29 Ekim Cumhuriyet Bayramı yaklaşırken Türkiye'nin farklı noktalarında kutlamalar için hazırlıklar sürüyor. Konserler, kalabalık etkinlikler, havai fişekler ve yüksek sesli gösteriler, vatandaşlar için kutlama atmosferi oluştururken evcil hayvanlar açısından farklı bir deneyime dönüşebiliyor. Özellikle ani ve yüksek sesler, bazı kedi ve köpeklerde yoğun korku, titreme ve kaçma davranışlarına neden olabiliyor. Hayvan sahiplerinin ise kutlama başlamadan önce alabilecekleri basit önlemler bulunuyor. Peki, 29 Ekim'de kedi ve köpekler yüksek sesten nasıl korunabilir? Korkan bir hayvana nasıl yaklaşılmalı?
TÜRKİNFORM'a evcil hayvan sağlığı ve davranış değişiklikleri hakkında değerlendirmelerde bulunan Veteriner Hekim Alperen Yüksel, hayvanların günlük alışkanlıklarında ortaya çıkan değişikliklerin dikkatle takip edilmesi gerektiğini belirtiyor. Özellikle yüksek ses karşısında görülen ani davranış değişiklikleri, evcil hayvanların yaşadığı stresin anlaşılmasında önemli işaretler arasında bulunuyor.
YÜKSEK SESLER KEDİ VE KÖPEKLERİ NEDEN KORKUTUYOR?
Kedi ve köpekler, çevrelerindeki sesleri insanlardan farklı biçimde algılayabiliyor.
Özellikle aniden ortaya çıkan, yüksek şiddetli ve kaynağı tahmin edilemeyen sesler, bazı hayvanlarda korku tepkisini harekete geçirebiliyor.
Havai fişek patlamaları, gök gürültüsü ve benzeri sesler, evcil hayvanların kontrol edemedikleri bir tehdit algılamasına neden olabiliyor.
Cornell Üniversitesi Veteriner Fakültesinin bilgilendirmesine göre, köpeklerde yüksek ses korkusu hafif huzursuzluktan yoğun paniğe kadar farklı düzeylerde görülebiliyor.
Ancak bütün kedi ve köpeklerin aynı seslere aynı tepkiyi vermesi beklenmiyor.
Hayvanın geçmiş deneyimleri, yaşı, genel sağlık durumu ve seslere karşı duyarlılığı, korku tepkisinin şiddetini etkileyebiliyor.
KORKAN KEDİ VE KÖPEKLER HANGİ BELİRTİLERİ GÖSTERİYOR?
Yüksek sesten korkan hayvanlarda farklı davranış değişiklikleri ortaya çıkabiliyor.
Köpeklerde titreme, hızlı soluma, aşırı salya üretimi, sürekli havlama veya sızlanma, bir noktadan diğerine gidip gelme ve kaçmaya çalışma görülebiliyor.
Bazı köpekler kapıya yönelirken bazıları da mobilyaların altına saklanmaya çalışabiliyor.
Kedilerde ise saklanma, huzursuzluk, normalden az yemek yeme, miyavlamada değişiklik veya çevreyle iletişimi azaltma gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Veteriner Hekim Alperen Yüksel, evcil hayvanlarda günlük davranışların bilinmesinin ve normalden farklı durumların takip edilmesinin önemine dikkat çekiyor.
Özellikle daha önce sakin olan bir hayvanın bir anda yoğun şekilde saklanmaya veya kaçmaya çalışması, yaşadığı korkunun belirtilerinden biri olabiliyor.
Ancak her davranış değişikliğinin yalnızca korkudan kaynaklandığı düşünülmemeli. Devam eden veya ağır belirtiler başka sağlık sorunları açısından da değerlendirilmeli.
29 EKİM KUTLAMALARINDAN ÖNCE NE YAPILMALI?
Yüksek sesli etkinliklerin yapılabileceği günlerde hazırlıkların kutlama başlamadan önce tamamlanması önem taşıyor.
Özellikle köpeklerin günlük yürüyüşlerinin mümkünse kalabalık ve gürültünün artacağı saatlerden önce yapılması, dışarıda yüksek sese maruz kalma riskini azaltabiliyor.
