İspanya ile Fas, Avrupa ve Afrika'yı deniz altından birbirine bağlayacak dev demiryolu projesi için yeniden düğmeye bastı. Cebelitarık Boğazı'nın altından geçirilmesi planlanan demiryolu hattında fizibilite ve zemin etüt çalışmaları hız kazandı. Proje hayata geçirildiğinde iki kıta arasında kesintisiz demiryolu ulaşımı sağlanması hedefleniyor. Böylece bugün iki kıta arasında ulaşımda önemli rol oynayan feribotların yerini doğrudan demiryolu bağlantısının almasının önü açılacak. Ancak dünyanın en dikkat çekici ulaşım projelerinden biri olması beklenen hat için önünde hâlâ aşılması gereken önemli teknik, mali ve güvenlik sorunları bulunuyor.
42 KİLOMETRELİK HATTIN 27,7 KİLOMETRESİ DENİZİN ALTINDA OLACAK
Planlanan demiryolu tünelinin toplam uzunluğu 42 kilometre olacak. Hattın yaklaşık 27,7 kilometrelik bölümü Cebelitarık Boğazı'nın deniz tabanının altında inşa edilecek. Projenin İspanya tarafındaki başlangıç noktası Punta Paloma olarak belirlenirken, Fas tarafında hattın Tanca yakınlarındaki Malabata Burnu'na ulaşması planlanıyor. Bu güzergâh, iki kıta arasındaki mesafeyi yalnızca coğrafi açıdan değil, ulaşım açısından da önemli ölçüde değiştirecek.
DENİZİN ALTINDA DEV BİR MÜHENDİSLİK SINAVI
Projenin en zorlu aşamalarından birini deniz tabanının jeolojik yapısı oluşturuyor. Mühendisler, tünelin geçeceği bölgede deniz tabanındaki zemin özelliklerini ve fay hatlarını ayrıntılı şekilde inceliyor. Özellikle gevşek zemin katmanları ve bölgedeki sismik hareketlilik, projenin tasarımında dikkate alınması gereken başlıca unsurlar arasında bulunuyor. Bu nedenle inşaata geçilmeden önce kapsamlı jeolojik ve sismik araştırmalar yapılması gerekiyor. 2026 yılı bütçesinden deniz tabanı incelemeleri için özel kaynak ayrılması da projenin yeniden hız kazandığının göstergelerinden biri oldu.
PROJENİN MALİYETİ DUDAK UÇUKLATIYOR
İki kıtayı birbirine bağlayacak dev projenin maliyetinin 15 milyar euroyu aşması bekleniyor. Ancak nihai maliyetin, deniz tabanındaki çalışmaların tamamlanmasının ardından netleşmesi bekleniyor. Benzer ölçekteki ulaşım projelerinde olduğu gibi burada da teknik koşullar, inşaat yöntemi ve güvenlik gerekliliklerinin toplam maliyet üzerinde belirleyici olması bekleniyor. Bu nedenle projenin nihai bütçesi ve inşaat takvimi henüz kesinleşmiş değil.
FERİBOTLARIN YERİNİ TRENLER Mİ ALACAK?
Projenin hayata geçirilmesi durumunda Avrupa ile Afrika arasındaki ulaşımda önemli bir değişiklik yaşanacak. Bugün İspanya ile Fas arasındaki yolculuklarda kullanılan feribotların yanı sıra yeni ve doğrudan bir demiryolu ulaşım seçeneği ortaya çıkacak. Tünel sayesinde araç ve yolcu taşımacılığının demiryolu ağı üzerinden gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu da Cebelitarık Boğazı'nın yalnızca iki kıtayı ayıran bir su yolu olmaktan çıkıp, yer altından geçen stratejik bir ulaşım koridoruna dönüşmesi anlamına gelecek.
SINIR KONTROLLERİ NASIL YAPILACAK?
Projenin yalnızca mühendislik boyutu bulunmuyor. İspanya ile Fas farklı kıtalarda yer aldığı için sınır, pasaport, vize ve gümrük işlemlerinin demiryolu sistemine nasıl entegre edileceği de önemli bir soru olarak öne çıkıyor. Üstelik bölge, düzensiz göç güzergâhlarından biri olması nedeniyle güvenlik konusu da projenin kritik başlıkları arasında yer alıyor. Trenlerin sınır geçişlerinde yolcu ve yük kontrollerinin nerede ve nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntıların netleştirilmesi gerekiyor. Bu nedenle projenin teknik olarak tamamlanmasının yanında, iki ülke arasında kapsamlı bir sınır ve güvenlik sistemi oluşturulması da gerekecek.
İNŞAAT HENÜZ BAŞLAMADI
Dev proje için çalışmaların yeniden hız kazanması, inşaatın başladığı anlamına gelmiyor. Şu anda yürütülen çalışmalar ağırlıklı olarak fizibilite, zemin etüdü ve deniz tabanı araştırmalarından oluşuyor. Mühendislik ekiplerinin yapacağı incelemelerin tamamlanmasının ardından projenin nihai maliyeti, uygulanacak teknik yöntem ve inşaat takviminin daha net hale gelmesi bekleniyor. Dolayısıyla 42 kilometrelik dev tünelin ne zaman tamamlanacağına ilişkin kesin bir tarih henüz bulunmuyor.
AVRUPA-AFRİKA ULAŞIMINDA YENİ DÖNEM
Projenin hayata geçirilmesi halinde etkisi yalnızca İspanya ve Fas'la sınırlı kalmayabilir. Avrupa ile Afrika arasındaki ticaret ve yolcu taşımacılığında yeni bir ulaşım koridoru oluşturulması hedefleniyor. Demiryolu bağlantısının, iki kıta arasındaki ekonomik ilişkilerin ve ulaşım ağlarının güçlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Özellikle İspanya üzerinden Avrupa'nın demiryolu ağına, Fas üzerinden de Kuzey Afrika ulaşım sistemine bağlantı kurulması, projenin stratejik önemini artırıyor.
GÖZLER DENİZ TABANINDAKİ ARAŞTIRMALARDA
İspanya ve Fas yönetimlerinin yeniden hız verdiği proje, teknik açıdan dünyanın en iddialı deniz altı demiryolu projelerinden biri olmaya aday. Ancak tünelin inşa edilip edilemeyeceğine ilişkin en kritik cevap, sürdürülen deniz tabanı araştırmalarından çıkacak. Zemin yapısı, fay hatları, güvenlik, sınır kontrolleri ve dev maliyet gibi başlıkların nasıl çözüleceği projenin geleceğini belirleyecek.
Araştırmalar tamamlandığında Avrupa ile Afrika'yı birbirine bağlayacak 42 kilometrelik dev tünelin kaderi de netleşecek. Eğer proje hayata geçirilirse, Cebelitarık Boğazı'nda onlarca yıldır süren feribot ağırlıklı ulaşımın yerini bambaşka bir sistem alabilir.
