Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Banka Kredileri Eğilim Anketi'nin 2026 üçüncü çeyrek sonuçlarını 2 Ekim'de yayımladı. Ankette bankaların kredi yöneticileri, kredi onayında kullandıkları kuralları ve müşterilerden gelen talebi değerlendiriyor. Bankaların yanıtlarına göre şirketlere açılan kredilerde temmuz-eylül döneminde kurallar sıkı kalmaya devam etti, ancak sıkılaşmanın şiddeti azaldı. Bankalar ekim-aralık döneminde yönün tersine dönmesini ve şirket kredilerinde koşulların gevşemesini bekliyor.
TCMB ANKETİNDE KOBİ VE TL KREDİLERİ ÖNE ÇIKTI
Üçüncü çeyrekte KOBİ'lere yönelik kredilerde sınırlı da olsa gevşeme başladı. Büyük şirketlerde ise kurallar sıkı kalmayı sürdürdü, sıkılaşmanın etkisi zayıfladı. Hem kısa hem uzun vadeli kredilerde bankalar koşulları yumuşattı. Türk lirası cinsinden kredilerde gevşeme görülürken döviz cinsi kredilerde temkinli tutum azalarak devam etti.
Son çeyrek beklentileri daha geniş bir esnemeye işaret ediyor. Bankalar KOBİ ve TL kredilerinde gevşemenin hız kazanmasını, büyük şirket kredilerinde ise sıkı tutumun yerini gevşemeye bırakmasını öngörüyor. Döviz kredilerinde de sınırlı bir yumuşama bekleniyor.
TCMB, 1 Ekim'de KOBİ'lere açılan TL kredilerde 8 haftalık büyüme sınırını yüzde 4,5'ten yüzde 5'e çıkarmıştı. Yıla yayıldığında yeni sınır, bankaların KOBİ kredi stokunu yaklaşık yüzde 37 artırmasına imkan tanıyor. Önceki sınırda bu oran yüzde 33 düzeyindeydi.
Şirket kredilerinin fiyatlamasında ise ayrışma görüldü. Ortalama kredilerde bankaların kar marjı azaldı, riskli müşterilere açılan kredilerde marj sınırlı biçimde arttı. Kredi tutarı, limit ve teminat şartları sıkılaşırken faiz dışındaki ücret ve komisyonlarda bankalar daha esnek davrandı.
KONUT KREDİSİNDE ONAY KURALLARI ZORLAŞTI
Bireysel tarafta en belirgin değişim konut kredisinde yaşandı. Bankalar ev kredisinde onay kurallarını önceki çeyreğe göre daha sert biçimde sıkılaştırdı. Hem ortalama hem riskli konut kredilerinde kar marjları belirgin şekilde yükseldi. İhtiyaç kredilerinde sıkılaşma azalarak sürdü, taşıt kredilerinde koşullar değişmedi.
Konut ve taşıt kredisine olan talep üçüncü çeyrekte azalmaya devam etti, taşıt tarafında düşüşün hızı yavaşladı. Bankalar konut kredisi talebini azaltan başlıca etkenin müşterilerin alternatif finansman yollarına yönelmesi olduğunu belirtti. Taşıt kredisinde buna araç piyasasına dair beklentiler eklendi. İhtiyaç kredisinde ise tüketici güveni talebi destekledi ve sınırlı bir artış görüldü.
Ekim-aralık döneminde bireysel kredilerin onay kurallarında belirgin bir değişiklik beklenmiyor. Bankalar taşıt kredisi talebindeki düşüşün hızlanacağını, konut ve ihtiyaç kredisi talebinin ise yatay seyredeceğini öngörüyor.
TÜİK verilerine göre ağustosta satılan 127 bin 410 konutun 22 bin 131'i ipotekli satış oldu. Hesaplamaya göre kredili alımların toplam satış içindeki payı yüzde 17,4 düzeyinde kaldı.
ŞİRKETLERİN KREDİ TALEBİ HIZLANDI
İşletmelerin kredi talebi üçüncü çeyrekte daha güçlü arttı. Talep artışı KOBİ'lerde ve büyük şirketlerde, kısa ve uzun vadede, TL ve döviz kredilerinde aynı anda hızlandı. Bankalara göre talebi en çok borçların yeniden yapılandırılması, stok artırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı yukarı çekti.
Son çeyrekte şirketlerin kredi talebinin artmaya devam etmesi bekleniyor. Kısa vadeli ve TL kredilerde talep artışının güçlenmesi, uzun vadeli ve döviz kredilerinde ise yavaşlaması öngörülüyor.
Bankaların kaynak tarafında yurt içi fonlama koşulları gevşedi, yurt dışından kaynak bulma şartları ise sıkı kalmayı sürdürdü. Yurt dışı fonlamanın maliyeti bu sıkılığın başlıca nedeni oldu. TCMB politika faizini 10 Eylül'de yüzde 37'de sabit tutmuştu. HSBC, yıl sonuna kadar 200 baz puanlık indirim beklediğini açıklamıştı.
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
