Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmenin yankıları sürüyor. İki liderin temasını mercek altına alan Hindistan medyası, Bakü-Yeni Delhi ilişkilerinin geleceğini değerlendirirken gözünü bir kez daha Türkiye’ye çevirdi.
Hindistan’ın NDTV kanalında gazeteci Aditi Bhaduri imzasıyla yayımlanan görüş yazısında, Yeni Delhi’nin Azerbaycan politikasında Türkiye faktörünün giderek daha önemli hale geldiği savunuldu. Analizde Ankara’nın bölgesel etkisinin Hindistan açısından bir güvenlik ve strateji meselesine dönüştüğü ileri sürüldü.
“TÜRKİYE HİNDİSTAN İÇİN STRATEJİK TEHDİT”
Hint basınındaki analizin en dikkat çekici bölümü doğrudan Türkiye’ye ilişkin değerlendirme oldu. Yazıda Türkiye’nin Hindistan açısından giderek artan bir “stratejik tehdit” haline geldiği iddia edilirken Yeni Delhi’nin bu durum karşısında Azerbaycan ile ilişkilerini kullanabileceği öne sürüldü.
Analizde, Hindistan’ın ortaya çıkan tabloyu kendi lehine çevirmeye çalışacağı belirtilerek Yeni Delhi’nin “Bakü’yü Türkiye’nin kucağından uzaklaştırmayı” deneyebileceği ifade edildi.
Bu değerlendirme, Hindistan’ın Azerbaycan ile ilişkilerini yalnızca ikili diplomasi üzerinden değil, Ankara-Bakü hattındaki stratejik ortaklık üzerinden de okumaya başladığını ortaya koydu.
HEDEFTE “TEK MİLLET, İKİ DEVLET” İLİŞKİSİ VAR
Yazıda Türkiye ile Azerbaycan arasındaki “Tek Millet, İki Devlet” anlayışına ayrıca yer verilmesi dikkat çekti.
Ankara ile Bakü arasındaki askeri, siyasi ve diplomatik ortaklığın bölgedeki dengeler üzerindeki etkisinin ele alındığı analizde, Azerbaycan-Ermenistan barış süreci ile Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin gelecekte Türkiye ve Azerbaycan arasında bazı görüş ayrılıklarına yol açabileceği öne sürüldü.
Hint basını böylece Yeni Delhi açısından olası bir fırsat alanına işaret etti. Analizin ortaya koyduğu senaryoya göre Hindistan, Ankara ile Bakü arasında oluşabilecek muhtemel farklılıkları kullanarak Azerbaycan ile ilişkilerini geliştirmeye çalışabilir.
Ancak Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler yalnızca dönemsel dış politika çıkarlarına dayanmıyor. Savunma sanayisinden enerjiye, ulaştırmadan askeri iş birliğine kadar çok geniş bir alana yayılan ortaklık, iki ülkenin bölgesel stratejilerinin temel unsurlarından biri olmayı sürdürüyor.
YENİ DELHİ’Yİ RAHATSIZ EDEN PAKİSTAN FAKTÖRÜ
Hindistan ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin önündeki en önemli sorunlardan biri ise Pakistan.
Bakü ile İslamabad arasındaki yakın ilişkiler Yeni Delhi tarafından uzun süredir dikkatle takip ediliyor. Azerbaycan’ın Keşmir konusunda Pakistan’ın yaklaşımına verdiği destek, Hindistan-Azerbaycan ilişkilerinde önemli bir anlaşmazlık başlığı oluşturuyor.
Türkiye, Azerbaycan ve Pakistan arasında son yıllarda gelişen siyasi ve askeri ilişkiler de Yeni Delhi’nin bölgesel hesaplarını doğrudan etkiliyor.
Ankara-Bakü-İslamabad üçgeninin giderek belirginleşmesi, Hindistan açısından yalnızca Pakistan ile yaşanan geleneksel rekabetin değil, Türkiye’nin Güney Asya’daki artan etkisinin de daha yakından takip edilmesine neden oluyor.
Hint basınında Türkiye’nin “stratejik tehdit” olarak tanımlanmasının arkasındaki temel unsurlardan birinin de bu tablo olduğu görülüyor.
HİNDİSTAN’IN ERMENİSTAN’A SİLAH SATIŞLARI BAKÜ’NÜN TEPKİSİNİ ÇEKTİ
Ankara-Bakü-İslamabad hattının karşısında ise Hindistan’ın Ermenistan ile geliştirdiği savunma ilişkileri bulunuyor. Yeni Delhi son yıllarda Erivan’ın önemli silah tedarikçilerinden biri haline gelirken Hint yapımı topçu, füze ve farklı savunma sistemlerinin Ermenistan’a satılması Azerbaycan tarafından tepkiyle karşılandı.
