Vučić, 27 Eylül’de cumhurbaşkanlığı görevinden istifa edeceğini ve 25 Ekim’de yapılacak erken parlamento seçimlerinde başbakanlık için yarışacağını duyurdu. Yaklaşık 12 yıldır Sırbistan’ı cumhurbaşkanı veya başbakan olarak yöneten Vučić’in hamlesi, ülkede yaklaşık iki yıldır devam eden hükümet karşıtı öğrenci protestolarının gölgesinde yeni bir siyasi mücadeleyi başlattı.
Sırbistan’da erken seçim takvimi kesinleşirken gözler bu kez Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in siyasi geleceğine çevrildi. Daha önce görevinden ayrılacağını açıklayan Vučić, katıldığı televizyon programında istifa için 27 Eylül tarihini verdi. Böylece Sırp lider, seçimlere cumhurbaşkanı sıfatıyla değil, yeniden yürütmenin başına geçmeyi hedefleyen bir siyasetçi olarak girmeye hazırlanıyor.
VUČİĆ 27 EYLÜL’DE İSTİFA EDECEK
Vučić, 27 Eylül akşamı Sırbistan halkına hitap ederek cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılacağını açıkladı. Sırp lider daha önce istifasını Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için gerçekleştireceği New York ziyaretinden dönüşünün hemen ardından sunacağını söylemiş ve 25-26 Eylül tarihlerini işaret etmişti. Son açıklamasında ise tarihi 27 Eylül olarak netleştirdi.
Görev süresinin normal şartlarda daha sonra sona erecek olmasına rağmen erken ayrılmayı tercih eden Vučić, seçim kampanyasının son bölümüne cumhurbaşkanı sıfatıyla katılmak istemediğini belirtti. Böylece seçim çalışmalarını devlet başkanı olarak değil siyasi bir aday olarak sürdürecek.
Vučić, açıklamasında uzun yıllar boyunca Sırbistan’a hizmet ettiğini vurgulayarak elde ettiği siyasi başarının ülke vatandaşlarının desteği olmadan mümkün olmayacağını söyledi.
CUMHURBAŞKANLIĞINDAN BAŞBAKANLIĞA
Ancak Vučić’in istifası Sırp siyasetinden çekileceği anlamına gelmiyor. Tam tersine Sırp lider, 25 Ekim’de gerçekleştirilecek erken parlamento seçimlerinin ardından başbakanlık koltuğuna geçmeyi hedefliyor.
Vučić, anayasal olarak bir kez daha cumhurbaşkanlığına aday olamıyor. Bunun üzerine siyasi geleceğini başbakanlık üzerinden sürdürme kararı aldı. Sırbistan’da cumhurbaşkanlığı makamının anayasal yetkileri daha sınırlı olmasına rağmen Vučić, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi üzerindeki etkisi sayesinde yıllardır ülkenin en güçlü siyasi aktörü konumunda bulunuyor.
Bu nedenle 27 Eylül’de gerçekleşmesi beklenen istifa, “Vučić dönemi sona eriyor” şeklinde değil, Vučić’in iktidarın merkezindeki konumunu farklı bir makam üzerinden sürdürmeye çalışması olarak değerlendiriliyor.
SIRBİSTAN 25 EKİM’DE SANDIĞA GİDİYOR
Sırbistan’daki erken seçim süreci resmi olarak 9 Eylül’de başladı. Vučić, 2023 yılında seçilen 250 üyeli Ulusal Meclisi fesheden kararnameyi imzalarken erken parlamento seçimlerinin 25 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilmesine karar verdi.
Normal şartlarda 2027 sonunda yapılması gereken seçimler böylece bir yıldan fazla öne çekildi. Sırp hükümeti 7 Eylül’de parlamentonun feshedilmesi için resmi öneriyi cumhurbaşkanlığına sunmuş, Vučić de iki gün sonra kararnameyi imzalamıştı.
Vučić, erken seçim kararının ülkede uzun süredir devam eden siyasi gerilim ve kutuplaşmanın ardından halkın iradesinin yeniden ortaya konulması için gerekli olduğunu savunuyor.
