Terör örgütü PKK'nın feshi ve silahsızlanma sonrasında uygulanacak hukuki mekanizmaları belirleyen "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun", TBMM Genel Kurulu'nda 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edildi. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 12 maddelik düzenleme; soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesinden infaz düzenlemelerine, 8 üyeli kuruldan Meclis İzleme Komisyonu'na kadar sürecin hukuki çerçevesini belirledi.
Yasa, terör örgütü PKK/KCK ve buna bağlı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesinin ardından uygulanacak mekanizmaları düzenliyor. Düzenlemede genel ifadeler yerine doğrudan "PKK/KCK terör örgütü ve bununla bağlantılı her türlü oluşum" tanımı kullanıldı. Yasa; örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma, örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve örgüt lehine işlenen Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçları içeriyor.
BAZI SUÇLAR AÇIKÇA KAPSAM DIŞI BIRAKILDI
Düzenlemenin en kritik başlıklarından biri istisnalar oldu. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar kapsam dışında bırakıldı.
SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMALAR ERTELENECEK
Yasanın 3. maddesi, belirli suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini düzenliyor. Buna göre üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 10 yıl süreyle ertelenecek. Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ve suçun ispatına yarayan deliller de erteleme süresi boyunca muhafaza edilecek. Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde ise erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek.
Yasa yalnızca devam eden soruşturma ve kovuşturmaları değil, kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazını da kapsıyor. Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı 5 yıl süreyle ertelenecek. Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle ertelenecek. Bu düzenlemeden örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçlarından mahkum olanlar ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan mahkum olanlar yararlanamayacak.
YENİDEN SUÇ İŞLEYEN İÇİN ERTELEME SONA ERECEK
Erteleme süresi içerisinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak. Bu durumda soruşturma ve kovuşturmaya devam edilecek. Mahkumiyet halinde verilen cezanın infazı ertelenmeyecek ve mahkumiyet hükmünün tüm sonuçları doğacak. Belirlenen süre herhangi bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa, soruşturma veya kovuşturma bakımından düşme ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilecek. Ertelenen ceza bakımından ise ceza infaz edilmiş sayılacak.
CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI BAŞKANLIĞINDA 8 KİŞİLİK KURUL OLUŞTURULACAK
Sürecin takibi ve koordinasyonu için Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu oluşturulacak. Kurulda Cumhurbaşkanı Yardımcısının yanı sıra Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak. Kurul gerektiğinde alt komisyonlar oluşturabilecek ve bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcileri ile gerekli gördüğü kişileri toplantılara davet edebilecek.
MECLİS'TE AYRI İZLEME KOMİSYONU KURULACAK
Yasa kapsamında TBMM bünyesinde ayrıca İzleme Komisyonu kurulacak. Komisyon, yürütülen faaliyetleri izleyecek ve tavsiyelerde bulunabilecek. Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu da çalışmalarına ilişkin TBMM'yi düzenli olarak bilgilendirecek. Yasanın dikkat çeken maddelerinden biri de yeni soruşturmalarla ilgili düzenleme oldu. Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce işlenmiş olup yasa kapsamına giren suçlar nedeniyle bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yürütülmesi Kurulun iznine bağlı olacak.
6 AY İÇİNDE BAŞVURU ŞARTI
Yasadan yararlanmak isteyenler için de süre sınırı getirildi. Düzenlemeden yararlanmak isteyen kişilerin, MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasını takip eden 6 ay içinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı olarak başvurması gerekiyor. Düzenleme, belirli koşulların oluşması halinde hak yoksunluklarının kaldırılmasının da önünü açıyor. Beş yıllık erteleme kararı verilen kişiler bakımından karar tarihinden itibaren 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararı verilenler bakımından ise 3 yıl geçmesi gerekiyor. Bu sürelerin ardından Kurul tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda, doğan hak yoksunluklarının kaldırılması ilgili yargı mercilerinden talep edilebilecek.
SİLAH VE MALZEMELER KAYIT ALTINA ALINACAK
Yasa kapsamında örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak. Bu uygulamanın usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
“AF NİTELİĞİNDE DEĞİL” VURGUSU
Düzenlemenin gerekçesinde yasanın genel af niteliğinde olmadığı özellikle vurgulandı. Gerekçede, “Teklif, mahkumiyet hükümlerini ortadan kaldıran, suçların hukuki niteliğini değiştiren veya ceza sorumluluğunu sona erdiren bir düzenleme niteliğinde değildir. Devam eden soruşturma ve kovuşturma süreçleri ile kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri bütün hukuki sonuçlarıyla varlığını korumaktadır.” ifadeleri kullanıldı. Gerekçede ayrıca teklifin, “ceza adalet sistemi ile infaz hukukuna ilişkin sınırlı ve koşullu bir kanuni düzenleme” niteliğinde olduğu belirtildi.
'SÜREÇ' NASIL BUGÜNE GELDİ?
Çerçeve Yasa'nın arkasındaki siyasi ve hukuki süreç 1 Ekim 2024'te TBMM'de başlayan temaslarla hız kazandı.
22 Ekim 2024'te MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, teröristbaşı Abdullah Öcalan'a ilişkin "Umut Hakkı" tartışmasını gündeme taşıdı ve TBMM DEM Parti Grubu'nda konuşma çağrısı yaptı.
28 Aralık 2024'te DEM Parti heyetinin İmralı görüşmesiyle temaslar yeni bir aşamaya taşındı.
27 Şubat 2025'te teröristbaşı Öcalan'ın terör örgütü PKK'ya kongreyi toplayarak silah bırakma ve kendisini feshetme çağrısı kamuoyuna açıklandı.
5-7 Mayıs 2025'te toplanan terör örgütü PKK 12. Kongresi, örgütsel yapının feshedilmesi ve silahlı mücadelenin sonlandırılması yönünde karar aldı. 12 Mayıs 2025'te ise fesih kararı kamuoyuna duyuruldu.
11 Temmuz 2025'te Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ndeki Dukan kentinde düzenlenen törende 30 kişilik terör örgütü PKK'lı grubun silahlarını imha ettiği bildirildi.
14 Ağustos 2025'te TBMM bünyesinde Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu kuruldu. Komisyonun çalışmaları, hazırlanan rapor ve sonraki teknik taslakların ardından Çerçeve Yasa teklifi 5 Ağustos 2026'da TBMM Başkanlığı'na sunuldu.
8 Ağustos 2026'da Adalet Komisyonu'nda kabul edilen 12 maddelik teklif, 10-11 Ağustos 2026 tarihlerinde TBMM Genel Kurulu'nda görüşüldü.
Yapılan oylamada 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oy çıktı. Teklifin yasalaşmasının ardından düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
12 MADDELİK YASANIN ÖZÜ
Çerçeve Yasa; kapsam ve tanımlardan soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine, koruma tedbirlerinden kesinleşmiş cezaların infazına, yeniden suç işlenmesi halinde uygulanacak yaptırımlardan 8 üyeli koordinasyon kuruluna kadar sürecin temel mekanizmalarını belirliyor. Düzenleme ayrıca silah ve malzemelerin kayıt altına alınmasını, 6 aylık başvuru süresini, hak yoksunluklarının belirli koşullarda kaldırılmasını ve TBMM bünyesinde İzleme Komisyonu kurulmasını öngörüyor. Yasanın 11. maddesinde düzenlemenin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği, 12. maddesinde ise hükümlerinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütüleceği hükme bağlandı.
