönelik yaptırımların ağırlaştırılması da gündemdeki başlıklar arasında yer alıyor. Daha önce gündeme gelen taslaklarda para cezalarının ciddi biçimde artırılması da öngörülmüştü.
TÜRKİYE'DE SİGARA ALIŞKANLIĞI DEĞİŞECEK Mİ?
Yeni düzenlemenin hayata geçmesi halinde sigara kullanıcılarının günlük hayatındaki pek çok alışkanlığın değişmesi bekleniyor. Market ve büfelerde görünür şekilde sergilenen sigara paketlerinin ortadan kalkması, kafe ve restoranlardaki kullanım alanlarının daralması, plaj ve parklarda yeni yasakların uygulanması ve elektronik sigara ile ısıtılmış tütün ürünlerinin de kapsam içine alınmasıyla birlikte tütün kullanımına ilişkin kurallar önemli ölçüde sıkılaşacak. Ancak bütün bu değişikliklerin şu aşamada taslak niteliğinde olduğu ve henüz kesinleşmediği unutulmamalı. Düzenlemenin TBMM'deki görüşmelerinin ardından kapsamının ve yürürlük tarihlerinin netleşmesi bekleniyor. Taslağın nihai hedefi ise 2040 yılı itibarıyla Türkiye'yi “dumansız” bir ülke haline getirmek.