NOVİ SAD FACİASI SIRBİSTAN’I SOKAĞA DÖKTÜ
Seçimlerin arkasındaki en önemli gelişmelerden biri ise Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda yaşanan facia oldu. İstasyonun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi, Sırbistan’da büyük bir siyasi krizin başlangıç noktasına dönüştü.
Facianın ardından başlayan öğrenci protestoları kısa sürede ülke çapında hükümet karşıtı gösterilere dönüştü. Protestocular, olayın yalnızca teknik bir ihmal olmadığını, kamu kurumlarındaki yolsuzluk ve denetimsizlik sorunlarının sonucu olduğunu savundu.
Vučić ve iktidar cephesi ise hükümete yöneltilen yolsuzluk, otoriterleşme ve medya üzerinde baskı kurulduğu yönündeki suçlamaları reddediyor. Buna rağmen protestolar yaklaşık iki yıl boyunca devam ederek Vučić yönetiminin son yıllardaki en büyük siyasi sınavlarından birine dönüştü.
ÖĞRENCİLER DE SEÇİME GİRİYOR
25 Ekim seçimlerini daha da kritik hale getiren gelişme ise protestoları başlatan öğrenci hareketinin sandığa girmeye karar vermesi oldu. “Students Win” adıyla örgütlenen hareket, 250 kişilik aday listesini seçim makamlarına teslim ederek parlamentoya girmek için resmi olarak yarışa katıldı.
Öğrenci hareketinin listesinde akademisyenler ve farklı meslek gruplarından isimler bulunuyor. Bazı geleneksel muhalefet partilerinin de öğrenci hareketinin önünü açmak amacıyla kendi adaylarını çıkarmaması, seçimi Vučić açısından daha zorlu bir mücadeleye dönüştürüyor.
Böylece Sırbistan seçimleri klasik iktidar-muhalefet yarışının ötesinde, yaklaşık iki yıldır sokaklarda devam eden protesto hareketinin sandıktaki ilk büyük sınavı olacak.
12 YILLIK VUČIĆ DÖNEMİNDE YENİ PERDE
Aleksandar Vučić, son 12 yılda Sırbistan siyasetinin açık ara en etkili ismi oldu. Önce başbakanlık, ardından cumhurbaşkanlığı görevini üstlenen Vučić, ülkenin Avrupa Birliği üyelik sürecini sürdürürken aynı zamanda Rusya ve Çin ile yakın ilişkilerini koruyan denge politikası izledi.
Bu politika özellikle Ukrayna savaşından sonra Belgrad’ı Avrupa siyasetinde sıra dışı bir konuma taşıdı. Sırbistan AB üyeliğini stratejik hedef olarak sürdürmesine rağmen Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmadı ve Moskova ile tarihsel ilişkilerini korudu. Aynı dönemde Çin, Sırbistan’ın önemli ekonomik ve siyasi ortaklarından biri haline geldi.
25 Ekim seçimleri bu nedenle yalnızca Sırbistan’ın iç politikasını değil, Belgrad’ın Avrupa Birliği, Rusya ve Çin arasında kurduğu hassas dış politika dengesinin geleceğini de yakından ilgilendiriyor.
İSTİFA MI, MAKAM DEĞİŞİKLİĞİ Mİ?
Vučić’in 27 Eylül’de Cumhurbaşkanlığı Sarayı’ndan ayrılması ilk bakışta Sırbistan siyasetinde bir dönemin kapanışı gibi görünse de 25 Ekim planı farklı bir tablo ortaya koyuyor. Sırp lider siyasi hayattan çekilmek yerine başbakanlık makamına dönerek iktidarını sürdürmek istiyor.
Bu nedenle asıl mücadele 27 Eylül’de değil, 25 Ekim’de yaşanacak. Bir tarafta 12 yıldır ülke siyasetinin merkezinde bulunan Vučić ve Sırp İlerleme Partisi, diğer tarafta ise yaklaşık iki yıllık sokak protestolarını sandığa taşımaya çalışan öğrenci hareketi ve muhalefet bulunuyor.
Vučić’in istifası böylece Sırbistan’da bir vedadan çok yeni bir seçim savaşının başlangıcına dönüşüyor. Sandıktan Vučić’in desteklediği çoğunluğun çıkması halinde Sırp lider bu kez cumhurbaşkanı olarak değil, yeniden başbakan olarak ülkenin yönetiminde kalmaya hazırlanıyor.
