Rusya-Ukrayna savaşında diplomasi trafiği yeniden Türkiye eksenine taşındı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, İstanbul'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından CNN Türk'e özel açıklamalarda bulundu. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Türkiye'de görüşmeye hazır olduklarını belirten Zelenskiy, Erdoğan'ın girişimiyle üçlü liderler zirvesi düzenlenebileceği mesajını verdi. Ukrayna lideri, savaşın sona erdirilmesi için Türkiye'nin arabuluculuk rolünü üstlenmesini istediklerini söyledi.
"TÜRKİYE'NİN ARABULUCULUĞUNU UMUYORUM"
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile son dört ayda üçüncü kez yüz yüze görüşen Zelenskiy, İstanbul temaslarının ardından yaptığı açıklamada Türkiye'nin diplomatik girişimlerine dikkat çekti. Savaşın beşinci yılına girmeye hazırlandıklarını belirten Ukrayna lideri, çatışmaların sona ermesi ve diplomatik sürecin başlaması gerektiğini vurguladı. Zelenskiy, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Öncelikle Türk tarafına, ekiplerimize ve şahsen Cumhurbaşkanı'na teşekkür ediyorum. Böyle kritik anlarda irtibat kurabilme imkanımızın olması çok önemli. Bugün görüşülen noktalardan biri de kış ve saldırılardı. Biliyorsunuz Rusya balistik saldırılarını sürdürüyor ve kış ayları yaklaşırken bu gerçekten çok kritik öneme sahip oluyor. 24 Şubat'ta savaşın beşinci yılına gireceğiz. Bu savaş bitmeli. Bu savaşın sıcak aşamasını en azından diplomasi aşamasına taşımalıyız. Bu noktada Türkiye'nin arabuluculuğunu da umuyorum."
Zelenskiy, Erdoğan'ın hem ABD Başkanı Donald Trump hem de Putin ile ilişkilerinin diplomatik süreçte etkili olabileceğini belirterek üçlü zirve ihtimaline ilişkin, "Şahsen Cumhurbaşkanı ile olan ilişkilerimiz ve onun Trump ve Putin ile olan ilişkilerinin de faydalı olabileceğini düşünüyorum. Bugün yine üçlü formatta liderler görüşmesinin Türkiye'de gerçekleşmesi konuşuldu. Türkiye bunu başarabilirse biz bunu kabul eder ve sadece mutlu oluruz." mesajını verdi.
ERDOĞAN'IN TAHIL KORİDORU HAMLESİNİ HATIRLATTI
Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın savaşın ilk döneminde yürüttüğü diplomatik girişimlerin önemine değinerek 2022 yılında hayata geçirilen Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'nı hatırlattı. Rusya'nın Ukrayna limanlarını kapatmasının küresel gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu belirten Zelenskiy, Erdoğan'ın anlaşmanın sonuçlandırılmasında başarılı olduğunu söyledi. Ukrayna lideri, "O dönem Cumhurbaşkanı Erdoğan tahıl koridoru anlaşmasının nihayete ulaşması noktasında başarılı olmuştu. Ukrayna-Rusya arasında Karadeniz Tahıl Koridoru gerçekleşmişti. Afrika ve ihtiyaç duyan birçok ülkeye Ukrayna'dan sevkiyatlar yapılmıştı. Onların hayatta kalmaları için bu çok kritik sevkiyatlardı" ifadelerini kullandı.
ERDOĞAN İLE ENERJİ ATEŞKESİNİ GÖRÜŞTÜ
İstanbul'daki görüşmenin gündeminde enerji güvenliği ve Karadeniz'deki seyrüsefer serbestisi de yer aldı. Zelenskiy, Erdoğan ile özellikle enerji alanında ateşkes sağlanması için görüş alışverişinde bulunduklarını belirtti. "Bugün de benzer şekilde Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüştük. İlerlememiz gerektiğini konuştuk. Özellikle enerji alanındaki ateşkesin gerçekleşmesine ilişkin görüştük. Çünkü enerji demek hayat demek. İnsanların elektriğe erişimi olması çok önemli" diyen Zelenskiy, Karadeniz'deki ticaret ve seyrüsefer güvenliğinin de ele alındığını söyledi. Ukrayna lideri, Karadeniz'deki engellerin kaldırılmasının yalnızca Ukrayna ve Rusya'yı değil, ihracat yapan ve bu ihracattan faydalanan bütün ülkeleri ilgilendirdiğini vurguladı.
