ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, 22 Eylül 2026'da New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde Grönland'ın güvenliğine ilişkin yeni anlaşmaya imza attı. Anlaşma, ABD'nin Grönland'daki askeri faaliyetlerinin kapsamını genişletirken, Kuzey Kutbu'ndaki güvenlik yapılanmasına ilişkin yeni düzenlemeler getiriyor.
Yeni düzenlemeyle Pituffik Uzay Üssü'ndeki ABD faaliyetlerinin modernize edilmesi ve genişletilmesine izin verilirken, güneydeki Narsarsuaq ile doğudaki Mestersvig'de ek savunma alanları oluşturulmasının da önü açılıyor.
PITUFFİK ÜSSÜNDE ABD FAALİYETLERİ GENİŞLETİLECEK
Anlaşmanın en önemli başlıklarından biri, ABD'nin Grönland'ın kuzeyindeki Pituffik Uzay Üssü'ndeki faaliyetlerini modernize edip genişletebilmesine imkan tanınması oldu.
Pituffik, ABD'nin Grönland'daki mevcut askeri tesisi olarak öne çıkıyor. Yeni anlaşma, bu merkezin yanı sıra adanın farklı bölgelerinde savunma faaliyetlerinin yürütülmesine yönelik hukuki çerçeveyi de genişletiyor.
Anlaşmada ayrıca tarafların Kuzey Kutbu'nda NATO'nun planlama, varlık, tatbikat ve ortak istihbarat faaliyetlerinin güçlendirilmesini desteklediği belirtiliyor.
NARSARSUAQ VE MESTERSVIG YENİ SAVUNMA ALANLARI OLACAK
Yeni düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri Narsarsuaq ve Mestersvig için ek savunma alanlarının oluşturulabilmesi.
Güney Grönland'daki Narsarsuaq, Soğuk Savaş döneminde ABD'nin kullandığı önemli tesislerden birine ev sahipliği yapmıştı. Mestersvig ise adanın doğusunda, uzak ve stratejik konumuyla öne çıkan bir bölge.
Anlaşmaya göre ABD'nin bu iki noktada savunma alanı oluşturmasına izin verilecek; ancak bunun teknik ayrıntıları ve uygulanma biçimi taraflar arasında ayrıca belirlenecek.
YENİ SAVUNMA ALANLARI İÇİN DE ÇERÇEVE OLUŞTURULDU
Anlaşma yalnızca üç noktayı kapsamıyor. Taraflardan herhangi biri, Grönland'ın başka bir bölgesinde yeni bir savunma alanına ihtiyaç olduğunu gündeme getirebilecek.
Böyle bir öneride bölgenin konumu, alanın kapsamı, büyüklüğü ve yürütülecek faaliyetlerin yanı sıra çevresel ve diğer önlemlerin de belirtilmesi gerekiyor. Tarafların bu konuda karşılıklı görüşmeler yürütmesi öngörülüyor.
Bu düzenleme, ABD'nin Grönland'daki askeri faaliyetlerinin Pituffik, Narsarsuaq ve Mestersvig ile sınırlı kalmayabileceği anlamına geliyor.
ABD UÇAKLARI VE GEMİLERİ İÇİN GENİŞ ERİŞİM HAKKI
Anlaşmada ABD'nin Grönland'daki askeri erişimine ilişkin de kapsamlı düzenlemeler bulunuyor.
ABD'nin kamuya ait gemileri ve uçakları ile silahlı kuvvetleri ve araçları, savunma alanları arasında kara, hava ve deniz yoluyla serbest erişim ve hareket hakkına sahip olacak.
Ayrıca ABD uçaklarının Grönland'ın herhangi bir bölgesi üzerinde uçabilmesi ve iniş yapabilmesi, ABD kamu gemilerinin ise Grönland'ın karasularında hareket edebilmesi için düzenlemeler getiriliyor.
İNSANSIZ ASKERİ TESİSLER İÇİN HIZLANDIRILMIŞ ONAY
Anlaşmada savunma alanlarının dışında kurulabilecek insansız askeri tesisler de ayrıca düzenleniyor.
Danimarka ve Grönland'ın, bu tür tesislere yönelik talepleri hızlandırılmış hükümet onay prosedürleri kapsamında değerlendirmesi öngörülüyor.
Bu tesislerin radar, iletişim, gözetleme veya diğer askeri amaçlarla hangi kapsamda kullanılacağı ise kurulacak tesis için sunulacak teklif ve taraflar arasında yapılacak düzenlemelere bağlı olacak.
RUSYA VE ÇİN'E YÖNELİK STRATEJİK KISITLAMALAR
Anlaşmanın arka planında Arktik bölgesinde artan askeri faaliyetler ve stratejik rekabet de bulunuyor. Resmi metin, bölgedeki güvenlik sorunlarını ve artan stratejik ilgiyi açıkça vurguluyor.
Anlaşmada ayrıca kritik altyapı ve stratejik kaynakların bulunduğu sektörlerde yatırımların güvenlik açısından incelenmesine yönelik mekanizmalar yer alıyor. Tarafların Grönland'da casusluk faaliyetleriyle mücadelede iş birliği yapması da öngörülüyor.
Bu düzenlemeler, özellikle Çin ve Rusya gibi ABD'nin stratejik rakiplerinin bölgede askeri veya stratejik nüfuz kazanmasına yönelik güvenlik kaygılarıyla birlikte değerlendiriliyor. Ancak anlaşmanın resmi metni, belirli bir ülkeyi doğrudan hedef alan tüm yatırımlara yönelik genel bir yasak şeklinde düzenlenmiş değil.
ANLAŞMANIN BİTİŞ TARİHİ BULUNMUYOR
Yeni anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri herhangi bir sona erme tarihinin bulunmaması.
Metne göre anlaşma ancak tarafların karşılıklı onayıyla değiştirilebilecek. Ayrıca Grönland'ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi halinde de düzenlemenin devam etmesine yönelik hükümler bulunuyor.
Bu durumda bağımsız Grönland'ın NATO'da kalması veya gerekli olması halinde üyelik başvurusu yapması ve mevcut anlaşmadaki hak ve yükümlülükleri üstlenmesi öngörülüyor.
Anlaşma ise henüz imzayla otomatik olarak yürürlüğe girmiş değil. Danimarka ve Grönland'daki gerekli ulusal parlamenter süreçlerin tamamlanmasının ardından diplomatik bildirimle yürürlüğe girecek.
