Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin kira bedellerine ilişkin kararı, kiracının hukuka aykırı şekilde fazla kira ödediğini ileri sürdüğü durumlarda izlenecek hukuki yol açısından dikkat çekti.
Av. Hasan Basri Aydın, Türkinform’a yaptığı değerlendirmede, kararın özellikle kira ilişkilerinde yapılan ödemelerin hangi hukuki çerçevede geri istenebileceği bakımından önem taşıdığını belirtti.
YARGITAY KARARI KİRACI AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
Yargıtay’ın kararında öncelikle davanın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi gerektiğine dikkat çekildiğini belirten Aydın, kiracının her fazla ödeme iddiasının otomatik olarak “istirdat davası” kapsamında değerlendirilemeyeceğini söyledi.
Aydın, “Yargıtay burada çok önemli bir usul ve nitelendirme ayrımı yapıyor. Kiracının talebi, kesinleşmiş bir icra takibi kapsamında cebri icra tehdidi altında ödediği paranın geri alınmasına ilişkin değilse, bunu doğrudan istirdat davası olarak değerlendirmek doğru değil. Fazla ödendiği ileri sürülen kira bedellerinin iadesi, somut olayın özelliklerine göre genel hükümler çerçevesinde bir alacak talebi olarak incelenmeli” dedi.
“KİRACI FAZLA ÖDEDİĞİ HER PARAYI OTOMATİK OLARAK GERİ ALAMAZ”
Kararın kamuoyunda “Kiracı fazla ödediği kirayı kesin olarak geri alacak” şeklinde anlaşılmaması gerektiğini vurgulayan Aydın, Yargıtay’ın doğrudan bir iade kararı vermediğine dikkat çekti.
Aydın, “Bu kararın en önemli noktalarından biri burada. Yargıtay, kiracının ileri sürdüğü fazla ödemenin gerçekten yapılıp yapılmadığını veya hangi miktarın iade edilmesi gerektiğini kendisi belirlemiyor. Yerel mahkemenin uyuşmazlığın esasını incelemesi ve tarafların sunduğu delilleri değerlendirmesi gerektiğini söylüyor” ifadelerini kullandı.
Dolayısıyla kiracının öncelikle fazla ödeme yaptığını ortaya koyması ve iddiasını destekleyen delilleri sunması gerektiğini belirten Aydın, her kira uyuşmazlığının kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
FAZLA KİRA ÖDEMESİ NASIL İSPATLANABİLİR?
Kira ilişkilerinde ödeme belgelerinin ve taraflar arasındaki yazışmaların önem taşıyabileceğini belirten Aydın, kiracıların yaptıkları ödemeleri mümkün olduğunca belgeli şekilde gerçekleştirmelerinin önemine dikkat çekti.
Aydın, “Kira bedellerinin banka aracılığıyla ödenmesi, açıklama kısmının mümkün olduğunca anlaşılır olması ve taraflar arasındaki yazışmaların saklanması son derece önemli. Özellikle kira bedelinde anlaşmazlık varsa, hangi ay için ne kadar ödeme yapıldığını gösteren banka kayıtları ve diğer belgeler uyuşmazlığın çözümünde önem taşıyabilir” dedi.
Tarafların yalnızca sözlü iddialarına değil, somut delillere de bakılacağını belirten Aydın, kira sözleşmesinin de değerlendirmede temel belgelerden biri olduğunu ifade etti.
HÂKİM DAVANIN ADINA DEĞİL, GERÇEK TALEBE Mİ BAKACAK?
Yargıtay kararının önemli bir başka yönünün de hâkimin hukuki nitelendirme yapma görevi olduğuna ilişkin olduğunu belirten Aydın, tarafların davaya verdikleri hukuki isimle mahkemenin bağlı olmadığını söyledi.
Aydın, “Taraflar olayları ve taleplerini ortaya koyar. Ancak bu olayların hangi hukuki düzenleme kapsamında değerlendirileceğini belirlemek hâkimin görevidir. Yargıtay da bu kararda, hâkimin tarafın ileri sürdüğü hukuki sebebe bağlı olmadığını açıkça ortaya koyuyor” dedi.
