Telefon, tablet ve bilgisayarlar artık çocukların günlük yaşamının önemli bir parçası. Derslerden oyunlara, videolardan sosyal medyaya kadar pek çok aktivite ekran başında gerçekleştiriliyor. Ancak çocukların saatler boyunca aynı pozisyonda ekrana bakması, özellikle boyun ve sırt bölgesindeki kas-iskelet sistemi açısından dikkat edilmesi gereken bir durum olarak öne çıkıyor.
“4-5 KAT YÜK BİNİYOR!”
Peki, tablet ve telefon kullanımı çocukların omurga gelişimini etkiliyor mu? Doç. Dr. Mustafa Sakar, Türkinform’a özel yanıtladı. Sakar, “Evet, ciddi ölçüde etkiliyor. Çocuklar ekrana bakarken başlarını öne eğiyor ve bu pozisyon boyun omurgasına normalin 4-5 katı yük bindiriyor. Gelişim çağında bu yükün sürekli tekrarlanması boyun lordozunun düzleşmesine, omuzların içe dönmesine ve uzun vadede omurga şeklinin bozulmasına yol açabiliyor” bilgisini paylaştı.
ASIL RİSK TELEFON DEĞİL, KULLANIM ŞEKLİ
Uzmanların dikkat çektiği temel nokta, telefon ya da tabletin tek başına omurgayı bozduğu düşüncesinden ziyade ekranın hangi pozisyonda ve ne kadar süre kullanıldığı. Çocukların telefonu kucağında tutarak başını uzun süre öne eğmesi veya yatağa, kanepeye ya da yere uzanarak ekrana bakması boyun ve sırt bölgesinde uygun olmayan postürlere neden olabiliyor. Araştırmalarda mobil cihaz kullanımının çocuklarda boyun, omuz ve üst sırt bölgesindeki yakınmalarla ilişkili olabileceği belirtiliyor. Ancak mevcut veriler, cihaz kullanımının doğrudan kalıcı yapısal omurga hasarına neden olduğunu kesin olarak göstermiyor.
ÇOCUKLARDA “KAMBUR TELEFON” POZİSYONUNA DİKKAT
Özellikle telefon kullanırken başın öne doğru düşmesi ve omuzların kapanması, uzun süre devam ettiğinde kasların daha fazla çalışmasına neden olabiliyor. Tablet kullanımına ilişkin çalışmalarda da çocukların ekran karşısında daha az nötr omurga pozisyonunda kalabildiği ve boyun-omuz kaslarında daha fazla aktivite görülebildiği ortaya konuldu. Türkiye'de 6-14 yaş grubundaki çocuklarla yapılan bir araştırmada ise günlük ekran kullanım süresi arttıkça postür skorlarının ve motor koordinasyonun daha kötü olduğu görüldü.
TABLETİ KOLTUĞA DEĞİL, MASAYA KOYUN
Çocukların ekran karşısındaki pozisyonu değiştirmek, oluşabilecek zorlanmayı azaltabilir. Uzman önerilerinde ekranın çocuğun göz hizasına yakın konumlandırılması, sırtın desteklenmesi ve ayakların yere basması önem taşıyor. Telefon veya tabletin uzun süre kucakta kullanılması yerine uygun bir masa ve destekleyici aparat kullanılması da daha doğru bir seçenek olabilir.
SADECE EKRAN SÜRESİNE DEĞİL, HAREKETE DE DİKKAT
Çocukların uzun süre ekran başında kalmasının bir başka önemli sonucu ise hareketli geçirilen zamanın azalması. Ekran karşısında geçirilen sürenin artması; oyun, spor ve fiziksel aktivitenin azalmasıyla birleştiğinde çocukların genel kas-iskelet sağlığı açısından daha önemli hale gelebiliyor. Amerikan Pediatri Akademisi de çocukların düzenli fiziksel aktivite yapmasını ve ekran kullanımının sağlıklı bir günlük yaşam düzeni içerisinde ele alınmasını öneriyor.
PEKİ EBEVEYNLER NE YAPMALI?
Çocuğun telefon veya tablet kullanımını tamamen yasaklamak yerine, ekran karşısındaki pozisyonu ve kullanım süresini düzenlemek daha önemli. Çocuk ekran kullanırken;
- Başını uzun süre öne eğmemesine,
- Sırtının destekli olmasına,
- Ekranın göz hizasına yakın tutulmasına,
- Uzun süre aynı pozisyonda kalmamasına,
- Düzenli olarak hareket edip mola vermesine
dikkat edilmesi gerekiyor.
Kısacası telefon ve tabletin kendisinden çok, çocuğun ekran karşısında geçirdiği uzun süre ve aldığı yanlış pozisyon önem taşıyor. “Telefon kullanıyor, omurgası kesin bozulur” demek doğru değil; ancak saatlerce kambur şekilde ekrana bakmak boyun, sırt ve omuz bölgesinde sorun riskini artırabilir.
