Birleşmiş Milletler'den dünya haritalarının kullanımını yakından ilgilendiren dikkat çekici bir karar geldi. BM Genel Kurulu, yüzyıllardır kullanılan Mercator projeksiyonunun yarattığı boyut algısının değiştirilmesi ve kıtaların gerçek büyüklüklerini daha doğru yansıtan haritaların yaygınlaştırılması yönündeki kararı kabul etti.
Togo öncülüğünde, Afrika ülkelerinin desteğiyle hazırlanan karar yapılan oylamada 164 ülkenin desteğini aldı. 6 ülke çekimser kalırken, ABD karara karşı oy veren tek ülke oldu.
MERCATOR PROJEKSİYONUNUN YARATTIĞI BOYUT FARKI GÜNDEMDE
1569 yılında Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından geliştirilen Mercator projeksiyonu, özellikle denizcilik ve navigasyon alanında uzun yıllardır kullanılıyor. Ancak bu yöntem, küre şeklindeki Dünya'nın düz bir yüzeye aktarılması sırasında özellikle kutuplara yaklaşıldıkça ciddi boyut farklılıkları oluşturuyor.
Bu nedenle kuzey ve güney kutuplarına yakın bölgeler haritalarda olduğundan çok daha büyük görünebiliyor.
Bu durumun en bilinen örneklerinden biri Afrika ve Grönland karşılaştırması. Mercator haritalarında iki bölge birbirine yakın büyüklükteymiş gibi algılanabilirken, gerçekte Afrika'nın yüzölçümü Grönland'ın yaklaşık 14 katı.
EQUAL EARTH PROJEKSİYONU ÖNE ÇIKIYOR
BM'nin kabul ettiği karar kapsamında 2018 yılında geliştirilen “Equal Earth” projeksiyonunun daha yaygın şekilde kullanılması destekleniyor.
Equal Earth, ülkelerin ve kıtaların birbirlerine göre yüzölçümlerini daha doğru göstermeyi amaçlıyor. Böylece özellikle eğitim ve kamu iletişiminde kullanılan haritalarda kıtaların büyüklüklerine ilişkin daha gerçekçi bir görünüm oluşturulması hedefleniyor.
Kararın ardından bu tür projeksiyonların okullarda, ders kitaplarında, kamu kurumlarında, medya kuruluşlarında ve dijital harita uygulamalarında daha fazla kullanılması bekleniyor.
Togo'nun da yıl sonuna kadar okullarda kullanılan coğrafya materyallerini yeni projeksiyonlara göre güncellemesinin planlandığı belirtildi.
ABD KARARA TEK BAŞINA KARŞI ÇIKTI
Oylamada ABD'nin tutumu dikkat çekti. 164 ülkenin destek verdiği karara yalnızca ABD karşı oy kullandı. 6 ülke ise çekimser kaldı.
Washington yönetiminin, girişimin yalnızca coğrafi doğruluk amacı taşımadığını ve bunun ötesinde “ideolojik” bir gündem içerdiğini savunduğu aktarıldı.
Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey ise kararın arkasındaki yaklaşımı Reuters'a yaptığı açıklamada, “Adil bir dünya, adil bir haritayla başlar” sözleriyle ifade etti.
MERCATOR HARİTALARI TAMAMEN KALDIRILMAYACAK
BM Genel Kurulu'nun aldığı karar, Mercator projeksiyonunun dünya genelinde yasaklandığı anlamına gelmiyor. Karar hukuken bağlayıcı değil ve ülkeleri mevcut haritaları kaldırmaya zorlayan bir düzenleme niteliği taşımıyor.
Ayrıca Mercator projeksiyonunun özellikle deniz ve hava navigasyonunda kullanılmasına yönelik herhangi bir yasak getirilmiyor.
Bununla birlikte karar, günlük yaşamda kullanılan dünya haritalarında kıtaların yüzölçümlerini daha doğru yansıtan projeksiyonların tercih edilmesini teşvik ediyor. Bu kapsamda Equal Earth gibi alternatiflerin eğitimden medyaya, kamu kurumlarından dijital harita teknolojilerine kadar daha geniş bir kullanım alanına ulaşması hedefleniyor.
