Anne ve babalar arasında yaşanan anlaşmazlıklar aile hayatının zaman zaman karşılaşılan sorunları arasında bulunuyor. Ancak tartışmaların sıklaşması, bağırma ve tehditlerin günlük yaşamın parçası hâline gelmesi, çocukların kendilerini güvende hissetmelerini zorlaştırabiliyor. Özellikle küçük yaştaki çocuklar, ebeveynleri arasındaki gerginliğin nedenini tam olarak anlayamasalar da evdeki huzursuzluktan etkilenebiliyor. TÜRKINFORM'a konuşan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Betül Ulukol, çocukların ihmal ve duygusal örselenme karşısında her zaman açık belirtiler göstermeyebileceğine dikkat çekerek ailelerin davranış değişikliklerini önemsemesi gerektiğini vurguladı.
ANNE VE BABANIN TARTIŞMASI ÇOCUĞU ETKİLER Mİ?
Çocukların sağlıklı gelişiminde aile içerisindeki güvenli ve destekleyici ortam önemli rol oynuyor.
Anne ve babanın zaman zaman fikir ayrılığı yaşaması, tek başına çocuğun psikolojik açıdan zarar göreceği anlamına gelmiyor. Ancak sık tekrarlanan, yoğun ve çözümsüz kalan tartışmalar çocukların duygusal güvenliklerini olumsuz etkileyebiliyor.
İngiltere hükümetinin ebeveyn çatışmalarına ilişkin değerlendirmelerine göre sürekli ve şiddetli aile içi anlaşmazlıklar, çocuklarda ruh sağlığı sorunları, davranış değişiklikleri ve okul hayatında güçlük yaşanması riskini artırabiliyor.
PROF. DR. BETÜL ULUKOL'DAN AİLELERE UYARI
TÜRKINFORM'a çocukların korunması ve gelişimleri hakkında değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Betül Ulukol, çocukların yaşadıkları olumsuz deneyimleri her zaman sözlü olarak ifade edemeyebildiğine dikkat çekti.
Ulukol, çocuklarda ortaya çıkan ani davranış değişikliklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Özellikle içine kapanma, davranışlarda belirgin farklılaşma veya alışılmışın dışında tepkiler gösterme gibi durumlar, çocuğun yaşadığı güçlüklerin anlaşılması açısından önem taşıyabiliyor.
Ancak Ulukol'un da çocuk koruma alanındaki değerlendirmelerinde vurguladığı gibi, tek bir davranış değişikliğinin kesin bir ihmal veya istismar göstergesi olarak değerlendirilmesi doğru değil.
ÇOCUKLAR ANNE VE BABASININ KAVGASINDAN KENDİNİ SORUMLU TUTABİLİR Mİ?
Özellikle küçük yaştaki çocuklar, aile içerisinde yaşanan tartışmaların nedenlerini anlamakta zorlanabiliyor.
Bazı çocuklar ebeveynleri arasındaki anlaşmazlıkların kendilerinden kaynaklandığını düşünebiliyor veya ailedeki sorunları çözmek zorunda hissedebiliyor.
Bu durum, çocukların yaşlarına uygun olmayan sorumluluklar üstlenmelerine ve yoğun kaygı yaşamalarına neden olabiliyor.
UNICEF, ebeveynler arasında sık yaşanan tartışmaların çocuklarda stres oluşturabileceğine ve kendilerini güçsüz, savunmasız veya ihmal edilmiş hissetmelerine yol açabileceğine dikkat çekiyor.
AİLE İÇİNDEKİ GERGİNLİK ÇOCUKLARIN DAVRANIŞLARINA YANSIYABİLİR
TÜRKINFORM'a konuşan Prof. Dr. Betül Ulukol, çocukların yaşadıkları olumsuz durumları her zaman aileleriyle paylaşamayabileceklerini belirtti.
Ulukol, özellikle korku, utanç ve suçlanma endişesinin çocukların bazı deneyimlerini anlatmalarını zorlaştırabildiğine dikkat çekti.
Ebeveynler arasındaki yoğun çatışmalarla karşılaşan çocuklarda da uyku sorunları, kaygı, huzursuzluk veya okul hayatında güçlükler görülebiliyor.
Ancak bu belirtilerin farklı nedenlerden de kaynaklanabileceği unutulmamalı. Bu nedenle davranış değişikliklerinin tek başına yorumlanması yerine çocuğun genel yaşam koşullarının değerlendirilmesi önem taşıyor.
ÇOCUĞUN YANINDA HİÇ TARTIŞMAMAK MI GEREKİYOR?
Aile içerisinde her zaman aynı fikirde olmak mümkün değil. Önemli olan, anlaşmazlıkların nasıl ifade edildiği ve çözüme kavuşturulduğu.
Ebeveynlerin birbirlerini aşağılamadan, tehdit etmeden ve şiddete başvurmadan farklı görüşlerini dile getirmeleri, çocukların anlaşmazlıkların sağlıklı biçimde çözülebileceğini öğrenmelerine yardımcı olabiliyor.
Buna karşılık sürekli bağırma, hakaret ve korkutma içeren davranışlar çocuklar açısından güvensiz bir ortam oluşturabiliyor.
Özellikle çocuğun ebeveynlerden birinin tarafını tutmaya zorlanmaması ve yetişkinler arasındaki anlaşmazlıklarda arabulucu rolüne sokulmaması gerekiyor.
ÇOCUKLARLA NASIL KONUŞULMALI?
Prof. Dr. Betül Ulukol, çocukların yaşadıkları rahatsız edici deneyimleri anlattıklarında yetişkinlerin vereceği tepkinin önemine dikkat çekiyor.
Ulukol, çocuğun anlattıklarının küçümsenmemesi, suçlayıcı bir yaklaşım sergilenmemesi ve güvenli bir iletişim ortamı oluşturulması gerektiğini vurguluyor.
Aile içindeki bir tartışmaya tanık olan çocuklara da yaşlarına uygun bir açıklama yapılması ve yaşanan anlaşmazlıktan kendilerinin sorumlu olmadığının anlatılması önem taşıyor.
Sürekli çatışmaların yaşandığı ailelerde ise ebeveynlerin kendi iletişim sorunları için profesyonel destek alması, çocuğun psikolojik durumunun da gerektiğinde uzmanlar tarafından değerlendirilmesi öneriliyor.
Çocukların sağlıklı gelişiminde yalnızca fiziksel ihtiyaçlarının karşılanması değil, kendilerini duygusal açıdan güvende hissedebilecekleri bir aile ortamının oluşturulması da büyük önem taşıyor.
