Çalışma, bankacılık sektöründe operasyonel verimlilik, dijitalleşme etkisi ve ölçek avantajlarını görünür kılmayı amaçlıyor.
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine dayanan analizde, sektörün insan kaynağını ne ölçüde etkin kullandığı ve mevduat yönetiminde zaman içinde nasıl bir dönüşüm yaşandığı ortaya konuldu.
ANALİZİN METODOLOJİSİ VE KAPSAMI
Çalışma, verilerin karşılaştırılabilirliği ve tutarlılığı gözetilerek belirli teknik kriterler çerçevesinde hazırlandı.
Analizde kullanılan tüm veriler Türkiye Bankalar Birliği’nin (TBB) resmi zaman serilerinden derlendi. İncelenen dönem 2003 yılından 2025 Eylül ayına kadar olan süreci kapsıyor.
Temel hesaplama rasyosu olarak, toplam mevduatın toplam personel sayısına bölünmesi yöntemi kullanıldı. Mevduat verileri Türk Lirası ve yabancı para toplamından oluşurken, sadece solo (konsolide olmayan) bilançolar dikkate alındı. Böylece iştiraklerden kaynaklanan personel ve mevduat etkileri analiz dışı bırakıldı.
Zaman serisindeki enflasyon etkisini azaltmak ve reel büyüklükleri karşılaştırabilmek amacıyla tüm veriler, ilgili dönemlerdeki TCMB dolar alış kuru üzerinden ABD doları cinsine çevrildi.
ANALİZE DAHİL EDİLEN BANKALAR
Çalışma, Türkiye’de aktif büyüklüğü bakımından ilk 10 sırada yer alan mevduat bankalarını kapsıyor. Analize dahil edilen bankalar şunlar:
Akbank
DenizBank
Garanti BBVA
Halkbank
İş Bankası
QNB
TEB
VakıfBank
Yapı Kredi
Ziraat Bankası
İş modellerindeki farklılıklar nedeniyle katılım bankaları kapsam dışında bırakıldı.
PERSONEL BAŞINA MEVDUATTA OPERASYONEL KALDIRAÇ
Analizin temel göstergelerinden biri, bir bankacılık personelinin yönettiği toplam mevduat hacminin yıllar içindeki değişimi oldu. Dolar bazlı hesaplamalar, bankaların operasyonel kaldıraçlarını daha net biçimde ortaya koydu.
Veriler, özellikle 2010 sonrası dönemde personel başına düşen mevduat miktarında belirgin bir artış yaşandığını gösteriyor. Bu durum, geleneksel şube bankacılığından daha verimli operasyonel modellere geçişin etkisini yansıtıyor.
DİJİTALLEŞMENİN MEVDUAT VERİMLİLİĞİNE ETKİSİ
Çalışmanın dikkat çeken başlıklarından biri de dijital bankacılığın etkisi oldu. Personel sayısındaki sınırlı artışa rağmen mevduat hacmindeki güçlü büyüme, dijital kanalların mevduat toplama süreçlerinde belirleyici rol oynadığını ortaya koydu.
Mobil bankacılık, internet şubeleri ve uzaktan müşteri edinimi gibi uygulamalar sayesinde, fiziksel insan kaynağından bağımsız bir verimlilik artışı sağlandığı gözlemlendi.
ÖLÇEK VERİMLİLİĞİ VE BANKALAR ARASI FARKLAR
Aktif büyüklük açısından benzer grupta yer alan bankalar arasında, personel başına düşen mevduat hacminde belirgin performans farkları tespit edildi. Bu farklılıklar, sadece büyüklükle değil; kaynak yönetimi stratejileri, dijital altyapı yatırımları ve organizasyonel yapı ile de yakından ilişkili.
Analiz, büyük ölçeğin tek başına verimlilik garantisi olmadığını; etkin insan kaynağı yönetimi ve teknolojik dönüşümün belirleyici unsurlar olduğunu ortaya koyuyor.
SEKTÖRÜN 23 YILLIK DÖNÜŞÜMÜ RAKAMLARLA
2003–2025 dönemini kapsayan veriler, Türkiye bankacılık sektöründe mevduat yönetiminin giderek daha az personelle, daha yüksek hacimler üzerinden gerçekleştirildiğini gösteriyor. Bu dönüşüm, sektörün dijitalleşme ekseninde yeniden şekillendiğini ve verimlilik odaklı bir yapıya evrildiğini ortaya koyuyor.
Hazırlanan infografik çalışma, bankacılık sektöründeki yapısal değişimi tek bir gösterge üzerinden sade ve karşılaştırılabilir biçimde sunmayı hedefliyor.
