Tansiyon, kanın damar duvarlarına uyguladığı basınçtır. İki değeri vardır. Sistolik (büyük tansiyon, kalp kasıldığında) ve diyastolik (küçük tansiyon, kalp gevşediğinde). Sağlıklı bir yetişkinde ideal değerler 120/80 mmHg'nin altındadır. 140/90 ve üzeri hipertansiyon sinyali verir. Düzenli ölçüm, bu değerleri takip ederek erken müdahale şansı sunar. LSI terimleri gibi kan basıncı, nabız basıncı ve ortostatic hipotansiyon gibi kavramlar, ölçüm sırasında göz önünde bulundurulmalı.
TANSİYON ÖLÇÜMCİHAZI SEÇİMİ
Doğru cihaz olmadan ölçüm imkansız. Piyasada üç ana tür var:
Kol tansiyon aletleri (Osilometrik): En güvenilir, doktorların tercih ettiği. Otomatik şişirme ve dijital ekranlı modeller popüler.
Bilek tansiyon aletleri: Taşınabilir ama kalp hizasında tutulmazsa hatalı sonuç verir. Yaşlılar veya hareketli kişiler için pratik.
Cıvalı manuel aletler: Profesyoneller için altın standart, stetoskopla birlikte kullanılır.
Seçim yaparken FDA veya CE onaylı, doğru manşet boyutuna sahip (kol çevresi +2 cm fazla) modelleri tercih edin. Kalibrasyonlu cihazlar, uzun vadeli tansiyon takibi için idealdir.
EVDE TANSİYON NASIL ÖLÇÜLÜR?
Evde ölçüm, doktor ziyaretlerini azaltır ve günlük izlem sağlar. İşte uzmanlara göre kusursuz yöntem:
Hazırlık: Ölçümden 30 dakika önce kafein, sigara ve ağır egzersizden kaçının. Tuvalete gidip rahatlayın. Sessiz bir odada oturun, sırt destekli, ayaklar yere basık.
Pozisyon: Kol kalp hizasında, çıplak ve destekli olsun. Bacaklar çapraz olmasın.
Manşet Yerleştirme: Kolun üst kısmına, dirsekten 2-3 cm yukarı sarın. Dar veya gevşek olmasın.
Ölçüm: Cihazı açın, 'başlat' tuşuna basın. Konuşmayın, hareket etmeyin. 1-2 dakika bekleyip iki ölçüm alın, ortalamasını hesaplayın.
Kaydın: Tarih, saat, değerleri not edin. Sabah ve akşam günde iki kez ölçün.
Ortalama 3 günün verisiyle doktorunuza danışın. Bu yöntem, ambulatoryel tansiyon izlemi kadar güvenilir sonuçlar verir.
DOĞRU ÖLÇÜM İÇİN YAYGIN HATALARDAN KAÇIN
Birçok kişi fark etmeden hatalar yapıyor. İşte en sık karşılaşılanlar:
Yanlış manşet boyutu: Küçük manşet yüksek, büyük manşet düşük gösterir.
Hareket veya konuşma: Sonuçları %10-20 oranında etkiler.
Bilek kullanımında hiza hatası: Kalp seviyesinin altında ölçüm, değerleri şişirir.
Stres veya beyaz önlük hipertansiyonu: Heyecanla yükselen değerler yanıltıcı olur. Ev ölçümleriyle doğrulayın.
Düzensiz ölçüm: Her gün aynı saatte yapmazsanız trendleri kaçırırsınız.
Bu hatalar, maskeli hipertansiyon gibi durumları gizleyebilir. Amerikan Kalp Derneği, haftalık log tutmayı öneriyor.
TANSİYON SONUÇLARINI DEĞERLENDİRME VE NE ZAMAN DOKTORA GİDİLMELİ?
Ölçümlerinizi yorumlayın: 120-129/<80 prehipertansiyon, 130-139/80-89 evre 1 hipertansiyon, 140+/90+ evre 2'dir. Ani yükselmeler (180/120+) acil şansı. Gebelikte gestasyonel hipertansiyon, yaşlılarda izole sistolik tansiyon dikkat çeker. Değerler anormalse hemen kardiyoloğa veya dahiliyeye başvurun. İlaç, diyet (DASH diyeti: tuzsuz, potasyum zengini) ve egzersizle yönetilebilir. Düzenli ölçüm, yaşam kalitenizi korur.
