ABD Merkez Bankası (Fed) için yıl sonu hesapları yeniden yapılıyor. Eylülde fiyatların tahmin edilenden hızlı arttığını gösteren enflasyon verileri sonrasında piyasalar ekim toplantısından değişiklik beklemiyor. Buna karşın aralıkta 25 baz puanlık bir artışın gelebileceği değerlendirmesi ağırlık kazandı.
BENZİN ENFLASYONU YUKARI ÇEKTİ
ABD Çalışma Bakanlığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) rakamlarını dün paylaştı. Buna göre fiyatlar eylülde bir önceki aya göre yüzde 0,6 ile tahminlere uygun ve bir önceki yıla göre yüzde 3,7 ile tahminlerin üzerinde yükseldi. Aylık rakam 5 ayın ve yıllık rakam 4 ayın en yükseği oldu.
Artışın arkasında enerji fiyatları var. Benzin fiyat endeksi eylülde bir ayda yüzde 9,1 yükseldi ve bu kalem tek başına aylık TÜFE artışının yarıdan fazlasını açıkladı. Dalgalı seyreden enerji ve gıdayı dışarıda bırakan çekirdek TÜFE de aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 2,6 ile tahminleri aştı.
Çekirdek enflasyondaki bu tablo fiyat baskısının enerjinin ötesine geçtiği yorumlarına yol açtı. Dün çıkan Bej Kitap raporu da fiyat baskısının sürdüğüne ve kimi bölgelerde girdi maliyeti kaynaklı baskının yoğunlaştığına işaret etti.
DOLAR BU YILIN EN GÜÇLÜ SEVİYESİNDE
Enflasyonun hızlandığını gösteren veriler Fed'in izleyeceği yola dair beklentileri de değiştirdi. Para piyasalarında 27-28 Ekim toplantısında faizin değişmeyeceği ihtimali biraz geriledi. Uzun vadeli tahvil getirileri ise tırmandı.
Veri açıklanır açıklanmaz ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi 11 baz puan yükselişle yüzde 5,33'e ve 30 yıllık faiz 7 baz puan artışla yüzde 5,63'ü gördü. Bu faizler geçen hafta yüzde 5,37 ve yüzde 5,73 ile son 24 yılın en yüksek noktalarını test etmiş ve bu hafta bir miktar gevşemişti. Fed'den daha şahin adımlar bekleyen piyasada dolar endeksi yüzde 0,7 artışla 102,94'e tırmandı. Bu rakam endeksin bu yılki en yüksek değeri.
Analistler beklentileri aşan enflasyonun Fed'in fiyat istikrarı için sıkı politikasını beklenenden uzun sürdürmesine ve yıl kapanmadan bir kez daha artırıma gitmesine zemin hazırladığı görüşünde. Fed'in bunun için aralığı bekleyip beklemeyeceği konusunun ise hâlâ açık olduğunu söyleyen analistler de var. Faiz artışı beklentisi altın fiyatlarını da baskı altında tutuyor.
İSTİHDAM VERİSİ EKİMDE ARTIŞ İHTİMALİNİ AZALTMIŞTI
Ekimin ilk günlerinde gelen istihdam verileri ise iş piyasasında bir soğuma olduğunu ortaya koymuştu. Tarım dışı istihdam eylülde 29 bin kişiyle tahminlerin altında artmış ve işsizlik yüzde 4,2'ye yükselmişti. Önceki iki ayın istihdam rakamları da toplamda 60 bin kişi aşağı çekilmişti.
Zayıf istihdam verisi ekimde faizin yerinde kalacağı görüşünü pekiştirmişti. TÜFE sonrasında bu görüş biraz zayıflasa da hâlâ baskın senaryo olmayı sürdürüyor.
CME Group'un 14 Ekim tarihli verilerine göre ekim toplantısında faizin yüzde 3,75-4 aralığında kalma olasılığı piyasada yüzde 67 ve artırılma olasılığı yüzde 33 olarak fiyatlanıyor. Aralıktaki son toplantı için ise 25 baz puanlık artış fiyatlanıyor.
"BENZİN FİYATLARINDAKİ SERT YÜKSELİŞ, MANŞET ENFLASYONU YUKARI TAŞIDI"
ING Amerika Bölgesel Araştırma Başkanı Padhraic Garvey veriyi değerlendirdi. Garvey eylülde çekirdek enflasyonun piyasanın öngördüğünden yüksek geldiğini söyledi. Endekste en büyük ağırlığa sahip barınma kaleminin bir ayda yüzde 0,4 pahalanmasının da çekirdek veri için yukarı yönlü risk gördükleri yönündeki tahminlerini teyit ettiğini aktardı.
Garvey manşet enflasyonu yukarı iten ana etkenin benzindeki sert aylık artış olduğunu belirtti. Gıdanın yerinde saydığını ve sağlıktan eğitime ve iletişime kadar hizmet kalemlerindeki artışın daha ılımlı kaldığını ifade etti.
Fed yetkililerinin eylüldeki sıkılaştırmanın ardından yeni bir artış için acele etmediklerini söyleyen son açıklamalarını hatırlatan Garvey şöyle konuştu. "Genel tablo, Fed'i ekimde yeniden faiz artırmaya zorlayacak kadar güçlü değil. TÜFE verisinin açıklanmasının ardından faiz artışı olasılığı yükselse de bu oran hala yüzde 50'nin altında seyrediyor. Her halükarda yeni bir faiz artışı muhtemel görünüyor, bu da en azından aralık ayında bir faiz artışı görmemizi sağlayacaktır"
"DEZENFLASYON SÜRECİ UZUN ZAMAN ALABİLİR"
American Enterprise Institute Kıdemli Uzmanı Steven Kamin ise manşet enflasyondaki eylül artışının enerjiden kaynaklandığını fakat çekirdek verinin iki aydır yüzde 0,3 artıyor olmasının enerji maliyetlerindeki artışın ekonominin geri kalanına sirayet ettiğini gösterdiğini söyledi.
İran'la gerilimin yakın vadede biteceğine dair bir işaret olmadığını vurgulayan Kamin "Tüm bunlar, enerji fiyatları düştüğünde enflasyonun muhtemelen gerileyecek olmasına karşın bu sürecin uzun zaman alabileceğini gösteriyor" dedi.
Kamin bu tablonun enflasyonu hedefe geri çekme sözü veren Fed Başkanı Kevin Warsh ve Fed için zor bir durum yarattığını belirterek "Fed yetkililerinin son haftalarda gündemden çıkarmış olduğu ekim ayında faiz artırımı ihtimali, yeniden masaya gelmiş görünüyor" ifadesini kullandı.
