Gece uykudan uyanıp yemek yeme ihtiyacı, sıradan bir açlığın ötesinde farklı sorunlara işaret edebiliyor. Türkinform muhabiri Almila Kerküklü’ye özel açıklamalarda bulunan Diyetisyen Ayça Doğandemir, bu durumun beslenme düzeni, uyku kalitesi ve psikolojik etkenlerle ilişkili olabileceğini belirtti. Doğandemir, özellikle yemek yemeden yeniden uyuyamayan kişilerin dikkat etmesi gereken belirtileri anlattı.
GECE UYKUDAN UYANDIRAN AÇLIĞIN NEDENİ NE?
Diyetisyen Ayça Doğandemir’e göre gece yemek yeme ihtiyacının en yaygın nedenlerinden biri, gün içerisinde yeterli ve dengeli beslenmemek. Özellikle öğün atlamak, uzun süre aç kalmak veya çok düşük kalorili diyetler uygulamak, gece saatlerinde açlık hissinin artmasına neden olabiliyor.
Akşam öğününde yeterli miktarda protein, lif ve sağlıklı yağ tüketilmemesi de gece acıkmayı kolaylaştıran etkenler arasında bulunuyor. Ancak gece yemek yeme isteğinin altında yalnızca beslenme alışkanlıkları yatmıyor. Stres, kaygı, duygusal yeme eğilimi ve düzensiz uyku saatleri de bu davranışı tetikleyebiliyor.
Doğandemir, uyku düzenindeki bozulmaların iştahın düzenlenmesinde rol oynayan hormonları etkileyebileceğini belirterek, açlık ve tokluk sinyallerinin bu süreçte değişebileceğine dikkat çekti.
VÜCUT GECE YEMEK YEMEYE ALIŞABİLİYOR
Gece uyanıp yemek yemek başlangıçta ara sıra yaşanan bir durumken, zaman içerisinde tekrarlayan bir davranış haline gelebiliyor. Doğandemir, bu alışkanlığın vücudun biyolojik ritmiyle de ilişkili olabileceğini belirtti.
Uzman değerlendirmesine göre gece yemek yeme davranışı sürekli tekrarlandığında, kişinin uyku ve beslenme düzeni bu alışkanlıktan etkilenebiliyor.
“Bir süre sonra sirkadiyen ritmi de ona göre oluşur; sanki alarm kurulmuş ve kalkılmış gibi bir alışılagelmiş davranış haline gelir.”
Bu durum, kişinin bazı geceler benzer saatlerde uyanarak yemek yeme ihtiyacı hissetmesine neden olabiliyor.
Yani başlangıçta açlık nedeniyle yapılan bir davranış, zamanla kişinin günlük yaşamına yerleşen bir alışkanlığa dönüşebiliyor.
Ancak bunun her zaman aynı nedenden kaynaklanmadığını belirten Doğandemir, gece yeme davranışının nedenlerinin kişiye özel değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
YEMEK YEMEDEN YENİDEN UYUYAMIYORSANIZ DİKKAT!
Gece acıkmanın her zaman bir sağlık sorunu anlamına gelmediğini belirten Doğandemir, asıl önemli noktanın davranışın ne sıklıkla tekrarlandığı ve kişinin yaşam kalitesini nasıl etkilediği olduğunu söyledi. Ara sıra açlık hissiyle uyanmak normal karşılanabilirken, haftada birkaç kez yemek yemek amacıyla uyanmak ve yemek yemeden yeniden uykuya dalamayacağını düşünmek değerlendirilmesi gereken durumlar arasında yer alıyor.
Özellikle gece yeme davranışını kontrol etmekte zorlanmak, yemek yedikten sonra suçluluk veya pişmanlık hissetmek ve uyku düzeninin bozulması, sorunun sıradan bir açlık hissinin ötesine geçmiş olabileceğine işaret edebiliyor.
Doğandemir, bu belirtilerin tek başına bir hastalık tanısı koymak için yeterli olmadığını ancak sürekli hale geldiklerinde dikkate alınmaları gerektiğini belirtti.
Gece yemek yeme ihtiyacının kişinin uykusunu, günlük enerjisini veya psikolojik durumunu olumsuz etkilemeye başlaması, profesyonel destek ihtiyacını gündeme getirebiliyor.
GECE YEME SENDROMU OLABİLİR Mİ?
Gece yemek yeme davranışının sürekli tekrarlaması, bazı durumlarda gece yeme sendromuyla ilişkili olabiliyor. Diyetisyen Ayça Doğandemir, özellikle sabahları iştahsızlık, akşam saatlerinde belirgin biçimde artan besin tüketimi ve gece tekrarlayan yeme ataklarının birlikte görülmesi durumunda gece yeme sendromu açısından değerlendirme yapılabileceğini ifade etti.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.
Kişinin gece uyanıp bilinçli şekilde yemek yemesi ile yarı uykulu halde yemek tüketmesi veya sabah uyandığında yemek yediğini hatırlamaması aynı durum olarak değerlendirilmiyor.
Doğandemir, kişinin gece yemek yediğini hatırlamadığı durumlarda uykuyla ilişkili farklı bir yeme bozukluğunun söz konusu olabileceğine dikkat çekti.
Bu nedenle gece yemek yeme davranışının ne zaman gerçekleştiği, kişinin o sıradaki farkındalık düzeyi ve davranışın ne sıklıkla tekrarlandığı önem taşıyor.
Her gece açlığı gece yeme sendromu anlamına gelmese de belirtilerin sürekli hale gelmesi uzman değerlendirmesini gerekli kılabiliyor.
ÇÖZÜM SADECE GECE YEMEK YEMEYİ BIRAKMAK DEĞİL
Gece yemek yeme alışkanlığı bulunan kişiler, çoğu zaman bu durumu iradesizlik olarak değerlendirebiliyor. Ancak Doğandemir, bu yaklaşımın doğru olmadığını vurguladı.
“Gece açlığını yalnızca irade eksikliği ya da kontrolsüz yeme davranışı olarak değerlendirmek doğru değildir.”
Uzman değerlendirmesine göre öncelikle kişinin gün içerisinde ne kadar beslendiği, öğün saatleri, uyku düzeni ve duygusal durumu birlikte ele alınmalı.
Bazı ilaçların, kan şekeri düzensizliklerinin ve başka tıbbi durumların da gece yeme ihtiyacına katkıda bulunabileceği göz önünde bulundurulmalı.
Bu nedenle sorunun yalnızca gece yemek yemeyi engellemeye çalışarak çözülmesi her zaman mümkün olmayabiliyor.
Doğandemir, gece yemek yeme ihtiyacı sürekli hale gelmişse, uyku kalitesini bozuyorsa veya fiziksel ve psikolojik sıkıntıya neden oluyorsa bir diyetisyenden, gerektiğinde ise ilgili hekim ve psikologdan destek alınması gerektiğini ifade etti.
“Amaç yalnızca gece yemek yemeyi engellemek değil, bu ihtiyacı ortaya çıkaran temel nedeni belirleyerek sürdürülebilir ve sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturmaktır.”
Doğandemir’in açıklamaları, gece yemek yeme davranışının yalnızca mutfakta yapılan bir tercihten ibaret olmadığını; beslenme, uyku ve psikolojik durum arasındaki ilişkinin bir yansıması olabileceğini ortaya koyuyor.
Özellikle geceleri yemek yemeden uykuya dönemeyen kişilerin, bu davranışı basit bir alışkanlık olarak görmeyip altında yatan nedenleri değerlendirmesi önem taşıyor.
