Demir eksikliği, vücudun yeterli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücresi üretmesini zorlaştırarak günlük yaşamı etkileyebiliyor. Sürekli yorgunluk, baş dönmesi, çarpıntı ve saç dökülmesi gibi şikâyetler demir eksikliğiyle ilişkili olabilse de bu belirtiler tek başına tanı koymak için yeterli olmuyor.
DEMİR EKSİKLİĞİNİN BELİRTİLERİ NELER?
Demir, vücudun oksijen taşıyan hemoglobin proteinini üretmesi için gerekli mineraller arasında yer alıyor. Demir depolarının azalması durumunda bazı kişilerde farklı belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Demir eksikliğiyle ilişkili olabilecek başlıca belirtiler şöyle sıralanıyor:
-
Sürekli yorgunluk ve halsizlik
-
Günlük aktivitelerde çabuk yorulma
-
Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü
-
Baş dönmesi ve baş ağrısı
-
Çarpıntı veya efor sırasında nefes darlığı
-
El ve ayaklarda üşüme
-
Ciltte solukluk
-
Tırnaklarda kırılma ve saç dökülmesi
-
Ağız kenarlarında çatlaklar
Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebiliyor. Demir eksikliği bazı kişilerde belirgin şikâyetlere neden olmazken bazı kişilerde günlük yaşamı etkileyen yakınmalar görülebiliyor.
DEMİR EKSİKLİĞİ HANGİ TESTLERLE ANLAŞILIR?
Demir eksikliğinin değerlendirilmesinde tam kan sayımı ve ferritin testi önemli bilgiler sağlıyor. Tam kan sayımı, kansızlık bulunup bulunmadığının değerlendirilmesine yardımcı olurken ferritin testi vücudun demir depoları hakkında bilgi veriyor.
Doktor gerekli gördüğünde serum demiri ve toplam demir bağlama kapasitesi gibi ek testler de isteyebiliyor. Sonuçlar kişinin şikâyetleri ve tıbbi öyküsüyle birlikte değerlendirilerek tanıya ulaşılabiliyor. 
DEMİR EKSİKLİĞİNİN NEDENİ ARAŞTIRILMALI
Demir eksikliği; yetersiz demir alımı, yoğun adet kanaması, gebelikte artan ihtiyaç veya sindirim sistemi kaynaklı kan kaybı gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabiliyor. Demir emilimini etkileyen bazı hastalıklar da eksikliğe yol açabiliyor.
Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda saptanan demir eksikliğinde altta yatan nedenin araştırılması önem taşıyor. Demir eksikliği yalnızca beslenmeye bağlanmamalı; gerekli durumlarda kan kaybı ve emilim sorunları açısından da değerlendirme yapılmalı.
BESLENMEDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Kırmızı et, yumurta, kuru baklagiller ve demir içeren diğer besinler günlük beslenmeye katkı sağlayabiliyor. Bitkisel kaynaklardan alınan demirin emilimi, C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketildiğinde artabiliyor. Çay ve kahvenin yemeklerle aynı zamanda tüketilmesi demir emilimini azaltabildiğinden, özellikle demir eksikliği bulunan kişilerin tüketim zamanlamasına dikkat etmesi önerilebiliyor.
Bununla birlikte, yalnızca beslenme değişikliği her durumda yeterli olmayabilir. Demir takviyelerinin gerekip gerekmediği ve kullanılacak doz, kan testleri ve hekim değerlendirmesine göre belirlenmeli. Doktor önerisi olmadan demir takviyesi kullanılması uygun değil. Sürekli yorgunluk, baş dönmesi veya çarpıntı gibi şikâyetleri bulunan kişilerin sağlık kuruluşuna başvurarak değerlendirme yaptırması gerekiyor. Bu belirtiler demir eksikliği dışında farklı sağlık sorunlarıyla da ilişkili olabiliyor.
