ABD'de 3 Kasım'da gerçekleştirilecek ara seçimler yaklaşırken Cumhuriyetçi Parti'nin ilk ara seçim kurultayı Teksas'ın Dallas kentinde düzenlendi. Yaklaşık 1 saat 45 dakika süren konuşmasında seçmenlere seslenen Trump, Cumhuriyetçilerin Kongre'nin iki kanadını da ellerinde tutması halinde doğrudan nakit ödeme yapılacağını açıkladı.
Trump, ülkenin ekonomik performansını başarılı bir şirketin hissedarlarına yaptığı kâr dağıtımına benzeterek yetişkin Amerikan vatandaşlarına 5 bin dolarlık bir “temettü” verilmesini önerdi.
“CUMHURİYETÇİLER KAZANIRSA SİZ DE KAZANACAKSINIZ”
Trump, seçim sonucuyla doğrudan ilişkilendirdiği vaadini, “Cumhuriyetçiler kazanırsa siz de bizimle birlikte kazanacaksınız ve 5 bin dolar alacaksınız. Buna Trump temettüsü denilecek” sözleriyle duyurdu.
Başkan ayrıca ödemenin önemli bir koşula bağlanacağını açıkladı. Vatandaşların kendilerine verilen parayı ABD sınırları içerisinde harcamalarını isteyen Trump, 5 bin doların Kanada, Çin veya Almanya gibi ülkelerde harcanmasını istemediğini söyledi.
Böylece programın yalnızca seçmenlere doğrudan ödeme sağlaması değil, dağıtılan paranın ABD ekonomisine geri dönerek iç tüketimi desteklemesi hedefleniyor.
MALİYETİ 1,35 TRİLYON DOLARI BULABİLİR
Trump, programın finansmanına ilişkin ayrıntılı bir plan açıklamadı. ABD'de yaklaşık 270 milyon yetişkin bulunduğu dikkate alındığında kişi başına 5 bin dolarlık ödemenin toplam maliyeti yaklaşık 1,35 trilyon dolar seviyesine ulaşıyor.
Trump söz konusu kaynağın ABD'nin “muazzam ekonomik gücü ve başarısı” sayesinde karşılanabileceğini savundu. Başkan ayrıca daha önce benzer doğrudan ödeme önerilerinde, yabancı ürünlere uygulanan gümrük tarifelerinden elde edilen gelirlerin vatandaşlara dağıtılabileceğini gündeme getirmişti.
Ancak mevcut tarife gelirlerinin tek başına böylesine büyük bir programı finanse etmeye yetmeyeceği değerlendiriliyor. ABD'nin yıllık federal bütçe açığının yaklaşık 1,8 trilyon dolar, toplam federal borcunun ise 40 trilyon dolar civarında olması da planın nasıl finanse edileceği konusundaki tartışmaları artırıyor.
TRUMP 5 BİN DOLARI TEK BAŞINA DAĞITAMAZ
Trump'ın açıklamasındaki en önemli belirsizliklerden biri ise başkanlık yetkileriyle ilgili. ABD Başkanı'nın federal bütçeden yaklaşık 1,35 trilyon dolarlık kaynağı tek taraflı olarak vatandaşlara dağıtma yetkisi bulunmuyor.
Programın hayata geçirilebilmesi için Kongre'nin gerekli harcamayı yasalaştırması ve bütçe kaynağını sağlaması gerekiyor. Dolayısıyla Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senato'daki çoğunluğunu koruması, Trump'ın vaat ettiği ödemelerin siyasi açıdan da temel koşullarından biri haline geliyor.
ABD'de daha önce benzer ölçekte doğrudan ödemeler yapılmıştı. COVID-19 salgını sırasında 2020 ve 2021 yıllarında Kongre tarafından kabul edilen ekonomik destek paketleri kapsamında milyonlarca Amerikalıya farklı miktarlarda teşvik çekleri gönderilmişti.
VANCE’TEN “ZENGİNLER ALMAYABİLİR” ÇIKIŞI
Trump'ın açıklamasından kısa süre sonra Başkan Yardımcısı JD Vance'in yaptığı değerlendirme ise planın kapsamına ilişkin yeni bir soru işareti oluşturdu.
Vance, yüksek gelirli Amerikalıların 5 bin dolarlık ödemeden yararlanmayabileceğini belirterek programda gelir sınırı uygulanabileceğinin sinyalini verdi. Bu durumda Trump'ın ilk açıklamasındaki “her yetişkin vatandaş” ifadesinin kapsamı önemli ölçüde daralabilir ve programın toplam maliyeti de 1,35 trilyon doların altına düşebilir.
Beyaz Saray ise gelir sınırı, ödeme tarihi, finansman yöntemi ve programın Kongre'ye ne zaman sunulacağı konusunda henüz ayrıntılı bir plan açıklamadı.
SEÇMENLERE “BEN OY PUSULASINDAYMIŞIM GİBİ DÜŞÜNÜN” ÇAĞRISI
Trump konuşmasının önemli bölümünü Kasım seçimlerine ayırdı. Anayasal olarak başkanlığı devam ettiği için kendisi ara seçimlerde aday olmayacak olsa da seçmenlerden sandığa giderken seçimi kendi başkanlığı hakkında bir referandum olarak görmelerini istedi.
“Ben oy pusulasındaymışım gibi düşünmenizi istiyorum” diyen Trump, Cumhuriyetçilerin Kongre kontrolünü kaybetmesi halinde yönetiminin sınır güvenliği, vergiler, enerji ve ekonomi alanındaki politikalarının tehlikeye gireceğini savundu.
Trump'ın seçim kampanyasının merkezine doğrudan nakit ödeme vaadini yerleştirmesi, Cumhuriyetçilerin kritik ara seçimlere giderken ekonomik sorunları ve hayat pahalılığını seçmen nezdinde öncelikli başlıklardan biri olarak gördüğünü de ortaya koyuyor.
3 KASIM CUMHURİYETÇİLER İÇİN KRİTİK
Kasım seçimlerinde Temsilciler Meclisi'nin tamamı ile Senato'daki koltukların bir bölümü için sandığa gidilecek. Cumhuriyetçilerin Kongre'nin iki kanadından herhangi birinde çoğunluğu kaybetmesi, Trump'ın ikinci döneminin kalan iki yılında yasama gündemini uygulamasını önemli ölçüde zorlaştırabilir.
Bu nedenle Dallas'taki kurultayda Trump'ın kendisini doğrudan seçim kampanyasının merkezine yerleştirmesi dikkat çekti. Bazı kritik seçim bölgelerindeki Cumhuriyetçi adayların kurultaya katılmaması ise parti içerisinde Trump'la yakın görünmenin kararsız seçmenler üzerindeki etkisine ilişkin hesapların sürdüğünü gösterdi.
5 bin dolarlık “Trump temettüsü” böylece yalnızca bir ekonomik destek önerisi değil, 3 Kasım seçimlerinde Kongre'nin kontrolünü korumaya çalışan Cumhuriyetçilerin en dikkat çekici seçim vaatlerinden biri haline geldi.
