Bankacılık işlemlerinin dijitalleşmesiyle birlikte IBAN üzerinden para transferleri yaygınlaşırken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Mali Suçları Araştırma Kurulu'nun (MASAK) kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamındaki denetimleri de sürüyor. Transferlerde dekont açıklamasının boş bırakılması veya gerçeği yansıtmayan ifadelerin kullanılması vatandaşları hukuki ve mali açıdan zor durumda bırakabiliyor. Sistem üzerinden yapılan denetimlerde, açıklama kısmında "Kira" yazılan düzenli ödemelerin ev sahibinin vergi beyannameleriyle karşılaştırıldığı belirtiliyor. Beyan edilmemiş bir gelir tespit edilmesi halinde mülk sahibine izah daveti gönderilebiliyor.
"BORÇ İADESİ" VE "EMANET" DE YETMİYOR
Ticari kazancı gizlemek veya vergiden kaçınmak amacıyla transfer açıklamasına "Borç iadesi" ya da "Emanet" gibi ifadeler yazılması da denetimlerden kaçmak için yeterli görülmüyor. Resmi bir sözleşme veya senetle belgelenmeyen bu tür transferlerin faturasız satış kapsamında değerlendirilerek vergi cezasına konu olabileceği belirtiliyor. Sosyal medya üzerinden veya butiklerden yapılan alışverişlerde de benzer riskler bulunuyor. Dekonta "ürün/hizmet bedeli" yazılmasına rağmen fatura düzenlenmemesi halinde özel usulsüzlük cezası uygulanabildiği aktarılıyor.
AÇIKLAMA KISMI NEDEN ÖNEMLİ?
Yargıtay kararlarına göre açıklaması boş bırakılan veya yalnızca rastgele karakterlerden oluşan para transferleri, hukuki uyuşmazlıklarda "var olan bir borcun ödenmesi" şeklinde değerlendirilebiliyor. Bu durum, verilen paranın geri alınamaması halinde hak iddia edilmesini zorlaştırabiliyor. İşletmelerin tüketicileri şahsi IBAN kullanmaya yönlendirmesinin de mevzuata aykırı olduğu belirtiliyor. Belirli limitlerin üzerindeki transferlerde ise net ve yeterli bir açıklama bulunması gerekiyor. Ayrıca amacı belirsiz veya kişinin gelir profiliyle uyumlu olmayan yüksek tutarlı para transferleri bankalar tarafından şüpheli işlem olarak değerlendirilebiliyor. Bu tür işlemler hesap üzerinde blokaj uygulanmasına kadar varabilen sonuçlara yol açabiliyor.
UZMANLARDAN VATANDAŞA UYARI
Uzmanlar, olası hukuki ve mali sorunların önüne geçmek için para transferlerinin amacının açık şekilde belirtilmesini öneriyor. Bu kapsamda transfer açıklamasına "Çocuğun eğitim harçlığı", "Borç verme" veya "Araç satış peşinatı" gibi işlemin niteliğini açıkça gösteren ifadelerin yazılması tavsiye ediliyor. Resmi ve ticari ödemelerde ise dekont açıklamasına fatura numarası, sözleşme tarihi veya tapu ve ruhsat bilgileri gibi işlemi destekleyen detayların eklenmesi gerektiği belirtiliyor. Uzmanlar ayrıca hukuki uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlanması için açıklama alanının boş bırakılmaması ve bilinmeyen numaralara para gönderilmemesi konusunda vatandaşları uyarıyor.
