El Alamein Uluslararası Havacılık Fuarı 2026 kapsamında gerçekleştirilen yeni anlaşmayla HAMZA-1’in ortak üretiminin ardından satışının da önünün açılması, Türkiye ile Mısır arasında son dönemde hızla gelişen savunma sanayisi ilişkilerinin dikkat çeken örneklerinden biri oldu.
Türkiye ile Mısır arasında normalleşme süreciyle birlikte ivme kazanan savunma sanayisi iş birliği, insansız ve otonom sistemlerde somut projelere dönüşüyor. HAVELSAN’ın otonomi, yapay zekâ ve komuta-kontrol alanındaki teknolojik birikimi ile AOI’nin Mısır’daki üretim altyapısını bir araya getiren HAMZA-1 programı, iki ülke arasında ortak üretime dayalı yeni savunma modelinin önemli projelerinden biri haline geldi.
HAMZA-1 İÇİN İLK ADIM 2025'TE ATILDI
Programın temeli 26 Ağustos 2025'te HAVELSAN ile AOI arasında imzalanan anlaşmayla atıldı. Anlaşma, dikey kalkış ve iniş kabiliyetine sahip insansız hava araçlarının Mısır'da ortak üretimini kapsarken Ankara ile Kahire arasındaki savunma sanayisi ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirildi.
HAMZA-1 ise bu anlaşmanın sahaya yansıyan ilk önemli sonuçlarından biri oldu. Sistem Aralık 2025'te Kahire'de düzenlenen EDEX 2025'te kamuoyuna tanıtıldı. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi de fuar sırasında platformun sergilendiği alanı ziyaret ederek geliştirilen sistemler hakkında bilgi aldı.
HAVELSAN'IN İHA'SI MISIR İÇİN HAMZA-1'E DÖNÜŞTÜ
HAMZA-1'in teknik kökeni HAVELSAN'ın Türkiye'de geliştirdiği insansız hava aracı ailesine dayanıyor. Uluslararası savunma kaynaklarında sistem, HAVELSAN'ın BAHA/BOZBEY platformunun Mısır ihtiyaçlarına göre yerlileştirilmiş versiyonu olarak tanımlanıyor.
Sabit kanatlı yapıyı dikey kalkış ve iniş kabiliyetiyle birleştiren sistem, klasik pistlere ihtiyaç duymadan görev yapabiliyor. Bu özellik HAMZA-1'in özellikle ileri üs bölgeleri, çöl arazileri ve sınırlı altyapıya sahip operasyon alanlarında kullanılabilmesine imkân sağlıyor.
Platformun keşif, gözetleme, istihbarat toplama ve topçu birlikleri için hedef tespiti gibi görevlerde kullanılmak üzere geliştirildiği belirtiliyor. Elektro-optik sistemlerle donatılan İHA'nın hedef bölgelerden görüntü ve veri aktararak sahadaki birliklerin durumsal farkındalığını artırması amaçlanıyor.
6 SAATE KADAR HAVADA KALABİLİYOR
HAMZA-1'de dikkat çeken değişikliklerden biri de güç sistemi oldu. Mısır için geliştirilen versiyonda daha uzun görev süresi sağlamak amacıyla benzinli motor tercih edildi.
Açıklanan teknik bilgilere göre elektrik motorlu konfigürasyonlarda yaklaşık 2 saat seviyesinde olan havada kalış süresi, benzinli HAMZA-1 versiyonunda 6 saate kadar çıkabiliyor. Böylece platformun özellikle uzun süreli keşif ve gözetleme görevlerinde daha geniş bir operasyonel alanı kontrol edebilmesi hedefleniyor.
HAMZA-1'in dayandığı platform ailesinde yaklaşık 40 kilogram azami kalkış ağırlığı ve 15 kilograma kadar faydalı yük kapasitesi gibi değerler bulunuyor. Ancak HAMZA-1'in nihai seri üretim konfigürasyonunun BAHA/BOZBEY ile tamamen aynı teknik değerlere sahip olduğu resmî olarak açıklanmadığından bu değerleri doğrudan HAMZA-1'in kesin teknik özellikleri olarak değerlendirmemek gerekiyor.
MISIR'DA ÜRETİLİYOR
Programı öne çıkaran temel unsur ise üretim modeli. HAVELSAN projeye özellikle otonomi, yapay zekâ, komuta-kontrol ve sistem mühendisliği alanındaki kabiliyetleriyle katkı sağlarken AOI, Mısır'daki üretim ve sanayi altyapısını kullanıyor.
Bu model, Türkiye'nin son yıllarda savunma ihracatında izlediği yalnızca bitmiş ürün satmak yerine yerel üretim, teknoloji iş birliği ve ortak geliştirme yaklaşımının yeni örneklerinden birini oluşturuyor.
Mısır açısından ise proje, gelişmiş insansız sistemlerin ülke içerisinde üretilmesi ve savunma sanayisindeki yerlilik oranının yükseltilmesi stratejisiyle örtüşüyor.
HAMZA-1'İN YANINA AKREP DE GELDİ
HAVELSAN-AOI ortaklığı yalnızca hava araçlarıyla sınırlı kalmadı. İki tarafın iş birliği kapsamında HAMZA-1'in yanında AKREP/AQRAB adı verilen 6×6 insansız kara aracı da geliştirildi.
Mısır'ın zorlu çöl koşullarına uygun şekilde tasarlanan AKREP, uzaktan komutalı silah sistemi taşıyabilecek modüler bir yapıya sahip. Platform keşif, devriye ve ateş desteği gibi yüksek riskli görevlerin personel doğrudan tehlikeye atılmadan gerçekleştirilmesini amaçlıyor.
HAMZA-1 ve AKREP'in aynı iş birliği çerçevesinde ortaya çıkması, HAVELSAN'ın Mısır'daki faaliyetlerinin tek bir platform satışından ziyade hava ve kara araçlarını kapsayan daha geniş bir otonom sistemler ekosistemine dönüştüğünü gösteriyor.
HEDEF SADECE MISIR DEĞİL
Programın stratejik boyutlarından biri de üçüncü ülkelere ihracat potansiyeli. HAVELSAN yönetimi daha önce Mısır'ı şirket açısından Afrika'ya açılan bir kapı olarak gördüklerini açıklamış, Mısır'da geliştirilen ve üretilen platformların bölge ülkelerine de sunulmasının hedeflendiğini belirtmişti.
Bu yaklaşım HAMZA-1'in önemini artırıyor. Mısır'da üretilecek bir Türk tasarımının Afrika ve Orta Doğu pazarlarına ihraç edilmesi halinde HAVELSAN, doğrudan Türkiye'den yapılan klasik savunma ihracatından farklı olarak başka bir ülkede oluşturduğu üretim merkezi üzerinden üçüncü pazarlara ulaşabilecek.
El Alamein 2026'da iş birliğinin satış aşamasına taşınması da bu nedenle yalnızca bir İHA satışından daha geniş anlam taşıyor. HAMZA-1, Ankara-Kahire hattındaki siyasi normalleşmenin savunma sanayisine yansımasının yanı sıra Türk savunma şirketlerinin “Türkiye'de üret, ihraç et” modelinden “ortak üret, yerlileştir ve bölgesel pazarlara birlikte açıl” modeline geçişinin dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
