Yeni doğum yapan kadınların yatağına kırmızı kurdele veya kırmızı eşarp bağlanması, Anadolu’da uzun yıllardır sürdürülen gelenekler arasında yer alıyor. Bugün çoğu zaman bir adet olarak uygulanan bu geleneğin arkasında ise çok daha eski bir inanış dünyasının izleri bulunuyor.
Türkinform’a konuşan Yazar Nuray Bilgili, lohusalık döneminde kırmızı renk kullanılmasını eski Türk mitolojisi ve halk inanışlarında yer alan Al Karısı figürü üzerinden değerlendirdi.
AL KARISI İNANIŞI LOHUSALIKLA İLİŞKİLENDİRİLİYOR
Bilgili, Türk geleneksel kültürünün eski Türk mitolojisi ve inançlarından izler taşıdığını belirterek, bunlardan birinin lohusa yatağına kırmızı eşarp veya kurdele bağlama geleneği olduğunu söyledi.
Eski anlatılarda “Al Karısı” adı verilen mitolojik figürün özellikle lohusalık dönemiyle ilişkilendirildiğini ifade eden Bilgili, bu inanışın Anadolu’da “Al Bastı” şeklinde yaşamaya devam ettiğini belirtti.
KIRMIZI RENK NEDEN KULLANILIYOR?
Bilgili’ye göre Al Karısı anlatılarında kırmızı renk özel bir anlam taşıyor. Bu nedenle lohusa kadının yatağına kırmızı kurdele veya eşarp bağlanması, geçmişte koruyucu olduğuna inanılan uygulamalardan biri olarak ortaya çıkıyor.
Bilgili, eski inanışlarda Al Karısı’nın kırmızı renk ve demirden çekindiğine inanıldığını aktararak, lohusalık döneminde kullanılan bazı geleneklerin de bu düşünceyle bağlantılı olduğunu ifade etti.
LOHUSA YATAĞINA NEDEN MAKAS VE BIÇAK KONURDU?
Kırmızı kurdelenin yanı sıra geçmişte lohusa yatağının yakınında makas veya bıçak gibi demirden yapılmış eşyaların bulundurulduğunu da belirten Bilgili, bu uygulamanın da aynı mitolojik inanışla ilişkilendirildiğini söyledi.
Bilgili’nin aktardığı eski halk inanışlarına göre demir, koruyucu bir unsur olarak görülüyor ve Al Karısı’na karşı kullanıldığı düşünülüyordu.
GELENEKLER DEĞİŞİYOR, İZLERİ KALABİLİYOR
Bugün bu uygulamaları sürdüren kişilerin büyük bölümü geleneğin mitolojik kökenini bilmese de Bilgili, eski inançlara ait bazı ritüellerin zaman içerisinde farklı kültürel ve dini yapılara uyarlanarak yaşamaya devam edebildiğine dikkat çekti.
Bu açıdan lohusa yatağına kırmızı kurdele bağlama geleneği, yalnızca doğum sonrası uygulanan bir adet değil; Bilgili’nin değerlendirmesine göre eski Türk inanışlarının Anadolu’daki kültürel hafızada bıraktığı izlerden biri olarak değerlendirilebilir.
Not: Görsellerin tamamı Nuray Bilgili'ye aittir.
