Denizde çalışmak, karadaki mesleklerin hiçbirine benzemiyor. Çalışma süresi ay hesabıyla, maaş dolar üzerinden konuşuluyor.
Gemi makineleri işletme mühendisi Ekin Can Simsar, uzak yol vardiya mühendisi olarak görev yapıyor. Simsar mesleğin girişini, ücret düzenini ve gemideki günlük işleyişi Turkinform'a özel olarak anlattı.
OKULA GİRMEDEN ÖNCE SAĞLIK RAPORU
Mesleğin ilk şartı diploma değil, sağlık.
Simsar'ın anlattığına göre denizcilik okuluna kayıt aşamasında sağlık raporu isteniyor. Adayın bu işe uygun olup olmadığı daha okula başlamadan belirleniyor.
Kendisi Piri Reis Üniversitesi'nden mezun oldu. Mesleğe girişte istenen belgeler ise uluslararası standarda dayanıyor.
Denizcilerin eğitim, belgelendirme ve vardiya standartlarını belirleyen STCW kapsamındaki belgeler zorunlu. Bunlara ek olarak uzak yol vardiya mühendisliği yeterlik belgesi alınıyor.
Kariyer basamağı da süreyle işliyor. Simsar'ın aktardığına göre 36 aylık görev süresi tamamlandığında bir üst yeterlik belgesi için sınava girme hakkı doğuyor.
Belgelendirme işlemleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülüyor.
DOKUZ ÜLKE, EN ZORU SURİYE SEFERİ
Simsar'ın bugüne kadar sefer yaptığı ülkeler arasında İspanya, Portekiz, İtalya, Malta, Yunanistan, Mısır, Ürdün, Cezayir ve Suriye bulunuyor.
Aklında kalan en zor seferi ise tartışmasız. Savaş dönemindeki Suriye seferi.
"Bombalar üstümüzden geçiyordu."
Simsar bölgeyi sıkıntılı olarak tanımlıyor. Savaş koşullarında yapılan seferlerde geminin rotası, limanda kalış süresi ve mürettebatın kara izni farklı kurallara bağlanıyor.
Rota çeşitliliği ise mesleğin çekici tarafı olarak öne çıkıyor. Akdeniz hattında çalışan bir mühendis, tek kontratta birden fazla ülkenin limanını görebiliyor.
VARDİYA SAATİ YOK, GEMİ ESKİYSE HİÇ YOK
Kağıt üzerindeki mesai ile gemideki gerçek farklı işliyor.
Simsar'ın anlatımına göre makine bölümünün klasik anlamda vardiya tutma zorunluluğu bulunmuyor. Ancak eski gemilerde sürekli arıza çıktığı için sabit bir mesai saatinden söz etmek mümkün olmuyor.
Her şey yolunda giderse gün sabah 8'de başlıyor, akşam 6 civarında bitiyor. Ardından gün sonu işlemleri için gece tekrar makine dairesine iniliyor.
Manevralar ayrı bir başlık. Simsar, manevra sırasında üçüncü mühendis ile çarkçıbaşının sürekli görevde olduğunu, gecenin bir yarısı kalkıp göreve gidilebildiğini belirtiyor.
Manevra, geminin limana yanaşması ve ayrılması sırasındaki kritik dakikaları kapsıyor. Makine bu süreçte sürekli komut aldığı için makine dairesinde insan bulunması zorunlu.
AYLIK 3.600 DOLAR, ÜÇ AY GEMİ BİR AY İZİN
Ücret düzeni şirkete göre değişiyor ancak şirket içinde aynı unvandaki herkes aynı tutarı alıyor.
Simsar'ın verdiği bilgiye göre rakamlar şöyle.
- Üçüncü mühendisin aylık ücreti 3.600 dolar
- Sektördeki ortalama 3.600 ile 3.700 dolar aralığında
- Bazı şirketlerde tutar aylık 5.000 dolara kadar çıkabiliyor
- Kaptanların aylığı 10 bin ile 12 bin dolar arasında
Çalışma düzeni üç ay gemide, bir ay izinde. Yani yılın dörtte üçü denizde geçiyor.
Denizcilikte maaş hesabı bu nedenle karadaki işlerden farklı okunuyor. Gemideki aylarda konaklama ve yemek gideri bulunmuyor, buna karşılık izin ayında gelir akışı değişebiliyor.
Maaşların dolar üzerinden ödenmesinin nedeni ise kur dalgalanmasından korunmak. Simsar bunu hakkın korunması olarak tanımlıyor.
AMBAR KAPAĞINDA AZ KALSIN DÜŞÜYORDUM
Gemide çalışmanın en az konuşulan tarafı yükseklik.
Simsar'a göre yükseklik korkusu olan birinin bu işi yapması mümkün değil. Gemilerdeki ambarların derinliği bir apartman boyunu aşıyor.
Kendisi de bir seferde ciddi bir tehlike atlatmış. Tünelden geçerken diğer ucun kapalı olduğunu fark edip geri dönmek zorunda kalmış. O sırada yükleme operasyonu başlamış, ambar kapakları açıkmış.
Ambarın yanında dururken ayağının altındaki ızgara kaymış. Simsar'ın tahminine göre altındaki boşluk 40 ile 50 metre arasındaydı.
YALNIZLIĞA ALIŞKIN DEĞİLSE GİRMESİN
Mesleğe girmek isteyenlere tavsiyesi iki maddede toplanıyor. Denizi gerçekten sevmek ve yalnızlığa alışkın olmak.
İşin en zor tarafını da bu iki başlıkla açıklıyor. Aileden uzak kalmak, denizin ortasında istediğine erişememek ve aylarca aynı insanları görmek.
Simsar, yalnızlığa alışkın olmayan birinin bu mesleği tercih etmemesi gerektiği görüşünde. Mesleğin maddi tarafına bakıp karar verenlerin, çalışma düzeninin gerektirdiği yalnızlığı da hesaba katması gerekiyor.
