ABD ile İran arasında aylardır devam eden çatışma ve diplomasi trafiğinde tansiyon yeniden yükseldi. Washington’ın Orta Doğu’ya ilave askeri güç göndermeyi değerlendirdiği belirtilirken, İran tarafında da olası bir ABD saldırısına karşı askeri hazırlıkların artırıldığı bildiriliyor.
Taraflar arasında diplomatik girişimler sürse de kalıcı bir anlaşmaya henüz ulaşılamadı. İran’ın ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda şartlar sunduğu, ancak Washington ile Tahran arasında bu konuda uzlaşma sağlanamadığı aktarılıyor.
ABD’NİN BÖLGEDEKİ HAZIRLIĞI DİKKAT ÇEKİYOR
ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını genişletme ihtimali, bölgedeki gerilimin yeniden tırmanabileceği endişelerini artırdı.
Güncel haberlere göre Washington’ın bölgeye üçüncü bir uçak gemisiyle birlikte yaklaşık 9 bin ila 10 bin ilave asker göndermesi gündemde. Böyle bir konuşlanmanın ABD yönetimine olası gelişmelere karşı daha geniş askeri seçenekler sağlayabileceği değerlendiriliyor.
İran tarafında ise ABD’nin olası yeni saldırısına daha kapsamlı bir karşılık verilmesi için hazırlık yapıldığı bildiriliyor. Tahran’ın askeri seçeneklerini gözden geçirdiği belirtilirken, diplomatik temasların tamamen sona ermediği de aktarılıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI NEDEN KRİTİK?
ABD-İran geriliminde en fazla dikkat çeken başlıklardan biri Hürmüz Boğazı. Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan bu stratejik su yolu, küresel enerji taşımacılığının önemli güzergahlarından biri.
Reuters'ın verilerine göre eylül ayında Hürmüz üzerinden LNG taşımacılığı, savaşın başladığı şubat ayından bu yana aylık bazda en yüksek seviyeye ulaştı. Boğazdan normal şartlarda dünya petrol ve LNG taşımacılığının yaklaşık beşte biri geçiyor.
Bu nedenle bölgede yaşanabilecek yeni bir çatışma ya da deniz trafiğinde meydana gelebilecek ciddi bir aksama, yalnızca Orta Doğu'yu değil küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyebilir.
PETROL FİYATLARI YAKINDAN İZLENİYOR
Gerilimdeki her yeni gelişme enerji piyasalarında da karşılık buluyor. ABD'nin bölgeye daha fazla askeri güç göndereceğine ilişkin haberlerin ardından Brent petrolünün 1 Ekim'de yüzde 4'ten fazla yükseldiği bildirildi.
Sonraki gelişmelerde ise acil durum rezervlerinin devreye alınmasıyla petrol fiyatlarında geri çekilme görüldü. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, G7 ülkelerinin toplam 100 milyon varillik petrol ve motorin rezervini piyasaya sunma kararının ardından fiyatların düşmeye başladığını açıkladı.
Enerji piyasalarındaki hareketlilik, ABD-İran geriliminin yalnızca askeri ve diplomatik boyutla sınırlı kalmadığını da gösteriyor.
KRİZİN SEYRİNİ HÜRMÜZ BELİRLEYEBİLİR
Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerden henüz kalıcı bir sonuç çıkmış değil. İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve çatışmaların sona erdirilmesine ilişkin koşullar öne sürerken, ABD yönetimi bu öneriye olumlu yaklaşmadı.
Bölgede askeri hareketliliğin devam etmesi, diplomatik çözüm arayışlarının ise sonuçsuz kalması nedeniyle gözler Hürmüz Boğazı'na çevrilmiş durumda.
Önümüzdeki süreçte Washington ile Tahran arasındaki temasların yeniden canlanıp canlanmayacağı ve Hürmüz'deki deniz trafiğinin nasıl şekilleneceği, hem bölgesel güvenlik hem de küresel enerji piyasaları açısından belirleyici olacak.