TRUMP'IN DAVETİNE YEŞİL IŞIK
Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump'ın G20 Zirvesi kapsamında savaşı sona erdirmeye yönelik bir girişimde bulunabileceğine ilişkin iddiaları da değerlendirdi.
Henüz resmi bir davet almadıklarını belirten Ukrayna Devlet Başkanı, Trump'ın resmi davette bulunması halinde bu girişimi destekleyeceklerini açıkladı. Zelenskiy, "Hukuki olarak biz bir davet almadık ama farklı müzakerecilerden sinyaller geldi. Başkan Trump'ın G20 zirvesine davet edeceği ve savaşın sonlanmasına ilişkin bir girişim yapacağına dair sinyaller vardı. Tabii ki Sayın Trump bizi resmi olarak davet ederse destekleriz" dedi.
Zelenskiy, ABD Başkanı Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Ukrayna'nın geleceğine ilişkin kendi aralarında görüşme ihtimaline de tepki gösterdi. Ukrayna'nın dahil olmadığı hiçbir müzakerenin ülkenin geleceğini belirleyemeyeceğini söyleyen Zelenskiy, egemenlik ve toprak bütünlüğü konularında kararın Ukrayna'nın katılımıyla alınması gerektiğini belirtti. Ukrayna lideri, "Böyle bir şey mümkün değil. Ukrayna olmadan Ukrayna'nın kaderine karar veremezsiniz. Bu adil olmaz ve hiçbir sonuca ulaştırmaz. Bir ülkenin kendisi bulunmadan onun kaderi hakkında müzakere etmek mantıklı değil" ifadelerini kullandı. Geçmişte birçok liderin Ukrayna olmadan ülkenin geleceğine ilişkin karar almaya çalıştığını ancak bunun sonuç vermediğini savunan Zelenskiy, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bu ülkelerin liderlerinin kendi aralarında görüşecek konuları vardır tabii ki. Ama özellikle egemenlik, toprak bütünlüğü gibi kritik konulara ilişkin herhangi bir şey görüşemezler. Çünkü bunlar o ülkeyi ilgilendiren konulardır. Eğer savaşın bitmesini istiyorsak, savaşın taraflarının olduğu bir masada gerçekten sonuca ulaştıracak bir anlaşmaya varılabilir."
"PUTİN, GÜÇ DİLİNDEN BAŞKA BİR ŞEY ANLAMIYOR"
Rusya'nın savaşın başında Ukrayna'yı üç gün içerisinde ele geçireceğini söylediğini hatırlatan Zelenskiy, savaşın beşinci yılına girilmesine rağmen Rusya'nın hedeflerine ulaşamadığını dile getirdi. Ukrayna'nın kendi geleceğine ilişkin müzakerelerin dışında bırakılamayacağını yineleyen Zelenskiy, Rusya'ya karşı askeri karşılık vermeye devam edeceklerini belirtti. Putin'in yalnızca güçlü bir karşılık karşısında tutum değiştireceğini savunan Ukrayna lideri, şu ifadeleri kullandı:
"Putin, bizim güçlü karşılık verdiğimiz cevap dışında başka bir dilden anlamıyor. Güç dilinden başka bir şey anlamıyor. Biz de bunu gösteriyoruz. Bence kesinlikle adil ve kesinlikle bu hakka sahibiz."
"RUSYA'YA SARILARAK ONU İKNA EDEMEZSİNİZ"
Zelenskiy, ABD'nin Rusya politikasını ve Moskova'ya yönelik yaptırımlardaki olası yumuşamayı da değerlendirdi. Rusya'nın İran ile müttefik olduğunu belirten Ukrayna Devlet Başkanı, Washington yönetiminin Moskova'ya yönelik yumuşak yaklaşımının sonuç vermediğini savundu. ABD'nin Rusya'yı İran'a destek vermekten vazgeçirmek amacıyla yaptırımları yumuşatmaya çalıştığını ifade eden Zelenskiy, şu değerlendirmede bulundu:
"Rusya ve İran zaten müttefik. Amerika Birleşik Devletleri buna bu şekilde etki etmeye çalışıyor ama pek de bir etkisini görmüyoruz."
