Manisa'da otomotiv ana sanayiye parça üreten uluslararası bir firmada üretim ve proses mühendisi olarak çalışan makine mühendisi Mehmet Sadi Yılmaz, mesleğin sahadaki karşılığını Türkinform'a özel olarak anlattı.
Çalıştığı firmanın Tier-1 olarak belgelendiğini aktaran Yılmaz, ana sanayilerin tedarikçilerini değerlendirdiği sistemde en üst seviyenin bu olduğunu söyledi.
Tier-1, araç üreticisine doğrudan parça veren tedarikçiyi tanımlar.
MAKİNE MÜHENDİSİ SADECE MAKİNE TASARLAMIYOR
Bölümü seçerken aklındaki tablonun dar olduğunu söyleyen Yılmaz, makine mühendisliği denildiğinde kendisinin de önce makinelerin tasarımından üretimine uzanan bir iş hayatı düşündüğünü aktardı.
İş hayatına girdiğinde tablo genişledi.
Makine mühendislerini çok daha geniş bir iş portföyünün beklediğini gören Yılmaz, mezunların üretimin yanında kalite, tedarik zinciri, proje ve bakım bölümlerinde de görev aldığını söyledi. Fabrikadaki parça akışının, malzeme hareketinin, lojistik süreçlerin ve müşteri ilişkilerinin yönetiminde mühendis olarak çalışıldığını ekledi.
Görev alanlarını tek tek saydı. Makine tasarımından ürün tasarımına ve fizibilite kontrolüne kadar farklı departmanlarda çalışıldığını, sahadaki işleri yönetmek için üretim ya da proses mühendisi olarak görev alındığını anlattı.
Kendi pozisyonunu da tarif etti. Yılmaz, iki görevi birleştiren bir pozisyonda çalıştığını söyledi.
Bakım ve kalite taraflarını da ayırdı. Bakım mühendislerinin arızaların çözülmesi ve makine performansının artırılması için çalıştığını, kalite mühendislerinin ise ürün ve müşteri ilişkilerinde daha etkin rol aldığını belirtti.
GÜNÜN YÜZDE YETMİŞİ SAHADA GEÇİYOR
İş gününün yaklaşık yüzde 70'inin sahada geçtiğini belirten Yılmaz, bazı mühendislik pozisyonlarının ofis ağırlıklı, bazılarının saha ağırlıklı olduğunu aktardı.
Günün nasıl başladığını da anlattı. Üretim ve proses mühendisinin o günün, önceki günün ya da ilgili haftanın üretim performansını kontrol ettiğini, siparişlerin yetişip yetişmediğine, üretim adetlerine, sorumlu olduğu hattın duruşlarına, devamsızlık durumuna ve iş kazası gibi başlıklara ait anahtar göstergeleri incelediğini söyledi.
Kullandığı ölçütlerden birini de açıkladı. Yılmaz, fabrikadaki üretim performansını ölçmek için kullanılan anahtar performans göstergesinin OEE olarak adlandırıldığını belirtti.
Görevin raporlamayla bitmediğini vurguladı. Göstergeleri kontrol etmenin, rapor hazırlamanın ve problemlerin çözümü için mühendislik yol haritası oluşturmanın kendi sorumluluğunda olduğunu anlattı.
İş gününün yoğun geçmesini de tek nedene bağladı. Kendi teknik sorumluluklarının yanında sorumlu olduğu takımın işlerini ve taleplerini de değerlendirmek, geri dönüş yapmak, analiz yürütmek ve ekip yönetmek zorunda olduğunu söyledi.
SORUMLU OLDUĞU HATTA YEDİ PROSES VAR
Sorumlu olduğu hattaki işlem adımlarını sıralayan Yılmaz, soğuk şekillendirme, sıcak şekillendirme, kumlama, pres, boyahane, vulkanizasyon ve montaj istasyonlarını saydı.
Aynı hat üzerinde makine, iş istasyonu ve elle yapılan işçilik bir arada bulunur.
Adımlardaki sorumluluğunu da tarif etti. Yaşanan ayar problemlerinin çözülmesinden ve kalite açısından uygun olmayan ürünlerin makineler aracılığıyla uygun hâle getirilmesinden sorumlu olduğunu belirtti.
Makinelerin doğrulanması da görevleri arasında. Yılmaz, belirlenmiş testler ve standartlar uygulanarak makinelerin uygunluğunun doğrulandığını söyledi.
Ekip tarafındaki işi de tarif etti. Yönettiği ekibin işi talimatlara ve standart işe uygun yapıp yapmadığını kontrol ettiğini, çalışanların eğitilmesinin ve çalışmaların dokümante edilmesinin görevinin parçası olduğunu aktardı.
