Avukat Alp Demirkaya, Sermaye Piyasası Kurulu'nun yatırım fonları kararının sıfır otomobil pazarına yansıması ihtimaline dair değerlendirmesini Türkinform'a özel olarak aktardı.
Demirkaya'nın işaret ettiği zincir peşinattan başlıyor. Araç almaya hazırlanan kişilerin bir bölümünün peşinat için ayırdığı tutarı teslim gününe kadar fonda değerlendirdiğini belirten Demirkaya, planın basit işlediğini söyledi.
Demirkaya, fonun bozulacağını, peşinatın ödeneceğini, kalan tutar için kredi kullanılacağını ve aracın yıl bitmeden teslim alınacağını sıraladı.
Fon tarafındaki gelişme sıralamayı bozdu.
SPK KARARI 131 FONU KAPSIYOR
Sermaye Piyasası Kurulu 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla yedi portföy yönetim şirketine bağlı fonların alım satım işlemlerini durdurdu ve 131 fon için tasfiye süreci başlattı.
Sürecin yürütülmesi iki bankaya verildi. Tasfiyenin İş Bankası ve Ziraat Bankası tarafından yürütülmesi ve azami üç ay içinde tamamlanması öngörülüyor.
Takvim de belirlendi. Fon paylarının ve yatırımcı hesaplarının mutabakatı için iki iş günü, aktarım işlemlerinin tamamlanması için on iş günü süre tanındı. Kurul gerekli görmesi hâlinde üç aylık süreyi uzatacak.
Varlıkların nakde çevrilip yatırımcılara payları oranında aktarılması planlanıyor.
Büyüklüğe dair resmi bir toplam açıklanmadı. Reuters'a dayandırılan tahminlerde fonların toplam büyüklüğü 890 milyar liranın üzerinde gösteriliyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise oran verdi. Mehmet Şimşek, tasfiye kapsamındaki 131 fonun Türkiye'deki toplam 2 bin 38 yatırım fonunun yaklaşık yüzde 6,4'üne ve toplam fon varlıklarının yaklaşık yüzde 10'una karşılık geldiğini açıkladı.
PEŞİNATI FONDA BEKLEYEN ALICI NE YAPACAK?
Demirkaya, parasına erişemeyen alıcının iki seçenek arasında kaldığını söyledi. Söylediğine göre alıcı ya fon parasının serbest kalmasını bekleyecek ya da peşinat açığını kapatmak için başka bir varlığını nakde çevirecek.
İkinci seçeneğin hangi varlığa yöneleceğini de tarif eden Demirkaya, aranan varlığın çoğu zaman ikinci otomobil, ailede kullanılan eski araç ya da yatırım amacıyla elde tutulan bir otomobil olacağını değerlendirdi.
Demirkaya, otomobil alımında peşinatın yalnızca ilk ödeme olmadığını, kredi miktarını, aylık taksiti ve toplam finansman maliyetini belirleyen temel unsur olduğunu vurguladı.
ZORUNLU SATIŞ İKİNCİ ELİ BESLEYEBİLİR
Fon yatırımcılarının tamamının aynı anda araç satacağı yönünde bir iddiada bulunmayan Demirkaya, böyle bir iddia için veri bulunmadığını söyledi.
Demirkaya, fon payına erişemeyen ya da parasının ne zaman nakde döneceğini bilemeyen yatırımcıların bir kısmının kısa vadeli ihtiyaçları için başka varlıklara yöneleceğini değerlendirdi.
Otomobilin konumunu da tanımlayan Demirkaya, Türkiye'de böyle dönemlerde otomobilin en kolay nakde çevrilen büyük değerli varlıklardan biri olduğunu aktardı.
Demirkaya, satışın amacının artık en yüksek fiyatı elde etmek değil hızla nakde ulaşmak olduğunu, piyasa dilinde buna zorunlu satış dendiğini anlattı.
Sonucu da sıralayan Demirkaya, zorunlu satışların arttığı yerde araçların daha düşük fiyatlarla ilana çıktığını ve satıcının haftalarca en iyi teklifi beklemek yerine erken gelen düşük teklifi kabul ettiğini belirtti.
Demirkaya, davranışın yaygınlaşması hâlinde ikinci elde ilan sayısının artacağını, pazarlık marjının genişleyeceğini ve fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşacağını değerlendirdi.
Baskıyı en erken hissedecek grubu da adlandıran Demirkaya, yüksek bedelli araçları, ikinci otomobilleri ve kredi kullanılmadan alınmış araçları saydı.
SIFIR ARACA ETKİ İKİNCİ EL ÜZERİNDEN GELİYOR
İkinci eldeki olası fiyat düşüşünün sıfır otomobil pazarını doğrudan değil tercih değişikliği üzerinden etkileyeceğini söyleyen Demirkaya, bayideki tabloyu anlattı.
Demirkaya, sıfır kilometre araçla ilgilenen tüketicinin karşısında aynı aracın bir ya da iki yaşındaki alternatifini bulduğunu belirtti.
Fark açılınca hesap yeniden yapılıyor.
İkinci el fiyatlarının gerilemesi hâlinde sıfır araçla düşük kilometreli ikinci el arasındaki farkın açılacağını değerlendiren Demirkaya, kampanya, kredi desteği ve takas avantajı bulunsa bile bazı alıcıların kararını ikinci elden yana değiştireceğini söyledi.
Demirkaya, yüksek kredi maliyetlerinin bulunduğu ortamda etkinin daha da güçlendiğini ekledi.
PEŞİNATA ERİŞEMEYEN TÜKETİCİ İÇİN ÜÇ İHTİMAL VAR
Parasına ulaşamayan tüketici için üç ihtimal sıralayan Demirkaya, ilkini alımı ertelemek olarak tanımladı.
İkincisi daha düşük segmentte bir araca yönelmek.
Üçüncüsü ise alımdan tamamen vazgeçmek.
Demirkaya, yıl sonu satış hedeflerinin öne çıktığı son çeyrekte böyle ertelemelerin bayiler açısından takip edilmesi gereken bir gelişme olduğunu belirtti.
HANGİ GÖSTERGELER İZLENECEK?
Sürecin otomobil piyasasına ne ölçüde yansıyacağının birkaç göstergede görüleceğini söyleyen Demirkaya, izlenecek başlıkları sıraladı.
İkinci el ilan sayısındaki artış ilk sırada yer alıyor. İlanların satış süresinin uzaması ikinci başlık.
Araç başına uygulanan indirim ve pazarlık oranları ile bayilerdeki rezervasyon ve kredi başvuruları da listede bulunuyor.
Sıfır araç kampanyalarının sıklaşması ve tasfiye kapsamındaki yatırımcılara yapılacak nakit ödemelerin hızı listeyi tamamlıyor.
Kesin olanla olmayanı da ayıran Demirkaya, şimdilik kesin olanın 131 fonun tasfiye sürecine alınması ve yatırımcıların fon paylarında işlem yapamaması olduğunu söyledi.
Demirkaya, kesin olmayanın ise durumun kaç otomobili satışa çıkaracağı ve ikinci el fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı olduğunu kaydetti.
Son çeyrekte pazarın yönünü belirleyecek etkenleri de sayan Demirkaya, faiz, döviz kuru, kampanyalar ve kredi koşullarının yanına fon kaynaklı likidite sorununu ekledi.
