Washington ile Ottawa arasında son aylarda giderek büyüyen ticaret savaşı, bu kez Avrupa Birliği'ni de içine alabilecek yeni bir gerilime dönüştü. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Kanada ile ilişkileri daha ileri bir seviyeye taşıyarak ülkeye AB tarihinde ilk kez uygulanacak “ortak üyelik” statüsü verilmesini önermesi Trump'ın tepkisini çekti.
TRUMP: BU FİKİR GÜLÜNÇ
Kuzey Carolina'da konuşan Trump'a Kanada'nın Avrupa Birliği ile daha yakın bir ilişki kurma planı soruldu. Trump, Kanada'nın AB'ye ortak üye yapılması fikrini “gülünç” olarak nitelendirirken Ottawa yönetimine yönelik sert eleştirilerini de sürdürdü.
ABD Başkanı, Kanada'yı ülkesinin kötü bir ticaret ortağı olarak gördüğünü söyledi. Washington ile Ottawa arasındaki ticaret anlaşmazlığının henüz çözülemediğine işaret eden Trump'ın sözleri, iki komşu ülke arasındaki gerilimin Avrupa cephesine de taşınabileceğini gösterdi.
AVRUPA'YA AĞIR GÜMRÜK VERGİSİ TEHDİDİ
Trump, AB'nin Kanada'ya ortak üyelik vermesini otomatik olarak ABD'ye karşı bir hamle saymayacağını ancak Avrupa'nın niyetine bakacağını belirtti. Adımın Washington'a karşı düşmanca olduğuna kanaat getirmesi halinde ise ekonomik karşılık vereceğini söyledi.
Trump, böyle bir durumda Avrupa'ya “ciddi” gümrük vergileri uygulayabileceğini ve bazı ticari faaliyetleri durdurabileceğini ifade etti. Buna karşılık Avrupa'nın iyi niyetle hareket ettiğini düşünmesi halinde söz konusu yakınlaşmayı sorun olarak görmeyebileceğini de belirtti.
AB KANADA'YA KAPILARINI AÇIYOR
Gerilimi başlatan açıklama Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'den geldi. Von der Leyen, Avrupa Parlamentosundaki Birliğin Durumu konuşmasında küresel belirsizliklerin arttığı bir dönemde AB'nin Kanada gibi benzer değerlere sahip demokrasilerle ilişkilerini derinleştirmesi gerektiğini söyledi.
Plan Kanada'nın AB'ye klasik anlamda tam üye olmasını öngörmüyor. Henüz ayrıntıları kesinleşmeyen “associate member” modeliyle Ottawa'nın AB ile kritik mineraller, teknoloji, yapay zekâ, savunma ve ticaret gibi alanlarda çok daha kapsamlı bir entegrasyona gitmesi hedefleniyor.
KANADA AB'NİN İLK “ORTAK ÜYESİ” OLABİLİR
Planın hayata geçirilmesi durumunda Kanada, Avrupa Birliği'nin bu yeni statüyü verdiği ilk ülke olacak. Von der Leyen'in açıklaması sırasında Kanada Başbakanı Mark Carney'nin de Avrupa Parlamentosunda bulunması, Ottawa-Brüksel hattındaki yakınlaşmanın ulaştığı seviyeyi ortaya koydu.
Yeni modelin ayrıntıları henüz müzakere aşamasında olduğu için Kanada'nın AB kurumları içerisindeki olası hakları ve yükümlülükleri kesinleşmiş değil. Dolayısıyla gündemde Kanada'nın mevcut AB üyeleriyle aynı statüye kavuşacağı bir tam üyelikten ziyade, iki taraf arasında bugünkünden daha kapsamlı ve kurumsallaşmış bir ortaklık bulunuyor.
ABD İLE KANADA ARASINDA TİCARET SAVAŞI BÜYÜYOR
Trump'ın çıkışı, Washington ile Ottawa arasındaki ticaret ilişkilerinin son yılların en gergin dönemlerinden birinden geçtiği sırada geldi. ABD ile Kanada arasındaki yeni ticaret anlaşması görüşmelerinin ağustos ayında sonuçsuz kalmasının ardından iki ülke karşılıklı olarak yaklaşık 20 milyar dolarlık ürün grubunu hedef alan ticaret tedbirlerine yöneldi.
Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik misilleme tarifelerinin ardından Trump yönetimi de bazı Kanada ürünlerine uygulanan vergileri yeniden düzenledi. Beyaz Saray ayrıca belirli Kanada menşeli alkollü içecekler, süt ürünleri ve motosikletlerin ABD'ye girişini 29 Eylül'den itibaren yasaklama kararı aldı.
ONTARIO GÖLÜ'NÜN ADINI “AMERİKA GÖLÜ” YAPTI
İki ülke arasındaki gerilim yalnızca gümrük vergileriyle sınırlı kalmadı. Trump, 27 Ağustos'ta imzaladığı başkanlık kararnamesiyle ABD federal kurumlarının Ontario Gölü için “Lake America”, yani “Amerika Gölü” adını kullanmasını emretti.
Karar Kanada'nın göl için kullandığı adı veya uluslararası coğrafi adlandırmayı değiştirmiyor; Trump'ın talimatı ABD federal kurumları ve Amerikan Coğrafi Adlar Bilgi Sistemi açısından geçerli. Ancak kararın iki ülke arasındaki ticaret savaşının ortasında alınması, Washington-Ottawa hattındaki siyasi gerilimin sembolik boyutunu da büyüttü.
ABD-KANADA GERİLİMİ AVRUPA'YA TAŞINIYOR
Kanada ekonomisinin ABD pazarıyla güçlü bağları bulunmasına rağmen Carney yönetimi son dönemde ülkenin Amerikan ekonomisine bağımlılığını azaltacak yeni ticaret ortaklıklarına yöneliyor. Avrupa Birliği ile geliştirilen yeni ortak üyelik modeli de Ottawa'nın ticari ve stratejik ilişkilerini çeşitlendirme arayışının önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
Trump'ın son açıklaması ise Kanada'nın Avrupa ile yakınlaşmasının Washington-Brüksel ticaret ilişkilerine de yansıyabileceğini ortaya koydu. Henüz AB-Kanada ortak üyeliğine ilişkin nihai bir anlaşma bulunmazken Trump'ın olası ağır gümrük vergisi tehdidi, sürecin bundan sonraki aşamasını ABD-AB-Kanada üçgeninde yeni bir ticaret gerilimine dönüştürebilecek başlıklardan biri haline getirdi.