Sahada uygulanan yönetim sistemlerine de değindi. İşin standart hâlde yapılmasının, 5S ve Kaizen gibi sistemlerin sahada birebir uygulanmasının ve yeni sistemlerin ekibe öğretilmesinin aynı kapsamda olduğunu söyledi.
OKULDA ÖĞRENİLEN BİLGİ NEREDE İŞE YARIYOR?
Üniversitede öğrendiği bilgilerin özellikle proses mühendisliği ve ürün yönetiminde kullanıldığını aktaran Yılmaz, somut bir örnek verdi.
Sorumlu olduğu proseslerden birinde sertleştirme ve gerilim giderme fırını bulunuyor. Ardından ısıl işlem, sıcak pres ve sıcak şekillendirme istasyonları geliyor.
Zincirin sonucu doğrudan ürüne yansıyor. Yılmaz, adımların ürünün sertliğini ve mekanik yükler altındaki performansını etkilediğini, değerlerin kontrol altında tutulması gerektiğini belirtti.
Hangi derslerin öne çıktığını da söyledi. Üretim bölümünde çalışacak bir makine mühendisinin makine elemanları, ısı transferi, mukavemet ve dinamik konularında bilgi sahibi olmasının kendisini öne çıkardığını aktardı.
Tasarım ve araştırma geliştirme tarafında tablo farklı işliyor. Yılmaz, o bölümlerdeki mühendislerin tasarım, ürün geliştirme ve proses geliştirme çalışmalarını sıfırdan yürüttüğünü, teknik bilgi kullanımının çok daha baskın olduğunu söyledi.
Çalışmaların standartlara bağlı yürüdüğünü de ekledi. Otomotivde ISO 9001 gibi yönetim sistemleri bulunduğunu, mühendislerin bu sınırlar içinde kalarak müşteri ve proses isteklerine uygun sonuç üretmesi gerektiğini belirtti.
PROGRAM BİLGİSİNDEN ÖNCE TEORİ GELİYOR
Tasarım ve geliştirme alanındaki mühendislerin programları üretim mühendislerine göre daha etkin kullandığını söyleyen Yılmaz, üç programı adlandırdı.
NX kullanan birimler bulunduğunu, programın özellikle CNC ve talaş kaldırmalı üretim operasyonlarında öne çıktığını aktardı. SolidWorks'ün tasarım işi yapan birçok mühendisin tercihi olduğunu, ANSYS'in ise daha çok test ve analiz birimlerince kullanıldığını söyledi.
Üretim mühendisi açısından sıralamayı tersine çevirdi. Program bilgisinden önce teorik bilginin öne çıktığını belirten Yılmaz, bir malzemenin, metalin ya da plastiğin hangi şartlarda nasıl özellik göstereceğini bilmek gerektiğini aktardı.
Teorinin sahada nasıl karşılık bulduğunu örnekledi. Kalıpla ilgili bir problem yaşandığında fazladan menevişleme istediğini, kalıbın sertliği yeniden ölçüldüğünde çıkan değerlere göre yorum yaptığını söyledi. Böyle durumlarda ilgili dersleri yeniden inceleyerek geri bildirimini doğrulaştırdığını ekledi.
YENİ MEZUN NE KADAR MAAŞLA BAŞLIYOR?
Maaşta iki etkeni öne çıkaran Yılmaz, çalışılan sektörün ve yaşanılan şehrin belirleyici olduğunu söyledi.
En yüksek kazancın elde edildiği alanlardan birini savunma sanayisi olarak gösterdi. Otomotivin de kazanç bakımından geride kalmadığını, ancak Avrupalı üreticilerin yaşadığı sorunlar ve Çin'in sektördeki atılımı nedeniyle otomotivin bir miktar geri çekildiğini belirtti.
Kurumun yapısını da ayrı bir etken saydı. Ana sanayi firmasında mı yoksa ana sanayiye parça sağlayan tedarikçide mi çalışıldığının fark yarattığını aktardı.
Rakamı kendi tahmini olarak verdi. Yılmaz, yeni mezun bir makine mühendisinin Manisa'da ya da Türkiye genelinde ortalama 50 bin ile 60 bin lira arasında bir maaşla başladığını tahmin ettiğini, yorumun bütün sektörleri kapsayan genel bir değerlendirme olduğunu söyledi.
Beş yıl sonrası için tek bir rakam vermedi. Maaşın pozisyona, deneyime ve sektörün gidişine göre iyi biçimde arttığını, ancak geçmişteki kadar yüksek mühendis maaşı beklemenin gerçekçi olmadığını belirtti.
Mühendis arzının talebin üzerinde olması nedeniyle şirketlerin maaşlarda daha düşük seviyelerde kaldığını söyledi.
Yılmaz, iyi bir mühendis olduğunu gösteren, şirkette kalıcı olacağını hissettiren ve katma değerli iş üreten kişinin terfi süreçlerinde göz önünde bulundurulduğunu ve maaşının iyileştiğini aktardı.