Hayvanın evde kendisini güvende hissettiği bir alanın hazırlanması da yardımcı olabiliyor.
Bu alan, mümkün olduğunca dışarıdan gelen seslerin az duyulduğu, hayvanın alışık olduğu bir oda olabilir.
Yatağı, battaniyesi, su kabı ve sevdiği oyuncaklar bu alanda bulundurulabiliyor.
Ancak hayvanın hiç alışık olmadığı bir taşıma kutusuna veya kafese zorla kapatılması, korkusunu artırabiliyor.
Amaç hayvanı bir yere hapsetmek değil, istediğinde kendisini güvende hissedebileceği bir alan sunmak.
KEDİ VE KÖPEKLERİ EVİN İÇİNDE TUTMAK NEDEN ÖNEMLİ?
Yüksek ses karşısında paniğe kapılan hayvanlar, bulundukları yerden uzaklaşmaya çalışabiliyor.
Özellikle açık kapılar, balkonlar, bahçe kapıları ve pencereler kaçış riski oluşturabiliyor.
Bu nedenle yüksek sesli etkinlikler sırasında kedi ve köpeklerin güvenli bir iç mekânda bulunması önem taşıyor.
Bahçede yaşayan hayvanlar için de koşullara uygun, kapalı ve güvenli bir alan hazırlanması gerekebiliyor.
Havai fişek veya yüksek sesli gösterilerin bulunduğu etkinliklere hayvanların götürülmemesi öneriliyor.
Korkan bir hayvanın tasmasından kurtularak kaçabileceği de unutulmamalı.
Bu nedenle kutlama saatlerinde zorunlu olarak dışarı çıkarılan köpeklerin güvenli bir tasma ve uygun ekipmanla kontrol altında tutulması gerekiyor.
PERDELERİ KAPATMAK VE MÜZİK AÇMAK İŞE YARAR MI?
Hayvanın bulunduğu odadaki pencerelerin ve perdelerin kapatılması, dışarıdaki gürültü ve ışık değişimlerinin etkisini azaltmaya yardımcı olabiliyor.
Özellikle havai fişeklerin oluşturduğu ani ışık patlamaları da bazı hayvanlarda korku tepkisini artırabiliyor.
Bu nedenle sakin bir odada perdelerin kapatılması yararlı bir önlem olabilir.
Düşük veya orta ses düzeyinde televizyon, müzik ya da beyaz gürültü açılması da dışarıdan gelen ani seslerin bir bölümünü maskeleyebiliyor.
Ancak müziğin çok yüksek sesle açılması, hayvanın rahatsızlığını artırabilir.
Her hayvanın seslere verdiği tepki farklı olduğu için kullanılan yöntemin hayvanı gerçekten rahatlatıp rahatlatmadığının gözlemlenmesi gerekiyor.
KORKAN HAYVANA SARILMAK DOĞRU MU?
Hayvan sahipleri, korkan kedi veya köpeklerini rahatlatmak amacıyla kucağına almak ya da sarılmak isteyebiliyor.
Ancak korku sırasında her hayvan aynı yakınlığı istemeyebiliyor.
Bazı hayvanlar sahiplerinin yanında bulunmaktan rahatlık duyarken bazıları yalnız kalıp saklanabilecekleri bir alan arayabiliyor.
Bu nedenle hayvanın davranışlarını dikkate almak ve istemediği fiziksel temasa zorlamamak önem taşıyor.
Özellikle saklanan bir kediyi bulunduğu yerden zorla çıkarmaya çalışmak, stresini artırabiliyor.
Köpeklerde de korku nedeniyle hırlama veya kaçınma davranışı görülebiliyor.
Hayvanın yanında sakin biçimde bulunmak, güvenliğini sağlamak ve ihtiyaç duyduğunda yakınlık kurmasına izin vermek daha uygun bir yaklaşım olabiliyor.
KORKAN HAYVANA SAKİNLEŞTİRİCİ İLAÇ VERİLİR Mİ?
Yüksek sesten yoğun biçimde etkilenen bazı hayvanlar için veteriner hekim tarafından ilaç veya farklı davranışsal destek yöntemleri değerlendirilebiliyor.
Ancak hayvan sahiplerinin kendi kararlarıyla sakinleştirici ilaç kullanması ciddi sağlık riskleri oluşturabiliyor.