Rusya'ya yönelik yaptırımların gevşetilmesinin Moskova'nın gelirlerini artırdığını ve bu kaynakların Ukrayna'ya karşı kullanıldığını öne süren Zelenskiy, "Maalesef Rusya'ya yönelik yaptırımlar yumuşatıldığı zaman Rusya daha çok gelir elde ediyor. Ve tabii ki bu paranın hepsi Ukrayna'ya karşı silah olarak dönüyor. Daha çok balistik saldırı gerçekleştirebiliyor. Ukraynalıların kışın ısınmasını engellemek, lojistik olarak sıkıntıya sokmak, susuz bırakmak istiyorlar. Rusya'nın hedefi bu. Bu nedenle partnerlerimizin onlara bu yönde yardım etmesini istemiyoruz." ifadelerini kullandı.
ABD'NİN ÖNCELİĞİ ORTA DOĞU OLDU
Zelenskiy, ABD'nin askeri ve ekonomik kaynaklarını Orta Doğu'ya yönlendirmesinin Ukrayna üzerindeki etkilerine de değindi. Washington yönetiminin şu anda İran ile yaşanan savaşa daha fazla ağırlık verdiğini belirten Ukrayna lideri, ABD'nin Orta Doğu'ya Avrupa'nın güvenliğinden daha fazla kaynak ayırdığını söyledi. Zelenskiy, "Ancak gündemde olanın Avrupa'nın güvenliği değil, Orta Doğu olduğu bir gerçek. Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Doğu'ya çok daha fazla kaynak yönlendirdiği de gerçek. Kat kat daha fazla" dedi. Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatları üzerinde etkili olduğunu belirten Zelenskiy, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının fiyat artışlarında önemli rol oynadığını ifade etti.
Türkiye-Ukrayna ekonomik ilişkilerine de değinen Zelenskiy, Türk iş dünyasını Ukrayna'daki projelere davet etti. İstanbul'daki görüşmeler sırasında iki ülkenin iş dünyası temsilcilerinin bir araya geldiğini belirten Ukrayna lideri, enerji ve savunma sanayisi başta olmak üzere ortak projeler geliştirmek istediklerini söyledi. Zelenskiy, "Biz her türlü Türk iş dünyasına açığız. Görüşmelerimiz sırasında eş zamanlı olarak bir forumumuz gerçekleşti. Ukrayna'dan iş dünyası temsilcileri geldi. Türk ve Ukrayna iş dünyası kendi aralarında gerçekten verimli görüşmeler yaptı" ifadelerini kullandı. Önümüzdeki hafta enerji şirketlerini Ukrayna'da ağırlayacaklarını belirten Zelenskiy, Türkiye ile ortak üretim ve projeler gerçekleştirmeyi hedeflediklerini, iş birliğinin savunma sanayisini de kapsadığını kaydetti.
ERDOĞAN'IN SERBEST TİCARET MESAJINI ANLATTI
Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilk tanıştıkları dönemde gündeme gelen serbest ticaret anlaşmasına ilişkin de dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Erdoğan'ın kendisine doğrudan "Serbest ticaret anlaşması lazım bize" dediğini aktaran Zelenskiy, başlangıçta çevresindeki bazı isimlerin bu fikre karşı çıktığını ancak iki ülkenin ticaret hacmini artırma hedefi doğrultusunda anlaşmaya yöneldiklerini anlattı. Ukrayna lideri, "İki üç kat artırabiliriz dedik. Sanırım bu ilk basın konferansımızdı. Çıktık ve bunu yapmak istediğimizi söyledik. Ticaret hacminde 10 milyar doları hedef aldık" dedi. Savaş devam ederken yıl bitmeden 8 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaştıklarını belirten Zelenskiy, serbest ticaret anlaşmasının 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girdiğini açıkladı.
UZAY TEKNOLOJİLERİNDE DE ORTAKLIK MESAJI
Zelenskiy, Türkiye ile iş birliğinin savunma ve enerji alanlarının yanı sıra uzay teknolojilerine de taşınacağını söyledi. Bu alandaki çalışmaların kolay olmadığını ancak iki ülkenin kendi teknolojilerini geliştirmesinin güvenlik açısından önemli olduğunu belirten Ukrayna Devlet Başkanı, Türkiye ile uzay teknolojileri konusunda ortak çalışmalar yürütülmesinin de gündemde olduğunu ifade etti.