Bu nedenle bir davanın yanlış hukuki isimlendirme nedeniyle, uyuşmazlığın esası incelenmeden reddedilmesinin doğru olmayacağını belirten Aydın, somut olayın ve delillerin değerlendirilmesinin gerektiğini söyledi.
EV SAHİBİNDEN FAZLA KİRA ALINDIYSA NE OLACAK?
Kiracının sözleşmede veya hukuki sınırlar içerisinde olması gerekenden daha fazla kira ödediğini ileri sürmesi halinde, bu ödemenin hukuki dayanağının incelenmesi gerektiğini belirten Aydın, her olayda ayrı değerlendirme yapılacağını vurguladı.
Aydın, “Öncelikle kira sözleşmesine, tarafların yaptığı anlaşmalara, ödeme kayıtlarına ve kira bedellerinin hangi şekilde belirlendiğine bakılması gerekir. Gerçekten hukuki sebep olmaksızın fazla bir tahsilat yapılmışsa, bunun iadesine ilişkin alacak talebi gündeme gelebilir. Ancak bunun varlığı ve miktarı delillerle ortaya konulmalıdır” diye konuştu.
YARGITAY'IN KARARI KİRALARLA İLGİLİ DAVALARI NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Kararın, özellikle kiracının geçmiş dönemlerde fazla kira ödediğini ileri sürdüğü uyuşmazlıklarda mahkemelerin hukuki nitelendirme yaparken daha dikkatli olması gerektiğini gösterdiğini belirten Aydın, kararın esas olarak usule ve hukuki nitelendirmeye ilişkin olduğunu söyledi.
Aydın, “Yargıtay burada kiracının iddiasını kabul etmiş değil; mahkemenin davayı yanlış hukuki nitelendirme nedeniyle reddetmesini doğru bulmuyor. Dolayısıyla bundan sonra yapılması gereken, fazla ödeme iddiasının gerçekten mevcut olup olmadığını ve varsa miktarını somut deliller üzerinden ortaya koymak” değerlendirmesinde bulundu.
KİRACILAR HANGİ BELGELERİ SAKLAMALI?
Aydın, kira uyuşmazlığı yaşayan kiracılara özellikle şu belgeleri saklamalarını önerdi:
- Kira sözleşmesi
- Banka üzerinden yapılan kira ödemelerine ilişkin dekontlar
- Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin yazışmalar
- Ev sahibiyle yapılan mesajlaşmalar
- Ödeme ve kira artışlarına ilişkin belgeler
- Varsa icra takipleri ve tebligatlar
Aydın, “Kira ilişkilerinde belge düzeni çok önemli. Kiracı da ev sahibi de yaptığı ödemeleri ve anlaşmaları mümkün olduğunca yazılı ve belgeli hale getirmeli. Bir uyuşmazlık ortaya çıktığında mahkemenin önündeki en önemli unsurlardan biri bu kayıtlar olacaktır” dedi.
YARGITAY KARARI NEYİ DEĞİŞTİRDİ?
Av. Hasan Basri Aydın, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin kararını özetlerken, fazla kira ödediğini iddia eden kiracının talebinin sırf “istirdat davası şartları oluşmadı” denilerek reddedilemeyeceğini, mahkemenin olayın gerçek hukuki niteliğini belirleyerek fazla ödeme yapılıp yapılmadığını deliller üzerinden incelemesi gerektiğini vurguladı.
Aydın, “Bu karar kiracıya otomatik bir iade hakkı tanımıyor; fakat fazla ödeme iddiasının doğru hukuki çerçevede ve delilleri incelenerek değerlendirilmesinin önünü açıyor. Bu nedenle kira ödemelerine ilişkin belgelerin korunması ve uyuşmazlık halinde hukuki sürecin somut olay üzerinden yürütülmesi büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