Bu nedenle Hindistan-Azerbaycan ilişkilerindeki gerilim yalnızca Keşmir meselesinden kaynaklanmıyor. Yeni Delhi’nin Güney Kafkasya’daki askeri ve stratejik tercihleri de Bakü açısından yakından takip ediliyor.
Ortaya çıkan bölgesel denklemde Türkiye-Azerbaycan-Pakistan yakınlaşmasına karşı Hindistan-Ermenistan savunma ilişkilerinin güçlenmesi dikkat çekiyor.
MODİ-ALİYEV GÖRÜŞMESİ YENİ BİR SAYFA MI?
Bütün bu anlaşmazlıklara rağmen Narendra Modi ile İlham Aliyev’in Bişkek’te gerçekleştirdiği görüşme, iki ülke arasında yeni bir diplomatik kanal açılması ihtimalini gündeme getirdi.
Hint basını görüşmeyi Bakü ile Yeni Delhi arasındaki ilişkilerin yeniden şekillendirilmesi açısından önemli bir fırsat olarak sunarken Hindistan’ın Azerbaycan’a yönelik ilgisinin arkasında yalnızca siyasi nedenler bulunmuyor.
Azerbaycan’ın Avrasya’daki ulaşım koridorları üzerindeki konumu Yeni Delhi açısından ayrıca önem taşıyor. Hindistan, Avrupa ve Avrasya pazarlarına ulaşmak amacıyla geliştirdiği bağlantı projelerinde alternatif güzergâhları çeşitlendirmeye çalışıyor.
Uluslararası Kuzey-Güney Ulaşım Koridoru bu stratejinin merkezindeki projelerden biri olurken Azerbaycan’ın coğrafi konumu ülkeyi Yeni Delhi açısından önemli bir transit aktöre dönüştürüyor.
HİNDİSTAN’IN ASIL HESABI TÜRKİYE Mİ?
Hint basınındaki analiz, Modi-Aliyev görüşmesinin arkasındaki daha büyük jeopolitik rekabeti de gözler önüne seriyor.
Yeni Delhi açısından mesele yalnızca Azerbaycan ile bozulan ilişkileri düzeltmek değil. Türkiye’nin Kafkasya ve Orta Asya’daki etkisinin büyümesi, Türk devletleri arasındaki siyasi ve ekonomik iş birliğinin derinleşmesi ve Ankara’nın Pakistan ile yakın ilişkileri Hindistan'ın bölge politikasını doğrudan etkiliyor.
Özellikle Orta Koridor'un güçlenmesi ve Türkiye'nin Orta Asya ile bağlantısının derinleşmesi, Ankara'yı Avrasya denkleminde giderek daha önemli bir aktöre dönüştürüyor.
Hindistan ise bir taraftan İran üzerinden Uluslararası Kuzey-Güney Ulaşım Koridoru'nu geliştirmeye, diğer taraftan Körfez ve Avrupa üzerinden alternatif bağlantı projeleri oluşturmaya çalışıyor.
Bu nedenle Türkiye ile Hindistan arasındaki rekabet artık yalnızca Pakistan ve Keşmir üzerinden okunabilecek bir mesele olmaktan çıkıyor. Kafkasya, Orta Asya, ulaşım koridorları ve savunma ortaklıkları da bu rekabetin yeni cepheleri haline geliyor.
YENİ DELHİ’DEN ANKARA-BAKÜ HATTINA YAKIN TAKİP
Hint basınında kullanılan “Bakü’yü Türkiye’nin kucağından uzaklaştırmak” ifadesi, Yeni Delhi’de Ankara-Bakü ittifakına nasıl bakıldığını göstermesi açısından dikkat çekici.
Ancak Hindistan’ın önünde önemli bir sorun bulunuyor. Azerbaycan’ın Türkiye ile ilişkisi klasik bir diplomatik ortaklığın çok ötesinde şekillenirken Pakistan ile kurduğu yakınlık da Bakü’nün dış politikasında belirgin bir yer tutuyor.
Yeni Delhi ise bir yandan Ermenistan’ı silahlandırırken diğer yandan Azerbaycan ile ilişkilerini yeniden geliştirmeye çalışıyor.
Bu nedenle Modi-Aliyev görüşmesi iki ülke arasında yeni bir başlangıç arayışı olarak okunabilir. Fakat Hint basınındaki analiz, Yeni Delhi’nin daha büyük hesabını da açık ediyor: Hindistan’ın gözünde mesele artık yalnızca Azerbaycan değil, Azerbaycan’ın arkasındaki güçlü Türkiye bağlantısı.