Özellikle insanlar için hazırlanmış ilaçların kedi veya köpeklere verilmesi, hayvanın türüne, kilosuna ve sağlık durumuna bağlı olarak zehirlenmeye yol açabiliyor.
Veteriner Hekim Alperen Yüksel de evcil hayvanlara insan ilaçlarının bilinçsiz biçimde verilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Yüksek ses korkusu nedeniyle ilaç kullanılması gerekiyorsa uygun tedavi veteriner hekim tarafından belirlenmeli.
İlaçların ne zaman ve hangi dozda uygulanacağı da profesyonel değerlendirmeye bağlı.
Özellikle daha önce yüksek ses nedeniyle yoğun panik yaşayan hayvanların sahiplerinin, kutlama gününü beklemeden veteriner hekime danışması önem taşıyor.
EVCİL HAYVAN KORKUP KAÇARSA NE YAPILMALI?
Yüksek sesli gösteriler sırasında ortaya çıkan önemli risklerden biri de evcil hayvanların korkarak kaçması.
Paniğe kapılan bir hayvan, alışık olduğu çevreden uzaklaşabilir ve geri dönüş yolunu bulmakta zorlanabilir.
Bu nedenle hayvanların mikroçip kayıtlarının ve sahiplerine ait iletişim bilgilerinin güncel olması önem taşıyor.
Kaçma durumunda hayvanın son görüldüğü bölgenin belirlenmesi, çevredeki veteriner kliniklerine ve ilgili belediye birimlerine bilgi verilmesi yararlı olabiliyor.
Ancak kaçan hayvanı kontrolsüz biçimde kovalamak, daha fazla uzaklaşmasına neden olabiliyor.
Hayvanın davranışına uygun, güvenli bir yakalama ve yönlendirme yaklaşımının tercih edilmesi gerekiyor.
Bu nedenle kutlama öncesinde kapı ve pencere güvenliğinin kontrol edilmesi, hayvan kaybolduktan sonra alınacak önlemler kadar önem taşıyor.
YÜKSEK SES KORKUSU KALICI HALE GELEBİLİR Mİ?
Bazı kedi ve köpeklerde yüksek ses korkusu yalnızca bir etkinlik sırasında görülürken bazı hayvanlarda tekrarlayan bir sorun haline gelebiliyor.
Özellikle yoğun korku yaşayan hayvanlarda ilerleyen dönemlerde benzer seslere karşı daha hızlı ve güçlü tepkiler ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle yüksek ses korkusunun sürekli yaşandığı durumlarda veteriner hekim veya veteriner davranış uzmanından destek alınması önem taşıyor.
Seslere kontrollü biçimde alıştırma ve olumlu deneyimlerle eşleştirme gibi davranışsal yöntemler, bazı hayvanlarda yardımcı olabiliyor.
Ancak bu çalışmaların korkutucu etkinlik sırasında yüksek ses açılarak uygulanması doğru değil.
Alıştırma süreci, hayvanın kaldırabileceği çok düşük ses düzeylerinden başlayarak uzun vadeli ve kontrollü biçimde planlanmalı.
29 EKİM'DE EVCİL HAYVAN SAHİPLERİNE UYARI
Cumhuriyet Bayramı kutlamaları sırasında kalabalık etkinlikler ve yüksek sesli gösteriler yaşanabilirken evcil hayvanların bu ortamlardan farklı düzeylerde etkilenebileceği unutulmamalı.
Özellikle ani seslere karşı duyarlı kedi ve köpeklerin güvenli bir alanda tutulması, korku belirtilerinin takip edilmesi ve kaçma riskinin azaltılması önem taşıyor.
Veteriner Hekim Alperen Yüksel'in evcil hayvanlarda davranış değişikliklerinin izlenmesine ve bilinçsiz ilaç kullanımından kaçınılmasına ilişkin uyarıları, kutlama dönemlerinde de dikkate alınması gereken temel sağlık konularına işaret ediyor.
Hayvanların güvenliğini sağlamak için kutlama saatlerini beklemek yerine önceden hazırlık yapılması, hem korku tepkisinin hem de olası kazaların önlenmesine yardımcı olabiliyor.
