Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi Mihriban Aliyeva, Nahçıvan kentindeki Mümine Hatun Türbesi’nde devam eden restorasyon ve koruma çalışmalarını inceledi. Çalışmaları yürüten uzmanlar, tarihi yapının mevcut durumu ve restorasyon sürecinde gelinen aşama hakkında bilgi verdi.
RESTORASYON ÇALIŞMALARI DEVAM EDİYOR
Türbedeki çalışmalar, “Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nin 2023-2027 Sosyo-Ekonomik Kalkınma Devlet Programı” kapsamında yürütülüyor. Program, bölgedeki tarihi ve mimari eserlerin durumunun değerlendirilmesini, ihtiyaç duyulan yapılarda restorasyon ve koruma çalışmalarının gerçekleştirilmesini öngörüyor.
Yerel ve yabancı uzmanların 2023-2025 yılları arasında yaptığı incelemeler sonucunda Mümine Hatun Türbesi’nde kapsamlı müdahaleye ihtiyaç bulunduğu belirlendi. Bunun üzerine 2025 yılında yapının restorasyonu ve korunmasına ilişkin özel karar alındı.
12. YÜZYILDAN GÜNÜMÜZE ULAŞTI
Azerbaycan mimarisinin önemli eserlerinden biri olan Mümine Hatun Türbesi, 1186 yılında mimar Acemi Nahçıvani tarafından inşa edildi. Tarihi kaynaklara göre yapı, Atabeyler Mimari Kompleksi’nin bir parçasıydı ve kompleks içerisinden günümüze ulaşan tek eser olma özelliğini taşıyor.
Türbenin ilk inşa edildiğinde 34 metre yüksekliğinde olduğu, ancak dış çatısının yaklaşık 8 metrelik bölümünün zaman içerisinde yıkılması nedeniyle günümüzde yüksekliğinin yaklaşık 26 metreye düştüğü belirtiliyor. Yapı, yer altı ve yer üstü olmak üzere iki ana bölümden oluşuyor.
ULUSLARARASI UZMANLAR ÇALIŞMALARA KATILIYOR
Tarihi yapının mimari özellikleri ve korunmasının taşıdığı önem nedeniyle restorasyon çalışmalarında bu alanda deneyimli Avusturyalı bir şirketle anlaşma yapıldı. Çalışmalar öncesinde yapının mevcut durumu ayrıntılı şekilde incelenerek ölçüm ve araştırmalar gerçekleştirildi.
Restorasyon kapsamında türbenin çatısının yeniden oluşturulması, yapıda mevcut eğimin ölçülerek düzenli şekilde takip edilmesi ve suyun yapıya zarar vermesini önlemek amacıyla drenaj sistemi kurulması gibi çalışmalar yürütülüyor.
UNESCO’NUN GEÇİCİ MİRAS LİSTESİNDE
Mümine Hatun Türbesi, 2001 yılında dünya öneme sahip mimari anıt statüsüyle Azerbaycan’da devlet koruması altına alındı. Tarihi eser, 1998 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde de bulunuyor.
Özgün mimari yapısı ve süslemeleriyle öne çıkan türbe, yalnızca Nahçıvan’ın değil, Azerbaycan’ın Orta Çağ mimari mirasının önemli örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
TARİHİ MİRASIN GELECEK NESİLLERE AKTARILMASI HEDEFLENİYOR
Yürütülen restorasyon projesiyle tarihi yapının özgün mimari özelliklerinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amaçlanıyor. Çalışmalar aynı zamanda Mümine Hatun Türbesi’nin kültürel ve turistik değerinin daha geniş kitlelere tanıtılmasını hedefliyor.
Restorasyon tamamlandığında, 12. yüzyıldan günümüze ulaşan yapının korunmasının güçlendirilmesi ve Nahçıvan’ın tarihi mirası içindeki öneminin daha görünür hale getirilmesi bekleniyor.
